कलिंगड कापताना, खाताना तुम्हीही ‘ही’ चूक करत असाल तर थांबा; डॉक्टरांनी दिला इशारा

मुंबईतील केईएममधून डॉक्टर ऑफ मेडिसिन आणि पिट्सबर्ग विद्यापीठातून डॉक्टरेट मिळवलेले, तसेच गेल्या २० वर्षांपासून इंटर्नल मेडिसिन तज्ञ असलेले डॉ. रवी गोडसे यांनी ४ जणांच्या मृत्यूचे कारण सांगितले आहे. या घटनेचे नेमके कारण शोधण्यासाठी तपास सुरू आहे. प्राथमिक माहितीनुसार, त्या कुटुंबाला अन्नातून विषबाधा झाली होती. तज्ज्ञांनी सांगितले की, फळे लवकर पिकवण्यासाठी वापरली जाणारी धोकादायक रसायने आरोग्यासाठी अत्यंत हानिकारक असू शकतात आणि त्यामुळे अन्नातून विषबाधा होऊ शकते. चला, या संदर्भात डॉक्टरांकडून जाणून घेऊया त्याची लक्षणे काय आहेत आणि त्यावर प्रतिबंध कसा करता येईल.

कलिंगडामुळे त्या कुटुंबाचा मृत्यू झाला का?

डॉक्टर म्हणाले की, कलिंगड स्वतः विषारी नसते, पण त्यामागे काही जीवघेणी कारणे असू शकतात, जसे की…

नायट्रेटचे प्रमाण जास्त झाल्यास कलिंगड विषारी होऊ शकतात. काही शेतकरी कलिंगड लवकर आणि अधिक टवटवीत वाढावेत यासाठी नायट्रेट खतांचा अनिर्बंध वापर करतात. जर त्याचे प्रमाण खूप जास्त झाले तर ते विषारी ठरू शकते.
कृत्रिम रंग (एरिथ्रोसिन) कलिंगडाला विषारी बनवू शकतो. त्यांना आतून लाल दिसण्यासाठी, त्यांच्यामध्ये लेड क्रोमेट किंवा एरिथ्रोसिनसारखी रसायने टोचली जातात, जी आरोग्यासाठी अत्यंत धोकादायक असतात.
अयोग्य साठवणुकीमुळे अन्न विषबाधादेखील होऊ शकते. कापलेले कलिंगड जास्त वेळ बाहेर ठेवल्यास, त्यात साल्मोनेलासारखे जीवाणू वाढू शकतात, ज्यामुळे जीवघेणी अन्न विषबाधा होऊ शकते.

अन्न विषबाधा म्हणजे काय?

सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास, अन्न विषबाधा ही एक अशी स्थिती आहे, ज्यामध्ये दूषित अन्न किंवा पाण्याच्या सेवनातून जीवाणू, विषाणू, परजीवी किंवा विषारी पदार्थ शरीरात प्रवेश करतात आणि त्यामुळे आजारपण येते.

वैद्यकीयदृष्ट्या याचे अनेक प्रकारांमध्ये वर्गीकरण केले जाऊ शकते:

• साल्मोनेला, ई. कोलाय यांसारख्या जीवाणूंमुळे होणारी जीवाणूजन्य अन्न विषबाधा
• नोरोव्हायरससारख्या विषाणूंमुळे होते.
• जीवाणूंनी तयार केलेल्या विषारी पदार्थांमुळे अन्न विषबाधा होऊ शकते.

अन्न विषबाधेची लक्षणे

• मळमळ
• उलट्या
• अतिसार
• पोटात पेटके येणे
• ताप
• निर्जलीकरण

गंभीर प्रकरणांमध्ये जर त्वरित उपचार केले नाहीत, तर या स्थितीमुळे इलेक्ट्रोलाइट असंतुलन, मूत्रपिंड निकामी होणे किंवा अनेक अवयव निकामी होणे यांसारख्या गंभीर समस्या उद्भवू शकतात, जे प्राणघातक ठरू शकते.

फळे खाताना कोणती खबरदारी घ्यावी?

• फळे आरोग्यासाठी चांगली असतात आणि सध्या उन्हाळा असल्याने फळे खाणे खूप फायदेशीर ठरते.
• जर एखादे फळ असे असेल ज्याची साल तुम्ही स्वतः काढू शकता, जसे की केळे, संत्रे तर ते धुवून खा.
• कलिंगड कापताना ते पूर्णपणे स्वच्छ करा; साबण वापरण्याची गरज नाही, फक्त वाहत्या पाण्याखाली धुवा.
• फळे कापण्यासाठी वापरलेला चाकूही स्वच्छ असावा. जर तुम्ही कटिंग बोर्ड वापरत असाल, तर फळांसाठी वेगळा बोर्ड वापरा.
• कधीकधी काही लोक मिश्रणात लाल रंगासारखी रसायने मिसळतात, म्हणून कलिंगडातील एक फोड पाण्यात बुडवून तिचा रंग पाहा.
• कलिंगड कापल्यावर, खाण्यापूर्वी एक तास फ्रिजमध्ये ठेवा. उन्हाळ्यात खाण्यापिण्याची विशेष काळजी घेण्याचा सल्ला तज्ज्ञ देतात. उघडे अन्न खाणे टाळा. स्वच्छतेचे चांगले पालन करा आणि कोणतीही लक्षणे जाणवल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

कलिंगड कापण्यापूर्वी ते पाण्यात बुडवून तपासा; बुडबुडे किंवा फेस दिसल्यास काळजी घ्या.
फळाला विचित्र वास येत असेल तर ते खाऊ नका.
रसायनांचा वापर करून पिकवलेली फळे आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतात, त्यामुळे नेहमी सावधगिरी बाळगा.