Oral Health Problems: आपल्या आरोग्याचा विचार करताना आपण अनेकदा शरीराच्या इतर भागांकडे लक्ष देतो; मात्र तोंडाच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष होते. दात, हिरड्या आणि तोंडाची स्वच्छता योग्य पद्धतीने न राखल्यास हळूहळू अनेक समस्या निर्माण होऊ शकतात. दात किडणे, हिरड्यांना सूज येणे, तोंडातून दुर्गंधी येणे किंवा गरम-थंड पदार्थ खाताना दात झोंबणे ही त्यापैकी काही सामान्य लक्षणे आहेत. सुरुवातीला किरकोळ वाटणाऱ्या या समस्या वाढू नयेत यासाठी रोजच्या सवयींकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे.
तोंडाच्या आरोग्याला का महत्त्व आहे?
ओरल हेल्थ म्हणजे केवळ दात स्वच्छ ठेवणे नव्हे. यामध्ये दात, हिरड्या आणि संपूर्ण तोंडाची स्वच्छता यांचा समावेश होतो. आहारात गोड पदार्थांचे प्रमाण जास्त असणे, तोंडाची योग्य स्वच्छता न करणे आणि दातांची नियमित तपासणी न करणे यामुळे दात आणि हिरड्यांशी संबंधित त्रास होऊ शकतो.
लहान मुलांपासून ते ज्येष्ठ व्यक्तींपर्यंत कोणालाही या समस्या होऊ शकतात. त्यामुळे दात दुखायला लागल्यानंतरच काळजी घेण्याऐवजी रोजच्या दिनचर्येतच दातांची योग्य निगा राखणे महत्त्वाचे आहे.
दात किडण्याचा धोका कशामुळे वाढतो?
गोड आणि कार्बोहायड्रेटयुक्त पदार्थांचे जास्त सेवन तसेच दातांची पुरेशी स्वच्छता न केल्याने दात किडण्याचा धोका वाढू शकतो. तोंडात राहिलेले अन्नाचे कण दातांवर जमा होतात. त्यामुळे दातांवर हळूहळू थर तयार होऊ शकतो आणि त्याकडे दुर्लक्ष केल्यास दातांच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो.
म्हणूनच नियमित ब्रश करणे आणि खाण्यापिण्याच्या सवयींकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
दिवसातून दोन वेळा ब्रश करा
दात निरोगी ठेवण्यासाठी दिवसातून किमान दोन वेळा ब्रश करण्याची सवय लावून घ्या. ब्रश करताना केवळ दातांची पुढची बाजू स्वच्छ करण्याऐवजी हिरड्या आणि दातांच्या मधील भागाचीही योग्य प्रकारे सफाई करणे गरजेचे आहे.
फ्लोराइड असलेली टूथपेस्ट दात किडण्यापासून संरक्षण करण्यास मदत करू शकते. मात्र दात बाहेरून स्वच्छ आणि चमकदार दिसत आहेत म्हणजे तोंडाचे आरोग्य पूर्णपणे चांगले आहे, असे समजू नये.
ही लक्षणे दिसली तर दुर्लक्ष करू नका
हिरड्यांमधून वारंवार रक्त येणे, हिरड्यांना सूज येणे, तोंडातून सतत दुर्गंधी येणे किंवा गरम-थंड पदार्थ खाल्ल्यानंतर दातांमध्ये जास्त संवेदनशीलता जाणवणे ही लक्षणे दुर्लक्षित करू नयेत.
अशी लक्षणे सातत्याने जाणवत असतील तर स्वतःहून उपचार करण्याऐवजी दंतवैद्याकडून तपासणी करून घेणे योग्य ठरते.
जेवल्यानंतर पाण्याने चूळ भरा
जेवण झाल्यानंतर साध्या पाण्याने चूळ भरण्याची सवय तोंडाच्या स्वच्छतेसाठी उपयुक्त ठरू शकते. यामुळे तोंडात राहिलेले अन्नाचे काही कण बाहेर काढण्यास मदत होते. विशेषतः गोड किंवा चिकट पदार्थ खाल्ल्यानंतर तोंडाच्या स्वच्छतेकडे अधिक लक्ष देणे गरजेचे आहे.
पुरेसे पाणी प्या
दिवसभर पुरेसे पाणी पिणे देखील तोंडाच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे आहे. पाणी तोंडातील ओलावा टिकवून ठेवण्यास आणि अन्नाचे काही अवशेष दूर करण्यास मदत करते.
तोंडात तयार होणारी लाळही महत्त्वाची असते. लाळ तोंडातील आम्लाचा परिणाम कमी करण्यास आणि दातांचे संरक्षण करण्यास मदत करते.
नियमित दंत तपासणीही आवश्यक
दात किडणे किंवा हिरड्यांची समस्या सुरुवातीच्या टप्प्यात नेहमीच वेदना देईल असे नाही. त्यामुळे त्रास जाणवत नाही म्हणून दात पूर्णपणे निरोगी आहेत, असे समजू नये.
दिवसातून दोन वेळा ब्रश करणे, जेवल्यानंतर चूळ भरणे, गोड पदार्थांचे प्रमाण मर्यादित ठेवणे, पुरेसे पाणी पिणे आणि गरजेनुसार दंतवैद्याकडून तपासणी करून घेणे या साध्या सवयी तोंडाचे आरोग्य चांगले ठेवण्यास मदत करू शकतात.
तोंडातून सतत दुर्गंधी येणे, हिरड्यांना सूज किंवा रक्त येणे, दात दुखणे अथवा गरम-थंड पदार्थांमुळे दात झोंबणे असा त्रास वारंवार होत असेल, तर दंतवैद्याचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
