आजच्या काळात चुकीचा आहार, आरोग्यास हानिकारक जीवनशैलीमुळे हृदयासंबधीत आजाराच्या समस्या मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे. बऱ्याच काळापासून हृदयासंबधीत आजारांना वृद्धांचा आजार असल्याचे मानले जात होते पण आता तरुणांमध्येही हार्ट अटॅक येण्याचे प्रमाण वाढले आहे. आजच्या काळात तरुणांमधीळ हार्ट अटॅकची प्रकरणांची संख्या वाढत आहे. अमेरिकन हार्ट असोसिएशनच्या अहवालानुसार, तरुणांमध्ये आर्टरी ब्लॉकेज म्हणजे धमन्यांमध्ये निर्माण होणाऱ्या अडथळ्यांची समस्या मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे. चुकीची जीवनशैली, वाढता लठ्ठपणा आणि अनुवांशिक कारणांमुळे यामागील कारण असल्याचे मानजे जाते. पण आर्टरी ब्लॉकेज म्हणजे धमन्यांमध्ये अडथळ्यांआधी शरीरात काही लक्षणे दिसतात, ज्याकडे आपण नकळपण दुर्लक्ष करतो अन् पुढे जाऊन ही मोठी आरोग्य समस्येचे कारण ठरते.

धमन्यांमध्ये का निर्माण होतो अडथळा

धमन्या हृदयातील रक्त शरीरातील इतर अवयवांपर्यंत पोहचवण्याचे काम करते. जेव्हा यामध्ये फॅट, कोलेस्टॉल आणि इतर तत्व जमा होऊन प्लाक निर्माण करतात तेव्हा रक्त प्रवाहामध्ये अडथळा निर्माण होतो ज्यामुळे हृदयावर ताण वाढतो. प्रथम ही समस्या हळू हळू कित्येक दशकांमध्ये विकसित होत होती पण आता जंक फूड, प्रोसेस्ड फूड, धुम्रपान, वेपिंग, स्ट्रेस आणि बऱ्याच काळापासून बसून राहण्याची सवय

Express Shorts

धमन्या हृदयापासून शरीराच्या इतर भागांपर्यंत रक्त पोहोचवण्याचे काम करतात. जेव्हा चरबी, कोलेस्ट्रॉल आणि इतर पदार्थ त्यांच्यामध्ये जमा होऊन प्लाक तयार होतो, तेव्हा रक्तप्रवाह थांबतो आणि रक्तदाब वाढतो. पूर्वी ही समस्या अनेक दशकांमध्ये हळूहळू विकसित होत असे, परंतु आजकाल जंक फूड, प्रक्रिया केलेले अन्न, धूम्रपान, व्हेपिंग, तणाव आणि दीर्घकाळ बसण्याच्या सवयींमुळे या प्रक्रियेला गती मिळाली आहे. याशिवाय, लठ्ठपणा, टाईप-२ मधुमेह आणि अनुवांशिक घटक देखील तरुणांमध्ये हृदयरोगाचा धोका वाढवत आहेत.

हृदय रोगाची सुरुवातीची लक्षणे

किशोरवयीन मुलांना अनेकदा वाटते की हृदयरोग त्यांच्यापासून खूप दूर आहे, त्यामुळे ते सुरुवातीच्या लक्षणांना गांभीर्याने घेत नाहीत आणि अनेक सामान्य लक्षणांकडे दुर्लक्ष करतात, जी हळूहळू गंभीर समस्यांचे कारण बनतात.

  • विनाकारण छातीत दुखणे किंवा जडपणा जाणवणे
  • हलका व्यायाम केल्यानंतरही थकवा किंवा धाप लागणे
  • हृदयाचे ठोके जलद किंवा अनियमित असणे
  • वारंवार चक्कर येणे किंवा बेशुद्ध पडणे
  • पोटात किंवा छातीत दाब जाणवणे

धमनीतील अडथळा (आर्टरी ब्लॉकेज) कसा ओळखता येतो?

आज वैद्यकीय शास्त्रात अनेक प्रगत चाचण्या उपलब्ध आहेत, ज्याद्वारे धमनीतील अडथळा लवकर ओळखता येतो. धमनीतील अडथळा शोधण्यासाठी डॉक्टर ईसीजी (ECG), इकोकार्डिओग्राफी (echocardiography), ट्रेडमिल स्ट्रेस टेस्टिंग (treadmill stress testing), सीटी कोरोनरी अँजिओग्राफी (CT coronary angiography) किंवा लिपिड प्रोफाइलिंग (lipid profiling) इत्यादींचा वापर करतात.

आपले हृदय निरोगी कसे ठेवावे

राजीव गांधी हॉस्पिटलचे वरिष्ठ हृदयरोगतज्ञ डॉ. अजित कुमार यांनी सांगितले की, “तरुणांमध्ये धमनीतील अडथळा टाळण्यासाठी निरोगी जीवनशैलीचा अवलंब करणे सर्वात महत्त्वाचे आहे. फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्य, आरोग्यदायी चरबी आणि प्रथिने यांनी समृद्ध आहार घ्या आणि जंक फूड, प्रक्रिया केलेले अन्न व साखरेचे प्रमाण कमी करा. यासोबतच, दररोज किमान ३० मिनिटे चालणे, धावणे, सायकलिंग यांसारखा कोणताही व्यायाम करा. धूम्रपान आणि मद्यपान टाळा.”