PCOD symptoms: पीसीओएस किंवा पॉलीसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम ही एक अशी स्थिती आहे, जी लाखो महिलांना प्रभावित करते तरीही त्याबद्दल क्वचितच उघडपणे चर्चा केली जाते. भारतातील जवळजवळ पाचपैकी एक महिला पीसीओएसने ग्रस्त असते, तरीही ही स्थिती वर्षानुवर्षे निदान होत नाही. याचे मुख्य कारण म्हणजे त्याची सुरुवातीची लक्षणे अनेकदा खूप सौम्य वाटतात. चला त्याची लक्षणे आणि ती का दुर्लक्षित केली जाऊ नये हे स्पष्ट करूया.
बहुतेक महिला या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करतात
वजन वाढणे, मूड बदलणे, अनियमित मासिक पाळी, थकवा – बहुतेक महिला या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करतात, त्यांना ताण, जीवनशैली किंवा वयाचे परिणाम मानतात. तथापि, ही लक्षणे प्रत्यक्षात शरीरातील हार्मोन्स आणि चयापचयातील सततच्या असंतुलनाकडे निर्देश करू शकतात. PCOS मध्ये जी लक्षणं असतात ती प्रत्येक महिलेमध्ये सारखी दिसून येत नाही. काही महिलांना अचानक वजन वाढण्याचा अनुभव येतो, विशेषतः पोटाभोवती. काहींना सतत मुरुमे किंवा चेहऱ्यावर आणि शरीरावर नको असलेले केस वाढण्याचा त्रास होतो. अनेक महिलांना अनियमित मासिक पाळी किंवा जास्त वेदना आणि रक्तस्त्राव होतो.
तज्ज्ञ काय म्हणतात?
तज्ज्ञांच्या मते, या विलंबाचे एक प्रमुख कारण म्हणजे जागरूकतेचा अभाव. शाळांमध्ये पॉलीसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोमची चर्चा केली जात नाही. कुटुंबे सुरुवातीच्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करतात. महिलांना स्वतःला हे समजत नाही की मूड स्विंग, मुरुमे किंवा अनियमित मासिक पाळी ही हार्मोनल डिसऑर्डरची लक्षणे असू शकतात. पॉलीसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम सामान्य आहे, परंतु त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. जर शरीरात काही बदल दीर्घकाळ टिकून राहिले आणि असामान्य वाटत असतील तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. ते जितक्या लवकर ओळखले जाईल तितके चांगले ते नियंत्रित केले जाऊ शकते.
पीसीओएसबद्दलच्या मिथकांवर विश्वास ठेवणे थांबवा
पाटणा येथील मातृ सेवा सुपरस्पेशालिटी येथील वरिष्ठ डॉक्टर शशी सिन्हा यांच्या मते, अनेक महिला पीसीओएसची लक्षणे केवळ जीवनशैली किंवा तणावामुळे असल्याचे मानतात. तथापि वजन, मनःस्थिती, त्वचा आणि मासिक पाळीतील हे बदल हार्मोनल असंतुलनाचा परिणाम असू शकतात.
त्याची लक्षणे काय आहेत?
जीवनशैलीत बदल न करता वजन वाढणे – PCOS मध्ये, इन्सुलिन योग्यरित्या काम करत नाही, ज्यामुळे पोटाभोवती चरबी वेगाने जमा होऊ लागते.
वारंवार मूड बदलणे – हार्मोनल असंतुलनामुळे चिडचिडेपणा, चिंता आणि दुःख होऊ शकते.
अनियमित मासिक पाळी – पीसीओएसमध्ये अयोग्य ओव्हुलेशनमुळे चक्र विस्कळीत होते किंवा मासिक पाळी चुकते.
हट्टी मुरुमे आणि तेलकट त्वचा – शरीरात वाढलेल्या पुरुष संप्रेरकांमुळे चेहरा, जबडा आणि पाठीवर गंभीर मुरुमे येतात.
केस गळणे किंवा पातळ होणे – जास्त प्रमाणात अँड्रोजन हार्मोन्समुळे डोक्याच्या पुढच्या भागात किंवा मुकुटाच्या भागात केस कमकुवत होतात.
चेहऱ्यावर किंवा शरीरावर नको असलेले केस – हार्मोनल असंतुलनामुळे हनुवटी, चेहरा, छाती किंवा पोटावर केस वाढू लागतात.
सतत थकवा जाणवणे – हार्मोन्स आणि इन्सुलिनच्या समस्या शरीराच्या ऊर्जेवर परिणाम करतात, ज्यामुळे सतत थकवा जाणवतो.
