Oral Hygiene Tips And Hacks : सकाळी झोपेतून उठल्यावर तोंडाला दुर्गंधी येणे ही एक सामान्य समस्या आहे. लोक अनेकदा पोटात गडबड किंवा पचनसंस्थेशी संबंधित समस्येमुळे असे होत असल्याचे समजतात; परंतु दर वेळी यामागचे कारण पोटातच दडलेले असते, असे नाही. रात्री झोपताना तोंडातील लाळेचे (Saliva) प्रमाण कमी होते, ज्यामुळे जीवाणूंची वाढ होण्यास वाव मिळतो आणि परिणामत: श्वासाला दुर्गंधी येऊ शकते.

जर सकाळी उठल्यानंतर तोंडाला येणारी ही दुर्गंधी ब्रश केल्यानंतर, तसेच तोंड स्वच्छ केल्यानंतरही दीर्घकाळ टिकून राहत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. अशा वेळी त्यामागील कारणांचा शोध घेणे गरजेचे आहे.

सकाळी उठल्यावर तोंडाला दुर्गंधी का येते?

सकाळी तोंडाला येणाऱ्या या वासाला वैद्यकीय भाषेत ‘मॉर्निंग ब्रीथ’ (Morning Breath), असे म्हटले जाते. रात्रभर तोंड बंद राहिल्यामुळे आणि लाळेची निर्मिती कमी झाल्यामुळे तोंडात जीवाणू आणि त्यांच्यामुळे तयार होणारे दुर्गंधीयुक्त घटक वाढू शकतात. सकाळी श्वासाला दुर्गंधी येण्याचे हे एक सामान्य कारण आहे.

दर वेळी या दुर्गंधीचा संबंध पोटाशीच असतो, असे नाही. तर, त्याला इतरही काही बाबी कारणीभूत असू शकतात आणि ती खालीलप्रमाणे :

१. तोंडात जीवाणू वाढणे

रात्री झोपताना लाळेचा प्रवाह कमी होतो. त्यामुळे तोंडात असलेल्या जीवाणूंना वाढण्याची संधी मिळते. हे जीवाणू असे घटक तयार करतात, ज्यामुळे श्वासाला दुर्गंधी येऊ लागते.

२. जीभ स्वच्छ न करणे

जिभेच्या पृष्ठभागावर अन्नाचे सूक्ष्म कण, मृत पेशी (Dead cells) आणि जीवाणू जमा होऊ शकतात. जर जीभ नियमितपणे स्वच्छ केली गेली नाही, तर श्वासाला येणारी दुर्गंधी अधिक प्रमाणात वाढू शकते.

३. दात आणि हिरड्यांच्या समस्या

दात आणि हिरड्यांवर जमा होणारा पिवळा थर (Plaque), दातांमधील कीड (Cavity) आणि हिरड्यांना आलेली सूज किंवा संसर्ग हेदेखील श्वासाच्या दुर्गंधीचे कारण ठरू शकतात. त्यामुळे केवळ माऊथवॉश वापरण्याऐवजी दात आणि हिरड्यांची योग्य काळजी घेणे गरजेचे आहे.

४. तोंडाचा कोरडेपणा (Dry Mouth)

तोंडात पुरेशी लाळ तयार होऊ शकली नाही तरी ही दुर्गंधीची समस्या वाढू शकते. कमी पाणी पिणे, काही औषधांचा प्रभाव आणि तोंडाने श्वास घेण्याची सवय ही याची काही मुख्य कारणे असू शकतात.

५. रात्री खाल्लेले अन्न

रात्री जेवल्यानंतर अन्नाचे काही कण दातांमध्ये किंवा तोंडात अडकून राहू शकतात. तसेच कांदा, लसूण यांसारखे तीव्र वासाचे पदार्थ खाल्ल्यास त्यांचा प्रभाव काही काळापर्यंत श्वासाच्या वासावर टिकून राहू शकतो.

डॉक्टरांचा (डेंटिस्ट) सल्ला कधी घ्यावा?

ब्रश करणे, जीभ स्वच्छ करणे आणि पुरेसे पाणी पिऊनही तोंडाचा वास कायम राहत असेल, तर दंत चिकित्सकाकडून (Dentist) तपासणी करून घेणे योग्य ठरेल. विशेषतः जर वासासह हिरड्यांतून रक्त येणे, वेदना, सूज किंवा दातांशी संबंधित इतर काही समस्या असतील, तर त्वरित तपासणी करून घ्यावी.

तोंडाची दुर्गंधी कमी करण्याचे सोपे उपाय :

  • दिवसातून दोनदा फ्लोराईडयुक्त टूथपेस्टने ब्रश करा.
  • रोज जिभेची व्यवस्थित सफाई करा.
  • दातांमध्ये अडकलेले अन्न काढण्यासाठी फ्लॉस (Floss) किंवा इंटरडेंटल क्लीनरचा वापर करा.
  • दिवसभरात पुरेसे पाणी प्या.
  • धूम्रपान आणि तंबाखूचे सेवन टाळा.
  • नियमितपणे दंतचिकित्सकाकडून दातांची तपासणी करून घ्या.

(टीप- वरील बातमी प्राप्त माहितीवर आधारित आहे, लोकसत्ता डॉट.कॉम याची पुष्टी करत नाही.)