Fruit for high cholesterol: उच्च कोलेस्ट्रॉल ही एक समस्या आहे, जी आजच्या तरुणांनाही झपाट्याने प्रभावित करत आहे. शरीरातील वाईट कोलेस्ट्रॉलची (LDL) वाढलेली पातळी हृदयविकार आणि हृदयविकाराच्या झटक्याचा धोका वाढवते. योग्य आहारात बदल करून या समस्येवर नियंत्रण मिळवता येते. डाळिंब खाल्ल्याने कोलेस्ट्रॉल कमी होते का असा प्रश्न अनेकदा विचारला जातो. हृदयरोगतज्ज्ञांच्या मते, डाळिंबामध्ये असलेले पुनिकालाजिन आणि अँथोसायनिनसारखे शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट्स धमन्यांमध्ये प्लाक जमा होण्यास प्रतिबंध करतात आणि हृदयाचे आरोग्य सुधारतात. पण, त्याचा रस पिणे अधिक फायदेशीर आहे की संपूर्ण फळ चावून खाणे? चला एका तज्ज्ञाकडून समजून घेऊया.
पॅसिफिक वन हेल्थचे प्रधान संचालक आणि इंटर्नल मेडिसिन व कार्डिओलॉजी विभागाचे विशेषज्ञ, प्राध्यापक (डॉ.) मोहसिन वली यांनी जनसत्ताला दिलेल्या एका मुलाखतीत सांगितले की, डाळिंब कोलेस्ट्रॉल नियंत्रित ठेवण्यास मदत करू शकते. तथापि, उच्च कोलेस्ट्रॉल टाळण्यासाठी, केवळ एका फळावर अवलंबून न राहता, सुरुवातीपासूनच निरोगी आहार आणि नियमित व्यायामावर लक्ष केंद्रित करणे महत्त्वाचे आहे.
हृदयरोगतज्ज्ञांच्या मते, डाळिंब एलडीएल (वाईट कोलेस्ट्रॉल)चे ऑक्सिडेशन रोखते. डाळिंब धमन्यांमध्ये चरबी जमा होण्यापासून रोखण्यास मदत करते. ते रक्तदाब नियंत्रित करते. नियमित सेवनाने सिस्टोलिक रक्तदाब सुधारू शकतो. दररोज डाळिंब खाल्ल्याने दाह कमी होतो. त्याचे दाहशामक गुणधर्म रक्तवाहिन्यांचे संरक्षण करतात आणि हृदयरोग टाळतात.
डाळिंबाचा रस प्या किंवा अख्खे डाळिंब खा
डाळिंबामध्ये पुनिकॅलॅगिन्स, अँथोसायनिन्स आणि इलॅजिक ॲसिड यांसारखे शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट्स मोठ्या प्रमाणात असतात. ‘द अमेरिकन जर्नल ऑफ क्लिनिकल न्यूट्रिशन’मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका प्रसिद्ध संशोधनानुसार, दररोज डाळिंबाचे सेवन केल्याने रक्तातील ‘बॅड कोलेस्ट्रॉल’ (LDL) चे ऑक्सिडेशन थांबते. जोपर्यंत LDL चे ऑक्सिडेशन होत नाही, तोपर्यंत ते धमन्यांमध्ये जमा होत नाही आणि प्लाक तयार होत नाही. डॉक्टर म्हणाले की, डाळिंबाचा रस पिण्याऐवजी, संपूर्ण डाळिंब चावून खाणे आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकते. त्यांच्या मते, डाळिंबामध्ये फायबर असते, त्यामुळे रसापेक्षा संपूर्ण फळ खाणे हा एक चांगला पर्याय आहे.
तुम्ही दररोज किती डाळिंब खावे?
