Pomegranate Benefits: डाळिंब हे आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर फळ मानले जाते. यामध्ये व्हिटॅमिन सी, पोटॅशियम, लोह आणि शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट्स भरपूर प्रमाणात असतात. रोजच्या आहारात डाळिंबाचा समावेश केल्याने शरीरातील रक्ताभिसरण आणि हिमोग्लोबिनची पातळी सुधारण्यास मदत होऊ शकते. तसेच हृदयाचे आरोग्य आणि पचनसंस्था निरोगी ठेवण्यासाठीही डाळिंब फायदेशीर ठरू शकते. मात्र, कोणत्याही फळाचा पूर्ण फायदा मिळवण्यासाठी ते योग्य वेळी आणि योग्य प्रमाणात खाणे महत्त्वाचे असते. डाळिंब त्याच्या चमकदार लाल रंगाच्या रसासाठी ओळखले जाते. पण हे फळ फक्त चव आणि रंगापुरते मर्यादित नाही. यामध्ये अनेक पोषक घटक आणि शरीरासाठी फायदेशीर नैसर्गिक संयुगे असतात, जी एकूण आरोग्यासाठी उपयोगी ठरू शकतात.
क्लिनिकल डायटिशियन जी. सुषमा यांनी सांगितले की, डाळिंबामध्ये अँटीऑक्सिडंट्स आणि पॉलीफेनॉल्ससारखी अनेक संयुगे असतात. ही संयुगे मेंदूचे आरोग्य चांगले ठेवण्यास मदत करू शकतात. आरोग्य आणि आहार तज्ज्ञांच्या मते, योग्य पद्धतीने नियमित डाळिंब खाल्ल्याने शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
चला जाणून घेऊया, रोज एक कप डाळिंबाचे दाणे खाल्ल्याने शरीराला कोणते महत्त्वाचे पोषक घटक आणि फायदे मिळू शकतात.
पोषक घटकांनी भरपूर असते डाळिंब
हेल्थलाइनच्या माहितीनुसार, डाळिंबामध्ये कॅलरी आणि चरबीचे प्रमाण तुलनेने कमी असते. मात्र, त्यामध्ये फायबर, व्हिटॅमिन्स आणि अनेक खनिजे असतात.
एका डाळिंबामध्ये साधारणपणे:
- कॅलरी: २३४
- प्रोटीन: ४.७ ग्रॅम
- चरबी: ३.३ ग्रॅम
- कार्बोहायड्रेट: ५२ ग्रॅम
- फायबर: ११.३ ग्रॅम
- व्हिटॅमिन सी: रोजच्या गरजेच्या सुमारे ३२ टक्के
- फोलेट: रोजच्या गरजेच्या सुमारे २७ टक्के
- मॅग्नेशियम: रोजच्या गरजेच्या सुमारे ८ टक्के
- फॉस्फरस: रोजच्या गरजेच्या सुमारे ८ टक्के
- पोटॅशियम: रोजच्या गरजेच्या सुमारे १३ टक्के
डाळिंबाच्या रसामध्ये संपूर्ण डाळिंबाच्या तुलनेत फायबरचे प्रमाण खूप कमी असते. संपूर्ण डाळिंब हे कमी चरबीयुक्त असून फायबर, व्हिटॅमिन्स आणि खनिजांनी भरलेले फळ आहे. त्यामुळे डाळिंबाचा रस पिण्यापेक्षा त्याचे दाणे खाणे अधिक फायदेशीर ठरू शकते.
अँटीऑक्सिडंट्सने भरपूर असते डाळिंब
डाळिंबामध्ये मोठ्या प्रमाणात अँटीऑक्सिडंट्स आणि पॉलीफेनॉलिक संयुगे असतात. अँटीऑक्सिडंट्स शरीरातील पेशींना फ्री रॅडिकल्समुळे होणाऱ्या नुकसानापासून वाचवण्यास मदत करतात.
डाळिंबामध्ये प्यूनिकालाजिन्स (Punicalagins), अँथोसायनिन्स (Anthocyanins) आणि हायड्रोलायझेबल टॅनिन्स (Hydrolyzable Tannins) यांसारखी शरीरासाठी फायदेशीर नैसर्गिक संयुगे असतात.
त्यामुळे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून डाळिंब खाणे एकूण आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकते.
