डाएटच्या नादात भात सोडताय? हाडं, स्नायू आणि ऊर्जा यांच्यावर होऊ शकतो गंभीर परिणाम

अस्थिरोगतज्ज्ञ डॉ. मनन वोरा यांच्या मते,भातातील कार्बोहायड्रेट्स स्नायूंच्या पुनर्बांधणीसाठी महत्त्वाची भूमिका बजावतात. त्यामुळे अप्रत्यक्षपणे हाडांचे आरोग्यही चांगले राहण्यास मदत होते.

भात का आहे शरीरासाठी महत्त्वाचा? (Why Rice Is Important For The Body)

भात हा जगातील निम्म्याहून अधिक लोकांचा प्रमुख आहार आहे. भातातून शरीराला ऊर्जा देणारे कार्बोहायड्रेट्स मिळतात. हे कार्बोहायड्रेट्स शरीरातील प्रत्येक पेशीला ऊर्जा पुरवतात. विशेषतः मेंदू आणि स्नायूंच्या कार्यासाठी त्यांची गरज असते.

भात खाल्ल्यानंतर शरीरात ग्लायकोजनचा साठा तयार होतो. व्यायाम किंवा शारीरिक हालचालीदरम्यान शरीर याच ग्लायकोजनचा वापर ऊर्जा स्रोत म्हणून करते. त्यामुळे थकवा कमी होतो आणि स्नायूंची कार्यक्षमता टिकून राहते.

भात आणि स्नायूंचे नाते (Rice And Muscle Recovery)

‘पॉलिमर्स’ या जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका आढाव्यानुसार,”भातामध्ये उच्च दर्जाची प्रथिने आणि अमिनो अॅसिड्स आढळतात. ही प्रथिने सहज पचणारी आणि कमी अॅलर्जी निर्माण करणारी मानली जातात. विशेषतः ग्लुटेलिन नावाचे प्रथिन स्नायूंच्या दुरुस्तीस मदत करते. स्नायू मजबूत राहिल्यास त्यांचा आधार हाडांना मिळतो. त्यामुळे हाडांवर येणारा ताण कमी होतो आणि दुखापतींचा धोका कमी होऊ शकतो.”

हाडांच्या आरोग्यासाठी फक्त कॅल्शियम पुरेसे नाही (Bone Health Needs More Than Calcium)

हाडांच्या आरोग्याचा विचार केला की,”सर्वप्रथम कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन डीचा उल्लेख केला जातो. मात्र तज्ज्ञ सांगतात की,”मजबूत स्नायूही तितकेच महत्त्वाचे आहेत.”

जेव्हा आहारात कार्बोहायड्रेट्स खूप कमी होतात, तेव्हा ग्लायकोजनची पातळी घटते. परिणामी स्नायूंना पुनर्बांधणीसाठी आवश्यक ऊर्जा मिळत नाही. अशा वेळी स्नायू कमकुवत होतात आणि हाडांवरील ताण वाढू शकतो.

भातामुळे खरंच वजन वाढतं का? (Does Rice Really Cause Weight Gain?)

वजन वाढण्यामागे केवळभात जबाबदार नसतो. एकूण कॅलरी सेवन, शारीरिक हालचालींचा अभाव, झोपेची कमतरता आणि असंतुलित आहार यांसारखे अनेक घटक वजनावर परिणाम करतात.

तज्ज्ञांच्या मते, योग्य प्रमाणातभात खाणे आणि त्यासोबत डाळी, भाज्या किंवा प्रथिनयुक्त पदार्थ घेणे हा अधिक चांगला पर्याय आहे. त्यामुळे पोट अधिक काळ भरल्यासारखे वाटते आणि रक्तातील साखरेची पातळीही तुलनेने स्थिर राहू शकते.

भातातील पोषक घटक कोणते? (Nutrients Found In Rice)

भात हा नैसर्गिकरित्या ग्लुटेनमुक्त अन्नपदार्थ आहे. त्यामध्ये चरबीचे प्रमाण कमी असते आणि तो सहज पचतो.

भातामध्ये आढळणारे महत्त्वाचे पोषक घटक:

• व्हिटॅमिन बी समूह
• मॅग्नेशियम
• लोह (Iron)
• आवश्यक अमिनो अॅसिड्स
• सहज पचणारी प्रथिने

हे पोषक घटक ऊर्जा निर्मिती, लाल रक्तपेशींची निर्मिती आणि चयापचय प्रक्रियेस मदत करतात.

भात आणि सूज याबाबतचा गैरसमज (Myth About Rice And Inflammation)

अनेक लोकभात शरीरात सूज वाढवतो असे मानतात. मात्र संशोधनानुसार सूज निर्माण होण्यामागे जास्त प्रमाणातील सॅच्युरेटेड फॅट्स, तणाव, फायबरची कमतरता आणि अस्वास्थ्यकर जीवनशैली यांसारखे घटक अधिक कारणीभूत असतात.

काही अभ्यासांमध्येभातातील प्रथिनांमुळे शरीरातील दाहकारक घटकांचे उत्पादन कमी होण्यास मदत होऊ शकते, असेही आढळले आहे.

कोणासाठीभात अधिक फायदेशीर? (Who Benefits Most From Rice?)

भात विशेषतः खालील लोकांसाठी उपयुक्त ठरू शकतो:

• नियमित व्यायाम करणारे
• वाढत्या वयातील मुले
• ज्येष्ठ नागरिक
• ग्लुटेन संवेदनशीलता असलेले लोक
• पचनाच्या तक्रारी असलेले रुग्ण

कारणभात सहज पचतो आणि शरीराला झटपट तसेच टिकाऊ ऊर्जा पुरवतो.

भात खाण्याची योग्य पद्धत कोणती? (Best Way To Eat Rice)

तज्ज्ञांच्या मतेभात पूर्णपणे टाळण्याऐवजी तो संतुलित प्रमाणात खाणे अधिक योग्य आहे.

यासाठी:

• पॉलिश न केलेला किंवा ब्राऊन राईस निवडा
• डाळ, कडधान्ये किंवा प्रथिनयुक्त पदार्थांसोबत खा
• भरपूर भाज्यांचा समावेश करा
• प्रमाणावर नियंत्रण ठेवा

अशा प्रकारे खाल्ल्यास भात शरीराला आवश्यक ऊर्जा, प्रथिने आणि इतर पोषक घटक पुरवण्यास मदत करू शकतो.

निष्कर्ष (Conclusion)

भात हा वजनवाढ, सूज किंवा हाडांची कमकुवतपणा यासाठी थेट जबाबदार आहे, असा समज वैज्ञानिकदृष्ट्या पूर्णपणे योग्य नाही. उलट, योग्य प्रमाणात आणि संतुलित आहाराचा भाग म्हणून घेतलेलाभात स्नायूंची पुनर्बांधणी, ऊर्जा निर्मिती आणि हाडांच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकतो. त्यामुळेभात पूर्णपणे टाळण्याऐवजी तो योग्य पद्धतीने आणि मर्यादित प्रमाणात खाण्यावर भर देणे अधिक महत्त्वाचे आहे.

टीप – हा लेख प्राप्त माहितीवर आधारित आहे. आहारात कोणतेही मोठे बदल करण्यापूर्वी डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.