डॉ. वली यांच्या मते, कोलेस्ट्रॉलची समस्या असलेले लोक दररोज एक डाळिंब खाऊ शकतात. डाळिंबाला कोलेस्ट्रॉलच्या औषधांचा पर्याय मानू नये, परंतु उच्च कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात ठेवण्यासाठी ते उपयुक्त ठरू शकते. निरोगी आहार घेऊन, नियमित व्यायाम करून आणि गरज भासल्यास डॉक्टरांनी सांगितलेली औषधे घेऊन कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात ठेवता येते.
डाळिंबामुळे ट्रायग्लिसराइड्स कमी होतात का?
डॉ. वली म्हणाले की, अतिरिक्त कर्बोदके आणि प्रक्रिया केलेले पदार्थ ट्रायग्लिसराइड्स वाढण्यास कारणीभूत ठरतात. त्यांनी सांगितले की, ट्रायग्लिसराइड्स नियंत्रणात ठेवण्यासाठी, प्रक्रिया केलेले पीठ आणि उच्च कर्बोदके असलेल्या पदार्थांचे सेवन कमी करावे. लठ्ठपणा, मद्यपान, मधुमेह, काही औषधे आणि अनुवांशिक कारणेदेखील ट्रायग्लिसराइड्स वाढविण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात. डाळिंबाच्या सेवनाचा ट्रायग्लिसराइड्सवरील स्पष्ट परिणाम अद्याप सिद्ध झालेला नाही. डॉ. वली म्हणाले की, फळांचे थेट सेवन केल्याने शरीर निरोगी राहते आणि हृदयाचे आरोग्यही सुधारते.
डाळिंबाचे इतर फायदे
डॉ. वली यांनी स्पष्ट केले की, डाळिंब सर्वांगीण आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. डाळिंब खाणे पचन आणि आतड्यांच्या आरोग्यासाठीदेखील फायदेशीर आहे. ते म्हणाले की, डाळिंबातील पोषक तत्त्वे पचनसंस्था आणि आतड्यातील जीवाणूंसाठी फायदेशीर ठरू शकतात. त्यांनी डाळिंबाला मानसिक आरोग्य आणि सर्वांगीण स्वास्थ्यासाठी एक उत्कृष्ट फळ असल्याचेही सांगितले.
उच्च कोलेस्ट्रॉल कसे टाळावे?
डॉ. वली यांनी स्पष्ट केले की, कोलेस्ट्रॉल वाढल्यानंतर ते कमी करण्याचा प्रयत्न करण्याऐवजी, सुरुवातीपासूनच ते नियंत्रणात ठेवणे अधिक चांगले आहे. यासाठी नियमित व्यायाम, संतुलित घरगुती आहार आणि फास्ट फूडचे मर्यादित सेवन आवश्यक आहे. त्यांनी तरुणांसाठी ठराविक काळाने लिपिड प्रोफाइल तपासणी करण्याच्या महत्त्वावरही भर दिला
तरुणांना फास्ट फूड खाण्याचे ६/१ सूत्र सांगितले
डॉक्टरांनी फास्ट फूडसाठी ६/१ सूत्र सुचवले. याचा अर्थ, आठवड्यातून सहा दिवस संतुलित घरगुती जेवण करायचे आणि आठवड्यातून एकदा आपले आवडते फास्ट फूड मर्यादित प्रमाणात खायचे. त्यांनी असा सल्ला दिला की, पिझ्झा किंवा बर्गर रोजच्या जेवणाऐवजी कधीतरीच खावेत.
पिझ्झा आरोग्यदायी कसा बनवायचा?
डॉक्टरांनी बाहेरून पिझ्झा विकत आणण्याऐवजी घरीच बनवण्याचा सल्ला दिला. त्यांनी रिफाइंड पिठाऐवजी गव्हाचा किंवा संपूर्ण धान्याचा बेस वापरण्यास आणि भाज्यांचे प्रमाण वाढवण्यास सुचवले, यामुळे अन्नाची पौष्टिक गुणवत्ता सुधारू शकते.
