घराच्या भिंतीत, छतावर किंवा पाईपच्या फटीत उगवलेलं वड वा पिंपळाचं झाड निघेल मुळासकट! मिठासह ‘हे’ सोपे उपाय करा; क्षणात होईल बंदोबस्त

वड आणि पिंपळाची रोपे कधी कधी भिंतींच्या फटी, छतावरील भेगा किंवा तिथे साचलेल्या मातीमध्ये रुजू शकतात. त्यामुळे अशी रोपे सुरुवातीलाच काढून टाकणे आवश्यक ठरते. विशेषतः बांधकामाच्या भागाला लागून रोप वाढत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष न करता, वेळीच लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.

रोप लहान असल्यास मुळासकट काढा

वड किंवा पिंपळाचं रोप नुकतंच उगवलं असेल आणि त्याची मुळं फार खोल गेलेली नसतील, तर ते मुळासकट काढणं हा सोपा उपाय ठरू शकतो. रोप ज्या ठिकाणी उगवलं आहे, तिथली माती किंवा सैल बांधकामासंबंधित ढिगारा आधी अलगद बाजूला करा. जागा थोडी ओलसर असल्यास माती सैल होऊन, मुळांसह रोप काढणं सोपं जाऊ शकतं.

रोप काढताना मात्र जोरानं ओढू नका. ते भिंतीच्या किंवा छताच्या फटीत अडकलेलं असेल, तर जोर लावल्यानं भेग अधिक वाढू शकते. शक्य तितकी मुळं बाहेर काढल्यानंतर त्या जागेतील माती, धूळ आणि ढिगारा व्यवस्थित साफ करा.

फक्त वरचा भाग कापून थांबू नका

अनेक जण वड किंवा पिंपळाचं रोप दिसताच त्याचा वरचा भाग कापून टाकतात आणि समस्या संपल्याचं समजतात. मात्र, मुळांचा काही भाग फटीत राहिला, तर तिथे पुन्हा पालवी फुटू शकते. त्यामुळे शक्य असल्यास रोपाचा वरचा भाग कापण्यासोबतच मुळांचा भागही काढणे महत्त्वाचे आहे.

रोप कापल्यानंतर ते सुकल्यावर फटीत राहिलेला मुळांचा भाग सावधपणे काढण्याचा प्रयत्न करता येतो. मात्र, मुळं भिंतीच्या किंवा छताच्या आतपर्यंत गेलेली असतील, तर ती जोरानं ओढू नयेत. अशा वेळी बांधकामाचं नुकसान होऊ शकतं.

मोठं रोप असल्यास तज्ज्ञांची मदत घ्या

वड किंवा पिंपळाचं रोप मोठं झालं असेल आणि त्याची मुळं छत, भिंत किंवा इतर बांधकामाच्या आतपर्यंत पोहोचली असतील, तर ते स्वतःहून उपटण्याचा प्रयत्न करू नका. अशा वेळी माळी किंवा झाडांच्या देखभालीतील तज्ज्ञांची मदत घेणं योग्य ठरेल.

विशेषतः छताला आधीपासून भेगा पडलेल्या असतील किंवा रोप पाण्याच्या टाकीच्या संरचनेजवळ वाढलेलं असेल, तर अधिक काळजी घ्यावी. मुळं काढताना बांधकामाला धक्का बसणार नाही, याची खबरदारी घेणं आवश्यक आहे.

मीठ, चुना आणि हळदीचा उपाय

लहान वड किंवा पिंपळाच्या रोपासाठी घरात सहज उपलब्ध असलेल्या पदार्थांपासून मिश्रण तयार करण्याचा घरगुती उपायही सांगितला जातो. त्यासाठी एक ग्लासभर स्वच्छ पाण्यात एक चमचा मीठ, एक चमचा चुना आणि एक चमचा हळद मिसळून घ्यावी. हे मिश्रण नीट ढवळून, रोपाच्या आसपासच्या भागात किंवा ज्या फटीतून ते उगवलं आहे, तिथे थोडं थोडं टाकता येऊ शकतं.

या उपायामुळे रोपातील ओलावा कमी होण्यास मदत होऊ शकते, असा घरगुती दावा केला जातो. मात्र, या मिश्रणामुळे प्रत्येक रोप हमखास सुकून जाईल, असं सांगता येत नाही. रोपाचा आकार, त्याची मुळं किती पसरली आहेत आणि त्या ठिकाणी किती ओलावा आहे, यानुसार परिणाम बदलू शकतो.

तसंच मिठाचा वापर करताना आसपासची इतर झाडं किंवा कुंड्यांतील रोपांवर त्याचा परिणाम होणार नाही, याची काळजी घ्या. मोठं झालेलं वड किंवा पिंपळाचं झाड केवळ हे मिश्रण टाकून नष्ट होईल, असं समजू नका.

रोप काढल्यानंतर भेग बंद करा

रोप काढून झाल्यानंतर तेथे पडलेली भेग किंवा फट तशीच सोडू नका. आधी त्या जागेतील माती, धूळ आणि मलबा पूर्णपणे साफ करा. त्यानंतर योग्य बांधकाम साहित्याच्या मदतीनं ती फट व्यवस्थित बंद करून घ्या.

भेग बंद केल्यामुळे त्यात पुन्हा माती किंवा धूळ साचण्याचं प्रमाण कमी होऊ शकतं. त्यामुळे भविष्यात पुन्हा रोप उगवण्याची शक्यताही कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

लक्षात ठेवा

छत, बाल्कनी, भिंतीची फट किंवा पाण्याच्या टाकीजवळ वड किंवा पिंपळाचं रोप दिसलं, तर ते लहान असतानाच त्याकडे लक्ष द्या. छोटं रोप असेल, तर मुळासकट काढण्याचा प्रयत्न करा. मात्र, मुळं खोलवर गेलेली असतील किंवा बांधकामाला धोका निर्माण होण्याची शक्यता असेल, तर स्वतः प्रयोग करण्यापेक्षा तज्ज्ञांची मदत घेणं अधिक योग्य ठरेल.