Intestinal Worms: बदलती जीवनशैली आणि खाण्यापिण्याच्या सवयींमुळे गॅस किंवा अपचनाची समस्या होणे सामान्य मानले जाते. मात्र, जर तुम्हाला वारंवार गॅस होत असेल, तर हे केवळ पचनाचे विकार नसून पोटातील जंतांचे (Intestinal Worms) लक्षण असू शकते. भारत सरकारच्या आरोग्य विभागाच्या आकडेवारीनुसार, मुलांपासून ते प्रौढांपर्यंत ही समस्या मोठ्या प्रमाणात आढळत आहे.
केवळ मुलांनाच नव्हे, तर मोठ्यांनाही धोका
सर्वसाधारणपणे असा समज आहे की पोटातील जंत फक्त लहान मुलांनाच होतात. मात्र, वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते हा समज चुकीचा आहे. प्रौढांमध्येही जंतांचा प्रादुर्भाव तितकाच प्रभावी असू शकतो. जेव्हा आतड्यांमध्ये या परजीवींची संख्या वाढते, तेव्हा ते शरीरातील आवश्यक पोषक तत्वे शोषून घेतात, ज्यामुळे पचनसंस्था कमकुवत होते.
गॅस आणि जंत यांचा संबंध काय?
जेव्हा हे परजीवी आतड्यांमध्ये घर करतात, तेव्हा ते अन्नाच्या नैसर्गिक पचन प्रक्रियेत अडथळा निर्माण करतात. यामुळे अन्नाचे योग्य पचन होत नाही आणि परिणामी पोटात गॅस तयार होऊन पोट फुगल्यासारखे वाटते. अनेकदा गॅसची नेहमीची औषधे घेऊनही आराम मिळत नसेल, तर ते जंतांचे स्पष्ट संकेत असू शकतात.
प्रमुख लक्षणे कशी ओळखावी?
पोटातील जंतांची लक्षणे सुरुवातीला सौम्य असतात, परंतु कालांतराने ती गंभीर रूप घेऊ शकतात:
- पोटदुखी: सतत किंवा मधून मधून होणारी पोटदुखी.
- भूक न लागणे: अन्नावरची वासना उडणे.
- वजन घटणे: आहार घेऊनही अचानक वजन कमी होणे.
- अशक्तपणा: सतत थकवा जाणवणे आणि रक्ताची कमतरता (ॲनिमिया) भासणे.
- चिडचिड: विशेषतः मुलांमध्ये एकाग्रतेचा अभाव आणि चिडचिडेपणा वाढणे.
जंत होण्याची मुख्य कारणे
१. दूषित पाणी: उकळलेले किंवा फिल्टर केलेले पाणी न प्यायल्यास जंतांची अंडी शरीरात प्रवेश करू शकतात.
२. अस्वच्छ हात: जेवणापूर्वी किंवा शौचानंतर हात न धुणे हे सर्वात मोठे कारण आहे.
३. उघड्यावरील अन्न: उघड्यावरचे किंवा न धुतलेली फळे आणि भाज्या खाणे.
४. स्वच्छतेचा अभाव: अस्वच्छ वातावरणात राहणे किंवा उघड्यावर शौचास जाणे.
प्रतिबंधात्मक उपाय आणि तज्ज्ञांचा सल्ला
तज्ज्ञांच्या मते, पोटातील जंत टाळण्यासाठी ‘डीवर्मिंग’ (Deworming) अत्यंत आवश्यक आहे. दर ६ महिन्यांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने जंतनाशक औषध घेणे फायदेशीर ठरते.
