फिटनेस आणि शिस्तबद्ध जीवनशैलीसाठी ओळखले जाणारे सुनिल शेट्टी यांनी काही काळापूर्वी त्यांच्या मीठ वापरण्याच्या सवयीबद्दल केलेले विधान पुन्हा चर्चेत आले आहे. “मीठ मी जेवणात शिजवताना घालत नाही. मला जेवताना वरून थोडेसे मीठ टाकायला आवडते. पिंक सॉल्ट नाही, मी नेहमी साधे मीठ वापरतो,” असे त्यांनी एका पॉडकास्टमध्ये सांगितले होते.
त्यांच्या या साध्या सवयीमागे खरंच काही आरोग्यदायी कारण आहे का, जेवताना वरून थोडेसे मीठ टाकल्याने मीठाचे प्रमाण कमी होते का आणि पिंक सॉल्ट खरोखरच जास्त आरोग्यदायी असते का—याबाबत आहारतज्ज्ञांनी दिलेली माहिती महत्त्वाची ठरते.
जेवताना वरून थोडेसे मीठ टाकल्याने कमी होऊ शकतो मीठाचा वापर (Sprinkling salt at the end may reduce salt intake)
आहारतज्ज्ञांच्या मते, जेवण शिजवताना मीठ घातल्यास ते संपूर्ण पदार्थात मिसळते आणि चव तयार होते. मात्र जेवण तयार झाल्यानंतर वरून मीठ शिंपडल्यास कमी प्रमाणातही मीठाची चव स्पष्टपणे जाणवते.
याचे कारण म्हणजे, जेव्हा मीठ पदार्थाच्या पृष्ठभागावर राहते, तेव्हा जिभेवरील स्वादग्रंथींना (taste buds) ते पटकन जाणवते. त्यामुळे कमी मीठ वापरूनही पदार्थ चवदार वाटू शकतो.
अशा प्रकारे, दररोजच्या आहारात नकळत वाढणारे मीठाचे प्रमाण नियंत्रणात ठेवण्यास ही सवय मदत करू शकते. विशेषतः ज्यांना जास्त मीठ खाण्याची सवय आहे, त्यांच्यासाठी हा एक साधा पण प्रभावी उपाय ठरू शकतो.
पिंक सॉल्ट आणि साध्या मीठात खरोखर फरक आहे का? (Is there a real difference between pink salt and regular salt?)
आजकाल पिंक सॉल्ट किंवा हिमालयन पिंक सॉल्ट आरोग्यासाठी अधिक फायदेशीर असल्याचा समज अनेकांमध्ये आढळतो. मात्र पोषणतज्ज्ञांच्या मते, आरोग्याच्या दृष्टीने साधे मीठ आणि पिंक सॉल्ट यांच्यात फारसा फरक नाही.
दोन्ही प्रकारच्या मिठामध्ये मुख्य घटक सोडियम क्लोराइडच असतो. पिंक सॉल्टमध्ये काही सूक्ष्म खनिजे (trace minerals) असली, तरी त्यांचे प्रमाण अत्यंत कमी असते. त्यामुळे शरीरावर त्याचा विशेष आरोग्यदायी परिणाम होत नाही.
म्हणजेच, कोणते मीठ वापरता यापेक्षा किती मीठ वापरता हे अधिक महत्त्वाचे ठरते. जास्त प्रमाणात मीठ घेतल्यास रक्तदाब, हृदयविकार आणि किडनीसंबंधी समस्या वाढण्याचा धोका राहतो.
दिवसाला किती मीठ घेणे योग्य ठरते? (How much salt is recommended per day?)
तज्ज्ञांच्या मते, सरासरी प्रौढ व्यक्तीने दिवसाला सर्व स्रोतांमधून मिळून जास्तीत जास्त एक चमचा (सुमारे ५ ग्रॅम) मीठ घेणे योग्य मानले जाते.
उच्च रक्तदाब, हृदयविकार किंवा मूत्रपिंडाशी संबंधित आजार असलेल्या व्यक्तींनी तर मीठाचे प्रमाण आणखी काटेकोरपणे मर्यादित ठेवणे आवश्यक असते.
याशिवाय, पॅकेज्ड आणि प्रोसेस्ड पदार्थांमध्ये आधीच मोठ्या प्रमाणात सोडियम असते. त्यामुळे असे पदार्थ कमी खाणे आणि ताजे, घरचे अन्न निवडणे हे देखील तितकेच महत्त्वाचे ठरते.
मीठाचे प्रमाण कमी ठेवण्यासाठी सोप्या सवयी (Simple habits to control salt intake)
दैनंदिन आहारात काही छोट्या सवयी अंगीकारल्यास मीठाचे प्रमाण सहज कमी करता येते. जेवण तयार झाल्यानंतरच चव पाहून मीठ घालणे, अनावश्यकपणे वरून मीठ टाकणे टाळणे, तसेच तयार पदार्थांऐवजी ताज्या अन्नपदार्थांची निवड करणे—या गोष्टी दीर्घकालीन आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरतात.
विशेष म्हणजे, सुनिल शेट्टी यांच्यासारखी साधी सवय जेवणात शेवटी थोडेसे मीठ वापरण्याची सवय मिठाचे प्रमाण नियंत्रित ठेवण्याच्या दृष्टीने उपयुक्त ठरू शकते.
टीप: ही माहिती सार्वजनिक स्रोत आणि तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनावर आधारित आहे. कोणतीही नवीन आहारसवय सुरू करण्यापूर्वी वैद्यकीय तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