शरीरातील सूज कमी करण्यास मदत होऊ शकते
शरीरात दीर्घकाळ राहणारी सूज म्हणजेच क्रॉनिक इन्फ्लेमेशन (Chronic Inflammation) अनेक गंभीर आजारांशी संबंधित असू शकते. यामध्ये हृदयविकार, टाइप-२ मधुमेह आणि काही प्रकारचे कॅन्सर यांचा समावेश आहे.
डाळिंबामध्ये असलेल्या प्यूनिकालाजिन्समध्ये अँटीऑक्सिडंट आणि सूज कमी करणारे गुणधर्म आढळतात. काही अभ्यासांमध्ये डाळिंबाचा रस प्यायल्यानंतर शरीरातील सूजेशी संबंधित काही घटकांचे प्रमाण कमी झाल्याचे दिसून आले आहे.
कॅन्सरपासून बचावासाठी मदत होऊ शकते
डाळिंबामध्ये असलेल्या काही नैसर्गिक संयुगांचा कॅन्सरशी संबंधित संभाव्य परिणाम जाणून घेण्यासाठी संशोधन करण्यात आले आहे.
काही प्रयोगशाळेतील आणि प्राण्यांवरील अभ्यासांमध्ये डाळिंबातील संयुगांमध्ये कॅन्सरविरोधी परिणाम दिसून आले आहेत. काही संशोधनांमध्ये डाळिंबाच्या अर्कामुळे काही कॅन्सरच्या पेशींची वाढ किंवा ट्यूमरच्या वाढीवर परिणाम होऊ शकतो, असेही दिसून आले आहे.
हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकते डाळिंब
डाळिंबामध्ये असलेली पॉलीफेनॉलिक संयुगे हृदयाचे आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी फायदेशीर मानली जातात.
काही अभ्यासांमध्ये डाळिंबाचा रस प्यायल्यानंतर रक्तदाब आणि हृदयाच्या आरोग्याशी संबंधित काही घटकांमध्ये सकारात्मक बदल दिसून आले आहेत.
हृदयविकार असलेल्या काही रुग्णांवर करण्यात आलेल्या एका अभ्यासात डाळिंबाचा रस प्यायल्याने छातीत होणारी वेदना आणि तिची तीव्रता कमी झाल्याचे दिसून आले.
मूत्रमार्ग आणि किडनीच्या आरोग्यासाठीही उपयोगी ठरू शकते
काही संशोधनानुसार, डाळिंबाचा रस किडनीमध्ये पथरी होण्यापासून बचाव करण्यास मदत करू शकतो.
एका अभ्यासात वारंवार किडनीमध्ये पथरी होणाऱ्या लोकांमध्ये डाळिंबाच्या अर्कामुळे पथरी तयार होण्याशी संबंधित एका प्रक्रियेवर परिणाम होत असल्याचे आढळले.
प्राण्यांवर करण्यात आलेल्या संशोधनानुसार, डाळिंबाच्या अर्काचा ऑक्सलेट, कॅल्शियम आणि फॉस्फेट यांसारख्या पदार्थांवर परिणाम होऊ शकतो. हे पदार्थ किडनीमध्ये पथरी तयार होण्यास कारणीभूत ठरू शकतात.
मेंदूच्या आरोग्यासाठीही फायदेशीर ठरू शकते
डायटिशियन जी. सुषमा यांनी सांगितले की, डाळिंबामध्ये मेंदूचे आरोग्य चांगले ठेवण्यास मदत करणारी अनेक संयुगे असतात.
डाळिंबामध्ये एलॅजिटॅनिन्स (Ellagitannins) नावाचे अँटीऑक्सिडंट्स असतात. हे शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेस आणि सूज कमी करण्यामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात.
काही अभ्यासांमध्ये असे दिसून आले आहे की, डाळिंबातील ही संयुगे मेंदूच्या पेशींना ऑक्सिडेटिव्ह नुकसानापासून वाचवण्यास मदत करू शकतात.
एलॅजिटॅनिन्सपासून आतड्यांमध्ये युरोलिथिन ए (Urolithin A) नावाचे एक संयुग तयार होऊ शकते. मेंदूतील सूज आणि वाढत्या वयामुळे होणाऱ्या स्मरणशक्ती किंवा विचार करण्याच्या क्षमतेतील बदलांबाबत या संयुगावर संशोधन करण्यात आले आहे.
मात्र, अल्झायमर किंवा पार्किन्सनसारख्या आजारांपासून बचाव करण्यासाठी किंवा त्यावर उपचार करण्यासाठी डाळिंब किती प्रभावी आहे, हे सिद्ध करण्यासाठी अजून संशोधनाची गरज आहे.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
