ऋषी पंचमी २०२६: कधी आहे ऋषी पंचमी? १५ की १६ सप्टेंबर? जाणून घ्या शुभ मुहूर्त, पूजाविधी आणि ऋषी पंचमीचे महत्त्व…

ऋषी पंचमी व्रत महिलांसाठी खूप खास आहे. या दिवशी विधीपूर्वक उपवास केला जातो आणि ऋषीमुनींची पूजा केली जाते. असे मानले जाते की असे केल्याने अजाणतेपणी झालेली पापे धुतली जातात आणि व्यक्ती जन्म-मृत्यूच्या चक्रातून मुक्त होते. चला तर मग, ऋषी पंचमीची तारीख, शुभ वेळ आणि पूजेच्या पद्धतीबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.

ऋषी पंचमी २०२६ कधी आहे?

हिंदू पंचांगानुसार, भाद्रपद शुक्ल पंचमी तिथीची सुरुवात १५ सप्टेंबर २०२६ रोजी सकाळी ७ वाजून ४४ मिनिटांनी होईल. पंचमी तिथीची समाप्ती १६ सप्टेंबर २०२६ रोजी सकाळी ८वाजून ५९ मिनिटांनी होणार आहे. त्यामुळे उदयतिथीच्या नियमानुसार ऋषी पंचमीचे व्रत आणि पूजन १५ सप्टेंबर रोजी केले जाईल.

ऋषी पंचमी का साजरी केली जाते?

ऋषी पंचमी हा दिवस सप्तऋषींच्या स्मरणासाठी आणि त्यांच्या ज्ञान-तपश्चर्येला नमन करण्यासाठी समर्पित मानला जातो. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी व्रत व पूजन केल्याने नकळत झालेल्या चुका आणि पापांपासून मुक्ती मिळते, अशी श्रद्धा आहे. हे व्रत आत्मपरीक्षण, संयम आणि आत्मशुद्धीचे प्रतीक मानले जाते. भक्त या दिवशी सप्तऋषींचे स्मरण करून त्यांच्या शिकवणीचे आचरण करण्याचा संकल्प करतात.

सप्तऋषी कोण आहेत?

हिंदू धार्मिक परंपरेनुसार ऋषी पंचमीच्या दिवशी कश्यप, अत्री, भारद्वाज, विश्वामित्र, गौतम, जमदग्नी आणि वसिष्ठ या सप्तऋषींचे पूजन केले जाते. या ऋषींना ज्ञान, तपश्चर्या आणि अध्यात्माचे प्रतीक मानले जाते.

ऋषी पंचमीची पूजा कशी करावी?

ऋषी पंचमीच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत. त्यानंतर पूजा करण्याच्या ठिकाणी सप्तऋषींचे चित्र किंवा मूर्ती स्थापित करावी. यानंतर सप्तऋषींना जल, चंदन, अक्षता, फुले आणि धूप-दीप अर्पण करावा. काही धार्मिक परंपरांमध्ये पंचामृताने अभिषेक करण्याचीही पद्धत आहे. पूजा झाल्यानंतर सप्तऋषींचे स्मरण करून मंत्रजप व प्रार्थना केली जाते.
कौटुंबिक आणि प्रादेशिक परंपरेनुसार या दिवशी उपवास केला जातो. उपवासाची पद्धत प्रत्येक ठिकाणी वेगवेगळी असू शकते.

ऋषी पंचमी व्रताचे धार्मिक महत्त्व

धार्मिक मान्यतेनुसार, ऋषी पंचमीचे व्रत आत्मशुद्धी आणि आत्मसंयमासाठी महत्त्वाचे मानले जाते. या दिवशी उपवास, ध्यान, प्रार्थना आणि सप्तऋषींचे पूजन केल्याने मनातील नकारात्मकता कमी होऊन आध्यात्मिक शांतता मिळते, अशी श्रद्धा आहे. ऋषी पंचमीचा मुख्य संदेश केवळ उपवास किंवा कर्मकांडापुरता मर्यादित नसून आत्मपरीक्षण, संयम, सदाचार आणि ज्ञानी व्यक्तींच्या शिकवणीचा आदर हा आहे.