स्ट्रोकनंतर वाढू शकतो ‘या’ कॅन्सरचा धोका? दुर्लक्ष करणं पडेल महागात; नव्या संशोधनात धक्कादायक खुलासा

एपिडेमिओलॉजिकल आणि क्लिनिकल अभ्यासांमध्ये असे आढळले की, ज्यांना स्ट्रोक किंवा मेंदूला गंभीर दुखापत (ट्रॉमॅटिक ब्रेन इंज्युरी) झाली होती, त्यांच्यामध्ये ब्रेन ट्यूमर होण्याचा धोका अधिक होता. हा धोका वय आणि लिंगानुसार बदलू शकतो. मात्र, क्लिनिकल निरीक्षणांनंतरही मेंदूला झालेली दुखापत आणि कॅन्सर यांचा नेमका संबंध काय आहे, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.

मेंदूला झालेली दुखापत ठरू शकते ब्रेन कॅन्सरचा धोकादायक कारणीभूत घटक

या अभ्यासात असे आढळले की, मेंदूला झालेली दुखापत ही ब्रेन कॅन्सरचा मोठा जोखीम वाढवणारा घटक ठरू शकते. तसेच, न्यूरॉन आणि ट्यूमर यांच्यात होणारा परस्पर संवाद कॅन्सर वाढण्यास मदत करतो, असेही दिसून आले. मेंदूमधील एस्ट्रोसाइट्स नावाच्या इतर पेशीही ब्रेन कॅन्सरच्या पेशींशी संपर्क साधतात आणि त्यांच्या वर्तनावर परिणाम करतात. त्यामुळे कॅन्सर कसा वाढतो आणि त्यावर उपचार कसे करता येतील, यावर संशोधन करताना या पेशींचाही विचार करणे गरजेचे असल्याचे संशोधकांचे मत आहे.

ब्रेन स्ट्रोक म्हणजे काय?

ब्रेन स्ट्रोक ही एक गंभीर वैद्यकीय आपत्कालीन अवस्था आहे. मेंदूपर्यंत रक्त पोहोचवणाऱ्या रक्तवाहिन्यांमध्ये अडथळा निर्माण झाल्यास किंवा मेंदूपर्यंत रक्त आणि ऑक्सिजनचा पुरवठा थांबल्यास स्ट्रोक येऊ शकतो. काही वेळा मेंदूतील रक्तवाहिनी फुटल्यामुळेही स्ट्रोक येतो. योग्य वेळी उपचार न मिळाल्यास स्ट्रोकमुळे रुग्णाचा मृत्यूही होऊ शकतो.

स्ट्रोकची लक्षणे कोणती?

• चेहऱ्याचा एक भाग खाली झुकणे
• चेहरा सुन्न पडणे किंवा चेहरा, हात किंवा पायाला लकवा येणे
• बोलताना अडचण येणे किंवा समोरच्या व्यक्तीचे बोलणे समजण्यात अडचण येणे
• एका किंवा दोन्ही डोळ्यांनी नीट दिसत नाही
• अचानक तीव्र डोकेदुखी होणे
• चालताना तोल जाणे किंवा चालण्यात अडचण येणे

स्ट्रोकची अशी लक्षणे दिसल्यास अजिबात वेळ न घालवता तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

ब्रेन ट्यूमर म्हणजे काय?

मेंदूमध्ये असामान्य पेशींची वाढ होणे किंवा गाठ तयार होणे याला ब्रेन ट्यूमर म्हणतात. ब्रेन ट्यूमर हा कॅन्सरचा असू शकतो किंवा कॅन्सर नसलेलाही असू शकतो. शरीराच्या इतर कोणत्याही भागातून कॅन्सर मेंदूपर्यंत पसरल्यास त्याला सेकंडरी किंवा मेटास्टॅटिक ब्रेन कॅन्सर म्हणतात. ग्लायोमा हा मेंदूमधील ग्लायल पेशींमध्ये होणाऱ्या असामान्य पेशींच्या वाढीचा प्रकार आहे. या पेशी कॅन्सरच्या किंवा कॅन्सर नसलेल्या असू शकतात.

ब्रेन ट्यूमरची लक्षणे कोणती?

• डोक्यात सतत दुखणे किंवा दाब जाणवणे, विशेषतः सकाळच्या वेळी
• वारंवार किंवा सतत डोकेदुखी होणे
• मळमळ होणे आणि उलटी येणे
• दिसण्यात अडचण येणे किंवा वस्तू दुप्पट दिसणे
• एका हाताची किंवा पायाची हालचाल नीट न होणे
• बोलण्यात अडचण येणे
• सतत थकवा जाणवणे
• गोंधळल्यासारखे वाटणे
• गोष्टी लक्षात ठेवण्यास अडचण येणे
• स्वभावात बदल होणे
• फिट्स (दौरा) येणे
• ऐकण्यात अडचण येणे, चक्कर येणे किंवा कानाशी संबंधित त्रास होणे

अशी कोणतीही लक्षणे दिसल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका आणि त्वरित डॉक्टरांकडून तपासणी करून घ्या.

(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)