Liver Disease Sign: अनेकदा आपण पोटाच्या छोट्या-मोठ्या तक्रारी किंवा शौचाच्या (मलाच्या) स्वरूपात होणारे बदल हे साधे इन्फेक्शन समजून दुर्लक्षित करतो. पण तुम्हाला माहिती आहे का, आपल्या शरीरातील अत्यंत महत्त्वाचा अवयव म्हणजे यकृत (लिव्हर) आजारी पडू लागल्यास त्याची सुरुवातीची चिन्हे पोट आणि शौचाच्या माध्यमातून दिसू लागतात. वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, मलाच्या रंगात अचानक बदल होणे किंवा मलासोबत सतत पाणी येणे हे केवळ अपचनाचे लक्षण नसून यकृताच्या गंभीर आजाराचे सुरुवातीचे संकेत असू शकतात.
कानपूर येथील गॅस्ट्रो लिव्हर हॉस्पिटलचे एमडी आणि डीएम (गॅस्ट्रो) डॉ. व्ही. के. मिश्रा यांच्या मते, यकृत हा शरीरातील महत्त्वाचा अवयव आहे. तो अन्न पचवणे, शरीरातील विषारी पदार्थ बाहेर टाकणे आणि पोषक घटक साठवणे अशी अनेक महत्त्वाची कामे करतो. त्यामुळे यकृताची काळजी घेणे खूप गरजेचे आहे.
डॉ. मिश्रा सांगतात की, निरोगी यकृतासाठी केवळ औषधांवर अवलंबून राहणे पुरेसे नसून संतुलित आहार आणि चांगली जीवनशैली अंगीकारणे अधिक महत्त्वाचे आहे. आपल्या आहारात असे पोषक घटक असावेत, जे यकृताचे कार्य सुरळीत ठेवतील आणि त्याचे नुकसान होण्यापासून संरक्षण करतील. चला जाणून घेऊया, यकृतात बिघाड झाल्यास शरीरात कोणती लक्षणे दिसतात आणि यकृत निरोगी ठेवण्यासाठी काय करावे.
जास्त चिकट मल येणे
वारंवार चिकट मल येत असल्यास ते यकृताची कार्यक्षमता कमी होणे किंवा लिव्हर सिरोसिसचे लक्षण असू शकते.
मलात फेस किंवा पाणी येणे
हे लक्षण तीव्र यकृत निकामी होण्यासारख्या (Acute Liver Failure) गंभीर समस्येकडे इशारा करू शकते.
मलाचा रंग मातीसारखा होणे
मलाचा रंग फिका, मातीसारखा किंवा असामान्यपणे तपकिरी दिसत असल्यास ते यकृताच्या समस्येचे संकेत असू शकतात.
रात्री झोपेतून उठून शौचास जावे लागणे
रात्री वारंवार, विशेषतः पहाटे १ ते ४ वाजण्याच्या दरम्यान शौचास जाण्याची इच्छा होणे हे यकृतावर वाढलेल्या ताणाचे लक्षण मानले जाते.
यकृत निरोगी ठेवण्यासाठी कसा आहार घ्यावा?
रंगीबेरंगी फळे आणि भाज्या खा
यकृत निरोगी ठेवण्यासाठी आहारात विविध रंगांची फळे आणि भाज्या समाविष्ट करा. यामध्ये असलेले अँटिऑक्सिडंट्स आणि जीवनसत्त्वे यकृताला फ्री-रॅडिकल्समुळे होणाऱ्या नुकसानापासून वाचवण्यास मदत करतात. बेरीज, संत्री, मोसंबी, पालक, फ्लॉवर, कोबी आणि ब्रोकली यांसारखे पदार्थ यकृताचे कार्य सुधारण्यास मदत करू शकतात. रोज वेगवेगळ्या रंगांची फळे आणि भाज्या खाल्ल्याने शरीराला आवश्यक पोषक घटक मिळतात.
आहारात फायबरचे प्रमाण वाढवा
फायबरयुक्त अन्न पचनसंस्था निरोगी ठेवण्यासोबतच यकृतालाही मदत करते. विद्राव्य आणि अविद्राव्य दोन्ही प्रकारचे फायबर शरीरातील टाकाऊ पदार्थ बाहेर टाकण्यास मदत करतात. यासाठी ब्राऊन राईस, गहू, ज्वारी, ओट्स आणि विविध कडधान्यांचे सेवन करता येते. फायबरयुक्त आहार वजन नियंत्रणात ठेवण्यास आणि फॅटी लिव्हरचा धोका कमी करण्यास मदत करू शकतो.
नट्स आणि बिया आहारात समाविष्ट करा
नट्स आणि बिया हे पोषणमूल्यांनी समृद्ध असतात. त्यामध्ये चांगले फॅट, फायबर, प्रथिने आणि अँटिऑक्सिडंट्स असतात. बदाम, अक्रोड, चिया बिया, जवस आणि भोपळ्याच्या बिया यांसारखे पदार्थ यकृताच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर मानले जातात. त्यांचे नियमित आणि मर्यादित प्रमाणात सेवन केल्यास शरीराला आवश्यक पोषक घटक मिळतात, जे यकृताचे कार्य सुधारण्यास आणि सूज कमी करण्यास मदत करतात.
हेल्दी फॅट्सचे सेवन करा
यकृत निरोगी ठेवण्यासाठी अनारोग्यदायी आणि ट्रान्स फॅट्सऐवजी हेल्दी फॅट्स निवडणे अधिक योग्य ठरते. अॅव्होकॅडो, ऑलिव्ह तेल, नट्स आणि फॅटी मासे यांसारखे पदार्थ शरीराला चांगले फॅट्स देतात. हे कोलेस्ट्रॉल संतुलित ठेवण्यास आणि हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यास मदत करतात. योग्य प्रमाणात हेल्दी फॅट्सचे सेवन केल्यास यकृतावरील अतिरिक्त ताण कमी होतो आणि त्याची कार्यक्षमता टिकून राहते.
पुरेसे पाणी प्या
पाणी शरीराला हायड्रेट ठेवण्यासोबतच यकृताची कामे सुरळीत चालण्यासाठी मदत करते. पुरेसे पाणी प्यायल्याने शरीरातील टाकाऊ आणि विषारी पदार्थ बाहेर टाकण्याची प्रक्रिया अधिक चांगली होते. याचा किडनी आणि यकृत या दोन्ही अवयवांवर चांगला परिणाम होतो. दिवसभर आवश्यकतेनुसार पाणी पिण्याची सवय शरीराला ऊर्जा देण्यास, पचन सुधारण्यास आणि यकृत निरोगी ठेवण्यास महत्त्वाची भूमिका बजावते.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
