तुम्ही रात्रभर रील स्क्रोल करत जागे राहताय? मग होऊ शकतो कॅन्सर, वेळीच ‘ही’ लक्षणे ओळखा आणि सावध व्हा…

आयसीएमआरच्या एका अभ्यासानुसार, स्तनाच्या कर्करोगाच्या वाढत्या रुग्णांमागे जीवनशैलीतील बदल महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, फक्त मॅमोग्राफीवर अवलंबून न राहता, धोका लक्षात घेऊन तपासणी करणे आणि जनजागृती वाढवणे गरजेचे आहे, विशेषतः तरुण महिलांमध्ये.

आता झोपेच्या कमतरतेबाबत ठोस पुरावे समोर येत आहेत. नॅशनल सेंटर फॉर डिसीज इन्फॉर्मेटिक्स अँड रिसर्चच्या आकडेवारीनुसार, झोपेची बिघडलेली वेळ शरीराच्या जैविक घड्याळावर परिणाम करते. त्यामुळे मेलाटोनिन हार्मोन, इस्ट्रोजेनचे संतुलन, रोगप्रतिकारक शक्ती व डीएनए दुरुस्ती प्रक्रियेवर परिणाम होतो, ज्यामुळे कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो.

जरी खराब झोप ही वय किंवा आनुवंशिक कारणांइतकी मोठी कारणे मानली जात नसली तरी आता तिला बदलता येणारा महत्त्वाचा धोका घटक मानले जात आहे. डॉक्टरांच्या मते, अनेक महिलांना कुटुंबात इतिहास नसतानाही दीर्घकाळ झोपेची कमतरता, ताणतणाव व मेटाबॉलिक बिघाड यांमुळे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका वाढताना दिसत आहे.

लठ्ठपणामध्ये विशेषतः पोटाभोवती साचलेली चरबी अधिक धोकादायक मानली जाते. ही चरबी शरीरात सूज वाढवणारे घटक तयार करते, इन्सुलिन रेझिस्टन्स वाढवते व इस्ट्रोजेन हार्मोनची पातळी वाढवते. मेनोपॉजनंतर हीच चरबी इस्ट्रोजेनचा मुख्य स्रोत बनते. त्यामुळे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो.

तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, जीवनशैलीत बदल करून धोका बऱ्याच प्रमाणात कमी करता येतो. चांगली झोप, ताणतणावावर नियंत्रण ठेवणे व वजन संतुलित ठेवणे यांमुळे शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती आणि हार्मोन्सचे संतुलन सुधारते. त्यामुळे कर्करोगाचा धोका कमी होतोच, तसेच उपचारानंतर पुन्हा कर्करोग होण्याची शक्यतादेखील कमी होते.

भारतात आता ३५ ते ५० वयोगटातील महिलांमध्ये स्तनाच्या कर्करोगाचे प्रमाण अधिक दिसून येत आहे. उशिरा लग्न होणे आणि उशिरा आईपण अनुभवणे, कमी स्तनपान, जास्त वेळ बसून राहण्याची सवय व ताणतणाव ही यामागची कारणे मानली जात आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, अशा प्रकरणांमध्ये मॅमोग्राफीसोबतच जीवनशैलीत सुधारणा, झोपेच्या सवयी व ताणतणाव नियंत्रणाकडेही तितकेच लक्ष देणे गरजेचे आहे.