त्वचेवर खाज, लाल चट्टे, मळमळ? लिव्हर खराब होण्याची ‘ही’ लक्षणं वेळीच ओळखा अन्यथा होईल गंभीर आजार!

अशा वेळी शरीरात दिसणारी सुरुवातीची लक्षणं वेळीच ओळखणे अत्यंत गरजेचे आहे. लिव्हर व्यवस्थित काम करत नसेल, तर त्याचा परिणाम शरीराच्या अनेक भागांवर होतो, ज्यामध्ये त्वचेचाही समावेश आहे. त्यामुळे शरीरात कोणताही असामान्य बदल दीर्घकाळ दिसत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. वेळेवर तपासणी आणि उपचार केल्यास गंभीर धोके टाळता येऊ शकतात.

लिव्हर खराब झाल्यावर त्वचेवर कोणते बदल दिसू शकतात, त्याची इतर लक्षणे कोणती आणि लिव्हर निरोगी ठेवण्यासाठी काय करावे, ते सविस्तर जाणून घेऊया.

लिव्हर खराब झाल्यावर त्वचेत कोणते बदल दिसतात?

१. त्वचा आणि डोळे पिवळे पडणे (कावीळ / Jaundice)

‘मेयो क्लिनिक’नुसार, लिव्हरचे काम बिघडल्यास शरीरात ‘बिलीरुबिन’ नावाच्या घटकाचे प्रमाण वाढू लागते. यामुळे त्वचा आणि डोळ्यांचा पांढरा भाग पिवळा दिसू लागतो. हे लिव्हरच्या आजाराचे एक मुख्य लक्षण आहे. अशी लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

२. त्वचेला सतत खाज सुटणे

लिव्हरच्या आजारात काही लोकांना कोणत्याही स्पष्ट कारणाशिवाय सतत खाज सुटण्याची समस्या उद्भवू शकते. ही खाज शरीराच्या एका भागात किंवा संपूर्ण शरीरावर येऊ शकते. दीर्घकाळ खाज येत राहिल्यास आणि त्याची दुसरी काही कारणे नसतील, तर तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे.

३. सहज दुखापत होणे किंवा निळे डाग पडणे

लिव्हर शरीरात रक्त गोठण्यास मदत करणारे आवश्यक प्रथिने (Proteins) तयार करतो. जेव्हा लिव्हर नीट काम करत नाही, तेव्हा लहानशा दुखापतीमुळेही त्वचेवर लगेचच निळे किंवा काळे डाग पडू शकतात. अशा लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका.

४. त्वचेवर कोळ्याच्या जाळ्यासारखे लाल डाग दिसणे (Spider Angioma)

लिव्हरच्या काही आजारांमध्ये त्वचेवर लहान लाल डाग दिसू लागतात, जे कोळ्याच्या जाळ्यासारखे (Spider Web) दिसतात. यांना ‘स्पायडर एंजिओमा’ म्हणतात. हे डाग बहुधा चेहरा, मान, छाती किंवा खांद्याभोवती दिसतात. असे बदल दिसल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे.

लिव्हर खराब होण्याची इतर लक्षणे कोणती?

• सतत थकवा जाणवणे
• मळमळ किंवा उलटी होणे
• पोटात दुखणे किंवा सूज येणे
• भूक मंदावणे
• पाय आणि पायांच्या घोट्यांना सूज येणे
• लघवीचा रंग गडद होणे आणि विष्ठेचा रंग फिकट होणे
• काही लोकांमध्ये विनाकारण वजन कमी होणे किंवा गोंधळलेली मानसिक स्थिती (Confusion) निर्माण होणे.

लिव्हर निरोगी ठेवण्यासाठी काय करावे?

लिव्हर निरोगी ठेवण्यासाठी संतुलित आणि पौष्टिक आहार घ्या.

• तळलेले आणि जास्त प्रोसेस केलेले (Processed) पदार्थ खाणे टाळा.
• नियमित व्यायाम करा आणि वजन नियंत्रणात ठेवा.
• मद्यपान (दारू) करणे पूर्णपणे टाळा.
• डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय दीर्घकाळ कोणतीही औषधे घेऊ नका.
• हिपॅटायटिसपासून बचावासाठी गरज असल्यास लसीकरण (Vaccination) करून घ्या.
• नियमित हेल्थ चेकअप करा. लिव्हरशी संबंधित कोणतीही लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.