डोळे चोळताना, डोळ्यांचा थकवा, खाज सुटणे किंवा अ‍ॅलर्जीमुळे आपण नकळत डोळे चोळतो. आपल्याला वाटते की त्यामुळे आराम मिळतो, पण ते तुमच्या डोळ्यांच्या प्रकाशासाठी सुरक्षित आहे का? ग्वाल्हेरमधील रतन ज्योती नेत्रालयाचे संस्थापक आणि वरिष्ठ नेत्रतज्ज्ञ डॉ. पुरेंद्र भसीन यांच्या मते, डोळे जोरात चोळल्याने कॉर्नियाला कायमचे नुकसान होऊ शकते. डोळे चोळण्यामागील यांत्रिक आणि न्यूरोलॉजिकल विज्ञान काय आहे ते जाणून घेऊया.

डोळे चोळण्यामुळे शरीरात कोणती प्रक्रिया होते?

डॉ. पुरेंद्र भसीन म्हणतात की, जेव्हा आपण डोळे चोळतो तेव्हा आपण डोळ्याच्या गोळ्यामागील मज्जातंतूंना उत्तेजित करतो. हा दाब मेंदूला सिग्नल पाठवतो, ज्यामुळे थकवा किंवा कोरडेपणापासून तात्पुरता आराम मिळतो. शिवाय, चोळण्यामुळे अश्रूंचा प्रवाह सुधारतो, ज्यामुळे डोळ्यांमध्ये अडकलेले धुळीचे कण स्वच्छ होण्यास मदत होते. पापण्यांवर हलका दाब देणे त्यांना कोरडे करण्यासाठी मालिशसारखे असू शकते. विशेषतः जेव्हा डोळे थकलेले किंवा कोरडे असतात तेव्हा ते खूप आरामदायी वाटते.

व्हॅगस नर्व्हशी काय संबंध आहे?

डॉ. भसीन यांच्या मते, डोळे चोळण्यामुळे व्हॅगस नर्व्ह उत्तेजित होते. हा आपल्या पॅरासिम्पेथेटिक नर्व्हस सिस्टीमचा मुख्य भाग आहे. त्याच्या उत्तेजनामुळे हृदयाचे ठोके वाढण्यास मदत होते, ज्यामुळे व्यक्तीला ताण आणि मानसिक शांती (आराम) मिळते. थकवा किंवा तणावाच्या वेळीही डोळे चोळल्याने भावनिकदृष्ट्या चांगले वाटते याचे हेच कारण आहे.

वारंवार डोळे चोळण्याचे गंभीर धोके:

दृष्टी अंधुक होऊ शकते

डॉ. भसीन यांच्या मते, डोळे चोळण्याच्या सवयीमुळे काही काळ आराम मिळतो परंतु ही सवय नियमितपणे पाळल्याने डोळ्यांना नुकसान होऊ शकते. सतत डोळे चोळल्याने कॉर्निया पातळ होतो आणि बाहेरून बाहेर पडतो, कॉर्निया ढगाळ होतो.

संसर्ग वाढू शकतो

वारंवार हातांनी डोळे चोळल्याने हातातील बॅक्टेरिया डोळ्यांपर्यंत पोहोचू शकतात आणि डोळ्यांच्या बुबुळाच्या पुढील भागाचा दाह होऊ शकतो. डोळे लाल आणि वेदनादायक होऊ शकतात.

रक्तवाहिन्यांचे नुकसान होते

डोळे वारंवार चोळल्याने रक्तवाहिन्यांचे नुकसान होऊ शकते. जेव्हा डोळे हातांनी चोळले जातात तेव्हा डोळ्यांच्या बारीक नसा तुटू शकतात, डोळे लाल होऊ शकतात किंवा त्यांच्यावर जखमा दिसू शकतात.

अ‍ॅलर्जी का होऊ शकते?

हातांनी डोळे चोळल्याने डोळ्यांमध्ये अ‍ॅलर्जी होऊ शकते. अ‍ॅलर्जी में आंखें मलाने से हिस्टामाइन अधिक वर्णन, साथ किशगिया काम के बलदे और चालू हैं.

काय करावे आणि काय करू नये?

तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की हातांनी डोळे चोळल्याने कधीकधी तात्पुरता आराम मिळतो, परंतु ती सवय लावणे चांगली कल्पना नाही. जर तुमच्या डोळ्यांमध्ये सतत जळजळ किंवा कोरडेपणा येत असेल तर डोळे चोळण्याऐवजी लुब्रिकेटिंग आय ड्रॉप्स वापरा आणि डोळे पाण्याने धुवा. जर समस्या गंभीर असेल तर नेत्रतज्ज्ञांना भेटा. यामुळे तुमचे डोळे काही काळ कोरडे होऊ शकतात, परंतु दीर्घकाळात ते तुमच्या डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी हानिकारक आहे.