साखरेला राम राम! रोजच्या आहारात वापरा ‘हे’ ५ पर्याय!

साखर आपल्या शरीरासाठी आवश्यक असली तरी तिचे जास्त प्रमाणात सेवन करणे आरोग्यासाठी घातक ठरू शकते. अधिक साखर खाल्ल्याने लठ्ठपणा, मधुमेह, दातांचे विकार आणि हृदयविकाराचा धोका वाढू शकतो. योग्य आहार आणि नियमित व्यायामामुळे आपण तंदुरुस्त राहू शकतो. दरम्यान, साखरेशिवाय तुम्ही राहू शकत नसाल आणि आरोग्यही चांगले ठेवायचे असेल, तर साखरेला पर्याय म्हणून अनेक गोष्टींचा वापर करता येतो. त्यामुळे गोड पदार्थ खाण्याची इच्छा पूर्ण करतानाच आरोग्याचीही काळजी घेता येते.

साखरेला पर्याय असलेला गोड पदार्थ

१. गूळ

गूळ हा उसाच्या रसापासून तयार केला जातो आणि त्यात काही प्रमाणात लोह, कॅल्शियम, पोटॅशियम यांसारखी खनिजे असतात. मात्र, गूळही मुख्यतः साखरच आहे. त्यामुळे तो अमर्याद प्रमाणात खाणे योग्य नाही. चहा, पोहे, लाडू, खीर किंवा इतर पदार्थांमध्ये साखरेऐवजी वापरता येतो. गुळाचा रंग गडद आहे म्हणून तो नेहमीच अधिक पौष्टिक असेल, असे नाही. मधुमेह असणाऱ्यांनी गूळही मर्यादित प्रमाणातच सेवन करावा.

२. कोकोनट शुगर

कोकोनट शुगर नारळाच्या झाडाच्या फुलातील रसापासून तयार केली जाते. तिची चव आणि रंग साध्या साखरेपेक्षा वेगळा असतो. काही खनिजे आणि थोड्या प्रमाणात फायबरसदृश घटक असले तरी त्याचे प्रमाण फार मोठे नसते. त्यामुळे कोकोनट शुगर ही साखरेपेक्षा पूर्णपणे आरोग्यदायी पर्याय आहे, असे समजणे योग्य नाही. बेकिंग, चहा किंवा डेझर्टमध्ये पर्याय म्हणून वापरता येते.

३.स्टेव्हिया

स्टेव्हिया ही वनस्पतीच्या पानांपासून मिळणारी गोड करणारी सामग्री आहे. त्यामध्ये अतिशय कमी किंवा जवळपास नगण्य कॅलरीज असू शकतात. त्यामुळे साखरेचे सेवन कमी करण्यासाठी ती उपयुक्त ठरू शकते. चहा, कॉफी किंवा काही पेयांमध्ये साखरेऐवजी वापरता येते. तिची गोडी साखरेपेक्षा खूप जास्त असल्याने कमी प्रमाण पुरेसे असते. बाजारातील काही स्टेव्हिया उत्पादनांमध्ये इतर घटक मिसळलेले असू शकतात. त्यामुळे लेबल तपासणे महत्त्वाचे.

४. मध

मध हा नैसर्गिक गोड पदार्थ असून, त्यात विविध वनस्पतीजन्य घटक आणि अँटिऑक्सिडंट्स असू शकतात. मात्र, मधामध्येही फ्रुक्टोज आणि ग्लुकोजसारखी नैसर्गिक साखर मोठ्या प्रमाणात असते. त्यामुळे मध हा साखरेला पर्याय असला तरी तो ‘शुगर-फ्री’ नाही. चहा, दूध, दही, ओट्स किंवा काही पदार्थांमध्ये थोड्या प्रमाणात वापरता येतो. मध गरम पदार्थात घातल्याने त्याचे सर्व पोषक फायदे टिकतीलच, असे नाही.

५. खजूर

खजूर खाल्ल्यास त्यातून नैसर्गिक साखरेसोबत फायबर, पोटॅशियम आणि काही सूक्ष्म पोषक घटक मिळतात. मिठाई किंवा शेकमध्ये साखरेऐवजी खजुराची पेस्ट वापरता येते. खजुरातील तंतुमय पदार्थ या घटकामुळे पूर्ण खजूर आणि शुद्ध साखर यांची तुलना केली, तर पूर्ण खजूर अधिक पोषक पर्याय ठरतो. मात्र, खजूरही गोड आणि उष्मांकयुक्त असल्याने त्याचे प्रमाणशीर सेवनही महत्त्वाचे आहे. खजुराची पेस्ट किंवा सिरप घेताना त्यातील तंतुमय पदार्थाचे प्रमाण आणि अतिरिक्त साखर या गोष्टी पाहाव्यात.

लक्षात ठेवण्यासारखी महत्त्वाची गोष्ट

गूळ, मध व कोकोनट शुगर हे साखरेपेक्षा नैसर्गिक पर्याय असले तरी ते साखरमुक्त नाहीत. रोजच्या आहारात साखर कमी करण्यासाठी सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे एकूणच गोड पदार्थांचे प्रमाण कमी करणे. कमी उष्मांकांचा पर्याय हवा असल्यास योग्य प्रमाणात स्टेव्हिया उपयोगी ठरू शकते.