आतड्यात सडतोय २-२ दिवस साचून राहिलेला मल, रात्री दुधात ‘हा’ एक पदार्थ मिसळून प्या: सकाळी उठताच पोट होईल सहज साफ

आयुर्वेद तज्ज्ञ तसेच वर्धन आयुर्वेदिक अँड हर्बल्स मेडिसिन प्रायव्हेट लिमिटेडचे व्यवस्थापकीय संचालक डॉ. सुभाष गोयल यांच्या मते, आहार व जीवनशैलीत योग्य बदल करण्यासोबतच काही पारंपारिक उपाय पचनक्रिया सुधारण्यास, तसेच मलविसर्जन सुलभ करण्यास मदत करू शकतात. बद्धकोष्ठतेपासून सुटका मिळवण्यासाठी त्यांनी रात्री दुधासोबत एक चमचा बदाम तेल घेणे व दुसरीकडे तुपात भाजलेल्या हिरड्याच्या (Haritaki) पावडरचे सेवन करण्याचा सल्ला दिला आहे. तथापि, हे उपाय अमलात आणण्यापूर्वी व्यक्तीचे वय, आरोग्याची सद्यस्थिती आणि सुरू असलेली औषधे विचारात घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. तज्ज्ञांकडून समजून घेऊया की हे दोन्ही देशी उपाय बद्धकोष्ठतेवर कसे फायदेशीर ठरतात. गंभीर किंवा सतत राहणाऱ्या बद्धकोष्ठतेसाठी घरगुती उपायांऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अधिक योग्य ठरते.

बदाम तेल आणि दूध यांनी करा बद्धकोष्ठतेवर उपचार (Treatment of Constipation with Almond Oil and Milk)

डॉ. सुभाष यांच्या मते, बद्धकोष्ठतेपासून आराम मिळवण्यासाठी रात्री झोपण्यापूर्वी एका ग्लास दुधात एक चमचा बदाम तेल मिसळून प्यायल्यास सकाळी उठल्यावर पोट सहजरीत्या साफ होते. काही दिवस नियमितपणे याचे सेवन केल्यास मल सहज बाहेर पडतो व वारंवार औषधे किंवा चूर्णावर अवलंबून राहण्याची गरज भासत नाही. गोड बदाम तेल (Sweet Almond Oil) पचनसंस्था सुरळीत बनवून बद्धकोष्ठतेच्या समस्येतून सुटका करण्यास मदत करते. ‘पबमेड’ (PubMed) वर प्रकाशित एका वैद्यकीय पुनरावलोकन अभ्यासानुसार, बदाम तेल हे आतड्यांची हालचाल गतिमान करते, ज्यामुळे इरिटेबल बॉवेल सिंड्रोम (IBS-C) व सामान्य बद्धकोष्ठतेची लक्षणे कमी होतात.

गोड बदाम तेलामध्ये असलेले फॅटी ॲसिड हे नैसर्गिक स्नेहक (Natural Lubricant) म्हणून कार्य करतात. हे कडक झालेला मल मऊ बनवतात व आतड्यांच्या आतील भिंतींना गुळगुळीत करतात, ज्यामुळे मल विनासायास व वेदनेशिवाय बाहेर पडतो. संशोधनानुसार, गोड बदाम तेलात असे काही घटक असतात जे आतड्यांतील मज्जासंस्थेला (Intestinal Nerves) उत्तेजित करतात. यामुळे पेरिस्टॅल्सिस म्हणजेच आतड्यांच्या नैसर्गिक आकुंचन आणि प्रसरण पावण्याची गती वाढते. हे आतड्यांतील चांगल्या बॅक्टेरियांच्या (Microbiota) वाढीला चालना देते, ज्यामुळे दीर्घकाळात पचनक्रिया उत्तम राहते.

बदाम तेल बद्धकोष्ठता कसे दूर करते? वैज्ञानिक कारण (Scientific Reason How Almond Oil Relieves Constipation)

सेवन कसे करावे (How to Consume)

रोज रात्री झोपण्यापूर्वी १ चमचा म्हणजेच साधारण ५ ते १० मिली खाण्यायोग्य गोड बदाम तेल एका ग्लास कोमट दुधात किंवा पाण्यात मिसळून प्यावे. यामुळे सकाळी उठल्यावर सहज पोट साफ होण्यास मदत होते.

तुपात भाजलेली हिरड्याची पावडर कशी करते बद्धकोष्ठतेवर उपाय? (How Roasted Haritaki Powder in Ghee Treats Constipation?)

शुद्ध देशी तुपात भाजलेली हिरड्याची (Haritaki) पावडर आयुर्वेदात बद्धकोष्ठतेवरील अचूक औषध मानली जाते. आधुनिक वैज्ञानिक संशोधन देखील हे मान्य करते की हिरड्याचे हे संयोजन आतड्यांना कोणताही हानी न पोहोचवता बद्धकोष्ठता दूर करते. ‘जर्नल ऑफ एथ्नोफार्माकोलॉजी’ आणि ‘पबमेड’ वर प्रकाशित संशोधनानुसार, हिरड्यामध्ये अँथ्राक्वीनोन ग्लायकोसाईड्स आणि चेबुलिनिक ॲसिड आढळतात. हे घटक आतड्यांची पेरिस्टॅल्टिक हालचाल जलद करतात, ज्यामुळे साचलेला मल पुढे सरकण्यास मदत होते.

हिरड्याचे जास्त सेवन केल्यास काही वेळा आतड्यांमधील कोरडेपणा वाढू शकतो. परंतु, जर त्याचे सेवन तुपात भिजवून किंवा भाजून केले, तर तुपातील शॉर्ट-चेन फॅटी ॲसिड्स आतड्यांच्या आतील अस्तराचे रक्षण करतात आणि पोटात जळजळ किंवा मळमळ होऊ देत नाहीत. देशी तूप हे एक उत्कृष्ट नैसर्गिक स्नेहक आहे. ते कोरड्या व कडक मलाला गुळगुळीत करते. हिरड्याचे काम आतड्यांमध्ये वर्षानुवर्षे साचलेले विषारी घटक (Toxins) ढिले करणे आहे, तर तूप ते सहजरीत्या शरीराबाहेर काढण्यास मदत करते.

बनवण्याची पद्धत आणि सेवन करण्याची पद्धत (Preparation Method and How to Use)

छोटी हिरडा १ ते २ चमचे शुद्ध देशी तुपात मंद आचेवर ती फुलेपर्यंत व्यवस्थित भाजून घ्यावी. थंड झाल्यावर तिची बारीक पूड करून घ्यावी. बद्धकोष्ठतेपासून मुक्ती मिळवण्यासाठी रोज रात्री झोपण्यापूर्वी अर्धा चमचा म्हणजेच सुमारे ३ ग्रॅम पावडर १ ग्लास कोमट पाण्यासोबत घ्यावी. या पावडरचे सेवन केल्याने सकाळी उठल्याबरोबर पोट पूर्णपणे साफ होते.