Constipation Gas Reason: पचनासंबंधी समस्यांमध्ये बद्धकोष्ठता ही एक सामान्य समस्या आहे. अनेक लोक ती साधी समजून दुर्लक्ष करतात किंवा फक्त घरगुती उपायांवर अवलंबून राहतात. पण प्रत्येक वेळी बद्धकोष्ठता साधी आहे असे मानणे आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते.
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, बद्धकोष्ठतेसोबत काही खास लक्षणे दिसू लागली तर ती एखाद्या गंभीर आजाराचे संकेत असू शकतात. अॅस्टर आरव्ही हॉस्पिटल, बंगळुरू येथील कन्सल्टंट मेडिकल गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी आणि हेपेटोलॉजी तज्ज्ञ डॉ. गिरीश पी. वीरन्ना यांनी सांगितले की, गंभीर बद्धकोष्ठतेची काही लक्षणे अशी असू शकतात…
- बराच काळ शौचाला जाण्यात अडचण येणे
- सतत राहणारी किंवा न थांबणारी पोटदुखी
- घरगुती उपाय करूनही अनेक दिवस शौच न होणे
अशी लक्षणे दिसल्यास वेळ न दवडता डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे.
सामान्यतः एखाद्या व्यक्तीला आठवड्यात तीनपेक्षा कमी वेळा शौच होत असेल, मल खूप कडक किंवा गाठीसारखा होत असेल, किंवा शौच करताना वेदना होत असतील तर त्याला बद्धकोष्ठता मानली जाते. पण प्रश्न असा आहे की, साधी वाटणारी ही समस्या नेमकी कधी गंभीर आरोग्य समस्येत बदलते?
चला, तज्ज्ञांकडून जाणून घेऊया की बद्धकोष्ठता कधी ‘क्रॉनिक’ म्हणजे दीर्घकालीन किंवा धोकादायक स्थितीत जाते आणि कोणत्या परिस्थितीत अजिबात उशीर न करता डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक असते.
बद्धकोष्ठता कधी क्रॉनिक बनते?
बद्धकोष्ठता (Constipation) ही पचनाशी संबंधित एक सामान्य समस्या आहे. यात शौच कमी होते, शौचाला जाणे कठीण होते किंवा नीट शौच होत नाही. सामान्यतः एखाद्या व्यक्तीला आठवड्यात तीनपेक्षा कमी वेळा शौच होत असेल, मल खूप कडक किंवा गाठीसारखा होत असेल, किंवा शौच करताना वेदना होत असतील तर त्याला बद्धकोष्ठता मानली जाते.
बद्धकोष्ठतेची काही लक्षणे अशी असू शकतात – बराच काळ शौचाला जाण्यात अडचण येणे, न थांबणारी पोटदुखी, किंवा घरगुती उपाय करूनही अनेक दिवस शौच न होणे. याशिवाय उलटी होणे, खूप कडक किंवा अडकलेला मल, गुदद्वारातून रक्त येणे आणि गॅस ही पास न होणे हीसुद्धा चिंतेची लक्षणे मानली जातात.
बद्धकोष्ठतेसोबत दिसणारी लक्षणे
काही लक्षणे अशी असतात की ती बद्धकोष्ठतेसोबत दिसली तर कधीही दुर्लक्ष करू नये. उदाहरणार्थ गुदद्वारातून रक्त येणे, काळा मल होणे, सतत उलटी होणे, अचानक किंवा खूप तीव्र पोटदुखी होणे, कोणतेही कारण नसताना वजन कमी होणे, ताप येणे किंवा पोटात तीव्र आकडी येणे.
डॉ. वीरन्ना यांच्या मते, ही लक्षणे पचनसंस्थेशी संबंधित एखाद्या गंभीर आजाराचे संकेत असू शकतात. त्यामुळे अशी लक्षणे दिसल्यास त्वरित तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे.
बद्धकोष्ठतेचे कारण आणि उपचार
बद्धकोष्ठता ही बहुतेक वेळा आहार, पाणी कमी पिणे आणि चुकीच्या जीवनशैलीमुळे होते. पण जर बद्धकोष्ठता खूप दिवसांपासून कायम राहत असेल किंवा जास्त त्रास देत असेल, तर तिच्याकडे दुर्लक्ष करू नये.
बद्धकोष्ठतेपासून आराम मिळवण्यासाठी नियमित शौचाची सवय ठेवणे महत्त्वाचे आहे. पुरेसे पाणी प्या, तंतुमय (फायबरयुक्त) अन्न खा आणि काही इशारा देणारी लक्षणे दिसली तर वेळेवर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. यामुळे गंभीर गुंतागुंत टाळता येऊ शकते.
बद्धकोष्ठता टाळण्यासाठी शरीर सक्रिय ठेवणेही गरजेचे आहे. वेळेवर उपचार घेतल्यास तुमचे आरोग्य चांगले राहते आणि आरामदायी जीवन जगणेही सोपे होते.
