Signs of Heart Attack One Month Before: हृदयविकाराचा झटका म्हणजे अचानक कोसळणारी आपत्ती, अशी सर्वसाधारण समजूत आहे. पण वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, बहुतांश वेळा शरीर काही आठवडे आधीच इशारे देऊ लागते. हे संकेत इतके सूक्ष्म आणि सामान्य वाटणारे असतात की अनेकदा आपण त्याकडे दुर्लक्ष करतो आणि हीच चूक जीवावर बेतू शकते.
तज्ज्ञ सांगतात की, हृदयविकाराचा झटका येण्याच्या सुमारे महिनाभर आधी शरीरात काही शारीरिक आणि मानसिक लक्षणे दिसू शकतात. ही लक्षणे थकवा, अपचन, ताणतणाव किंवा चिंतेसारखी भासू शकतात; परंतु त्यामागे हृदयाशी संबंधित गंभीर कारण दडलेले असू शकते.
इंडियन कॉलेज ऑफ कार्डिओलॉजीचे महासचिव डॉ. सी. एम. नागेश यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, “हृदयविकाराच्या झटक्यापूर्वी दिसणारी सर्वसाधारण लक्षणे म्हणजे सतत जाणवणारा थकवा, अगदी हलक्या हालचालींनंतरही श्वास लागणे, छातीत जडपणा किंवा दडपण जाणवणे, झोपेचा त्रास, चक्कर येणे किंवा अनपेक्षित भीती व अस्वस्थता.” काही रुग्णांमध्ये थंड घाम येणे, हृदयाचे ठोके अनियमित होणे, जबडा, पाठ किंवा डाव्या खांद्यात वेदना जाणवणे अशी लक्षणेही दिसू शकतात.
या लक्षणांचे वैशिष्ट्य म्हणजे ती साध्या थकव्याशी किंवा अपचनाशी साधर्म्य दर्शवतात, म्हणूनच ती ओळखणे अवघड जाते. परंतु या लक्षणांची तीव्रता, सातत्य आणि ठराविक पद्धतीने दिसणे हा महत्त्वाचा संकेत ठरतो. उदाहरणार्थ, पूर्वी सहजपणे जिना चढणाऱ्या व्यक्तीला अचानक काही पायऱ्या चढल्यानंतर श्वास लागणे किंवा छातीत दडपण जाणवणे हे दुर्लक्षित करू नये. तसेच कोणतेही स्पष्ट कारण नसताना वारंवार मळमळ होणे, अपचनासारखी लक्षणे दिसणे आणि त्यासोबत असामान्य थकवा जाणवणे हीसुद्धा धोक्याची घंटा ठरू शकते.
पुरुष आणि महिलांमध्ये ही लक्षणे काही प्रमाणात भिन्न दिसू शकतात. छातीत वेदना हे दोघांमध्येही आढळणारे प्रमुख लक्षण असले तरी महिलांमध्ये ती कमी ठळक असू शकतात. महिलांना अनाकलनीय थकवा, मळमळ, चक्कर, डोकं हलकं होणे, वरच्या पाठीमध्ये किंवा जबड्यात वेदना अशी वेगळी लक्षणे दिसू शकतात. काही वेळा महिलांना पारंपरिक छातीत दुखणे जाणवतच नाही, त्यामुळे आजार ओळखण्यात उशीर होऊ शकतो. या लक्षणांना पचनसंस्थेचा त्रास किंवा मानसिक ताण समजून दुर्लक्ष केले जाते.
जर अशी लक्षणे सातत्याने जाणवत असतील किंवा नेहमीच्या दैनंदिन क्रियांमध्ये बदल जाणवत असेल, तर तातडीने वैद्यकीय सल्ला घेणे अत्यावश्यक आहे. डॉ. नागेश यांच्या मते, प्रथम सामान्य वैद्यकीय तज्ज्ञ किंवा हृदयरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. आवश्यकतेनुसार इसीजी, स्ट्रेस टेस्ट किंवा रक्ततपासणी करून हृदयाशी संबंधित धोका तपासला जाऊ शकतो.
यासोबतच जीवनशैलीत बदल करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. आहारातील मीठ व साखरेचे प्रमाण कमी करणे, धूम्रपान टाळणे, ताण-तणावावर नियंत्रण ठेवणे आणि सौम्य व्यायामाची सवय लावणे या उपायांनी हृदय निरोगी ठेवण्यास मदत होते.
ही सर्व माहिती सार्वजनिक स्रोत आणि तज्ज्ञांच्या मतांवर आधारित आहे. कोणतीही नवीन सवय किंवा उपचार सुरू करण्यापूर्वी आपल्या वैद्यकीय तज्ज्ञांचा सल्ला अवश्य घ्यावा. शरीर देत असलेल्या सूचक संकेतांकडे दुर्लक्ष करू नका, कारण वेळेवर घेतलेली खबरदारीच जीव वाचवू शकते.
