Monsoon Foot Care Tips Marathi: पावसाळ्याच्या दिवसांत हवेतील अतिप्रमाणित आर्द्रता व दूषित पाण्याच्या संपर्कामुळे पायांना बुरशीजन्य संसर्ग (Fungal Infection), ‘अ‍ॅथलीट्स फूट’ (Athlete’s Foot), खाज अन् हट्टी नायटा (Ringworm) होण्याचा धोका प्रचंड वाढतो. आयुर्वेदात या स्थितीला ‘कुष्ठ’ किंवा ‘द्रु’ म्हटले जाते, जे प्रामुख्याने शरीरातील कफ व पित्त दोषांच्या असंतुलनामुळे उद्भवते.

पावसाळ्यात सतत ओले राहिल्याने पायांना प्रचंड खाज येते. पायांना होणारी ही नायट्याची समस्या लवकर पाठ सोडत नाही. बाजारात मिळणारी केमिकल युक्त क्रिम्स अनेकदा ही समस्या तात्पुरती दाबत असली, तरी ती पूर्णपणे बरी करत नाहीत. अशा वेळी नैसर्गिक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती तसेच योग्य घरगुती उपायांचा वापर या वेदनादायी संसर्गापासून कायमचा आराम मिळवून देऊ शकतो.

पुदिन्याचा लेप ठरेल गुणकारी (Mint Paste for Relief)

‘वेद आयुर्वेद संस्था’च्या संस्थापिका, आयुर्वेदिक तज्ज्ञ डॉ. उपासना वोहरा यांच्या मते, पावसाळ्यात शरीराच्या विशिष्ट भागांमध्ये जसे की स्तनांखाली, मांड्यांच्या सांध्यात (Inner Thighs), पायाच्या बोटांमध्ये किंवा नितंबावर (Buttocks) नायटा व खाज येण्याची समस्या वेगाने पसरते.

जर तुम्ही या त्रासाने हैराण असाल, तर पुदिन्याचा लेप अत्यंत फायदेशीर ठरेल. पुदिन्याची पाने बारीक वाटून, त्यात थोडे पाणी मिसळून पातळ पेस्ट तयार करा. त्यानंतर ती प्रभावित भागावर लावा. केवळ एक ते दोन वेळा वापरल्यास तुम्हाला याचा सकारात्मक फरक जाणवेल.

पायाला फंगल इन्फेक्शन का होते? (Why Foot Fungal Infection Occurs)

पायाच्या त्वचेला होणाऱ्या या संसर्गाला वैद्यकीय भाषेत ‘अ‍ॅथलीट फूट’ असे म्हणतात. यामध्ये पायाच्या तळव्यांना, बोटांच्या मधल्या त्वचेला तीव्र खाज सुटते, त्वचा लाल होते, त्यानंतर तिथे पुरळ उठतात. सार्वजनिक ठिकाणी अनवाणी फिरणे, पाय दीर्घकाळ ओले राहणे किंवा इतरांचे बूट व मोजे वापरणे यामुळे हा संसर्ग वाढतो.

जागतिक आरोग्य संघटनेची (WHO) मार्गदर्शक तत्त्वे:

WHO च्या ‘इंटरनॅशनल क्लासिफिकेशन ऑफ डिसीझेस’ (ICD) नुसार, फंगल इन्फेक्शनचे सर्वात मोठे कारण ओलावा व अस्वच्छता हेच आहे. पायांची बोटे नेहमी सुकलेले ठेवणे. स्वच्छ सुती (Cotton) मोजे वापरणे अत्यंत गरजेचे आहे. फंगस हा नेहमी अंधाऱ्या अन् दमट वातावरणातच वाढतो, त्यामुळे पाय कोरडे ठेवणे हाच यावरील अर्धा इलाज आहे.

संसर्गापासून सुटका मिळवण्यासाठी ७ आयुर्वेदिक उपाय (7 Effective Ayurvedic Remedies for Infection)

प्रसिद्ध आयुर्वेदिक तज्ज्ञ, योगगुरू बाबा रामदेव यांच्यासह वैद्यकीय विज्ञानाने देखील या समस्येवर काही खात्रीशीर उपाय सांगितले आहेत:

  • आहारातून मीठ-साखर कमी करा: ज्या लोकांना वारंवार खाज सुटण्याची समस्या असते, त्यांनी आहारातील मीठ व साखरेचे प्रमाण कमी करावे. रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढल्यास ‘कॅन्डिडा’ (Candida) नावाच्या फंगसला वाढण्यासाठी पोषक वातावरण मिळते.
  • कोरफड, कडुलिंब अन् गुळवेलाचा वापर: हे तिन्ही घटक नैसर्गिक ‘ब्लड प्युरिफायर’ (रक्त शुद्ध करणारे) म्हणून काम करतात. पावसाळ्यात पायाला खाज किंवा नायटा झाल्यास त्यावर थेट कोरफडीचा गर (Aloe Vera Gel) लावल्याने त्वरित आराम मिळतो.
  • पाय नेहमी कोरडे ठेवा: आंघोळ किंवा पाय धुतल्यानंतर सुक्या कपड्याने पायांची बोटे व्यवस्थित पुसून घ्या. बोटांच्या मध्ये अजिबात पाणी किंवा ओलावा राहू देऊ नका.
  • व्हिनेगरच्या पाण्याचा टब बाथ: एका टबमध्ये कोमट पाणी घेऊन त्यात १ ते २ चमचे पांढरे व्हिनेगर किंवा सफरचंदाचे व्हिनेगर (Apple Cider Vinegar) मिक्स करा. या पाण्यात ५-१० मिनिटे पाय बुडवून ठेवा. व्हिनेगरमधील ‘अ‍ॅसिटिक अ‍ॅसिड’मुळे त्वचेची pH पातळी अ‍ॅसिडिक होते, ज्यामुळे फंगस जिवंत राहू शकत नाही.
  • कडुलिंबाच्या पाण्याने पाय धुणे: कडुलिंबामध्ये उत्कृष्ट अँटी-फंगल व अँटी-बॅक्टेरियल गुणधर्म असतात. कडुलिंबाची पाने पाण्यात उकळून ते पाणी थंड करा. नंतर त्याने पाय स्वच्छ धुवा.
  • त्रिफळा काढा: त्रिफळा चूर्णाचा काढा बनवून त्याने पाय धुतल्याने त्वचा जंतूविरहित राहते. तसेच संसर्गाचा धोका टळतो.
  • नारळाच्या तेलाने मसाज: ‘जर्नल ऑफ मेडिसिनल फूड’ (Journal of Medicinal Food) मधील संशोधनानुसार, नारळाच्या तेलात ‘लॉरिक अ‍ॅसिड’ (Lauric Acid) व ‘कॅप्रिक अ‍ॅसिड’ प्रचुर प्रमाणात असते. हे दोन्ही फॅटी अ‍ॅसिड शक्तिशाली अँटी-फंगल एजंट आहेत, जे बुरशीच्या पेशींना नष्ट करून त्वचेला मॉइश्चराईज ठेवतात.

टीप वरील लेख प्राप्त माहितीवर आधारित आहे. आपल्या जीवनशैलीत, आहारात किंवा उपचारात कोणताही बदल करण्यापूर्वी नेहमी डॉक्टरांचा किंवा तज्ज्ञांचा सल्ला आवर्जून घ्या.