Mushtaq Khan Cancer Returns Reason: अलीकडेच ज्येष्ठ अभिनेते मुश्ताक खान यांचे कॅन्सरमुळे निधन झाले. त्यांना यापूर्वीही कॅन्सर झाला होता. उपचारानंतर ते पूर्णपणे बरे झाले होते. मात्र, रिपोर्टनुसार त्यांच्या निधनाच्या अवघ्या आठ दिवसआधी कॅन्सर पुन्हा गंभीर अवस्थेत परतला. ते सुमारे १५ दिवस मुंबईतील नानावटी रुग्णालयात उपचार घेत होते. आयसीयूमध्ये उपचार सुरू असतानाच त्यांचे निधन झाले.
कॅन्सरचे उपचार पूर्ण झाल्यानंतर आणि रुग्ण पूर्णपणे बरा झाल्यासारखा दिसत असला तरी काही वेळा कॅन्सर पुन्हा होऊ शकतो. हे अनेकांना समजणे कठीण जाते. कॅन्सर पुन्हा का होतो, त्याचा अर्थ काय असतो आणि कोणती लक्षणे दुर्लक्षित करू नयेत, याबाबत नवी दिल्लीतील पीएसआरआय रुग्णालयाचे वरिष्ठ हेमॅटोलॉजिस्ट आणि ऑन्कोलॉजिस्ट डॉ. अमित उपाध्याय यांनी माहिती दिली आहे.
कॅन्सर पुन्हा होण्याचा अर्थ काय?
कॅन्सरवर उपचार झाल्यानंतर रुग्ण रोगमुक्त झालेला असतो. पण काही काळानंतर तोच कॅन्सर पुन्हा दिसू लागला, तर त्याला ‘रिलॅप्स’ म्हणजेच कॅन्सर पुन्हा होणे असे म्हणतात.
डॉ. अमित उपाध्याय यांच्या मते, उपचारांमुळे कॅन्सर इतका नियंत्रणात येऊ शकतो की तपासण्यांमध्ये तो दिसतही नाही. पण याचा अर्थ शरीरातील प्रत्येक कॅन्सरची पेशी पूर्णपणे नष्ट झाली आहे, असे नसते.
काही वेळा उपचारानंतरही काही कॅन्सरच्या पेशी शरीरात जिवंत राहू शकतात. त्या अनेक महिने किंवा वर्षे निष्क्रिय राहतात आणि नंतर पुन्हा वाढू लागतात. त्यामुळे उपचार पूर्ण करणे आणि डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणे नियमित तपासणी करणे खूप महत्त्वाचे आहे. तुम्ही पूर्णपणे निरोगी वाटत असलात तरीही तपासणी टाळू नये.
कॅन्सर पुन्हा होणे किती गंभीर असते?
कॅन्सर पुन्हा होणे ही गंभीर बाब आहे. मात्र, याचा उपचार होऊ शकत नाही असे नाही. कॅन्सर पुन्हा झाल्यानंतर पुढील उपचार अनेक गोष्टींवर अवलंबून असतात.
उदा. कॅन्सर शरीरात नेमका कुठे परत आला आहे, तो फक्त एका भागात आहे की शरीराच्या इतर भागांमध्येही पसरला आहे, याचा विचार केला जातो. तसेच कॅन्सरचा प्रकार, त्याची आधीची स्टेज, कॅन्सर पुन्हा होण्यासाठी किती काळ गेला आणि उपचारांना शरीर कसा प्रतिसाद देत आहे, हेही महत्त्वाचे असते. याशिवाय रुग्णाची एकूण प्रकृती आणि यापूर्वी कोणते उपचार झाले होते, हेही डॉक्टर पाहतात.
म्हणून प्रत्येक रुग्णासाठी उपचारांची पद्धत वेगळी असू शकते. काही रुग्णांना कॅन्सर पुन्हा झाल्यानंतर अधिक जलद आणि आक्रमक उपचार दिले जातात. तर काही रुग्णांमध्ये आजार नियंत्रणात ठेवणे आणि त्यांचे जीवनमान चांगले राहावे, यावर भर दिला जातो. त्यामुळे प्रत्येक रुग्णासाठी उपचार वेगळे असतात.
कॅन्सर पुन्हा झाल्याची लक्षणे
कॅन्सरचे उपचार झाल्यानंतर काही नवीन लक्षणे दिसू लागली, ती बराच काळ कायम राहिली किंवा ती नेहमीपेक्षा वेगळी वाटली, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.
डॉ. अमित उपाध्याय यांच्या मते, खालील लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
- कोणतेही कारण नसताना वजन कमी होणे
- सतत थकवा जाणवणे
- शरीरात नवीन गाठ किंवा सूज दिसणे
- सतत वेदना होणे
- बराच काळ खोकला न जाणे
- विनाकारण श्वास लागणे
- शौच किंवा लघवीच्या सवयींमध्ये बदल होणे
- विनाकारण रक्तस्राव होणे
- सतत भूक कमी लागणे
ही सर्व लक्षणे दिसली म्हणजे कॅन्सरच झाला आहे, असे नाही. मात्र, यापूर्वी कॅन्सर झाला असेल आणि ही लक्षणे दिसत असतील, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. कॅन्सर झालेल्या रुग्णांनी वेळोवेळी डॉक्टरांची भेट घ्यावी आणि आवश्यक त्या तपासण्या नियमित करून घ्याव्यात.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
