Foods That Can Increase Cancer Risk : आपला आहार हा आरोग्याचा महत्त्वाचा भाग आहे. योग्य आणि संतुलित आहारामुळे शरीराला आवश्यक पोषक घटक मिळतात. मात्र, काही पदार्थांचे अतिरेकी किंवा नियमितपणे सेवन केल्यास काही प्रकारच्या कॅन्सरचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे रोजच्या आहारात कोणते पदार्थ किती प्रमाणात घ्यावेत, याकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) कॅन्सरवरील माहितीनुसार, प्रक्रिया केलेले मांस आणि जास्त प्रमाणात लाल मांस खाण्याचा विशेषतः आतड्यांच्या कॅन्सरच्या धोक्याशी संबंध आढळतो.

१. प्रक्रिया केलेले मांस

सॉसेज, सलामी, हॅम, बेकन यांसारखे मांस टिकविण्यासाठी मीठ लावणे, धुरी देणे, क्युअरिंग, फर्मेंटेशन किंवा इतर प्रक्रियांमधून तयार केले जाते. अशा प्रक्रिया केलेल्या मांसाचे सेवन आणि कोलोरेक्टल कॅन्सरचा धोका यांच्यात मजबूत वैज्ञानिक संबंध आढळला आहे. WHO च्या IARC ने प्रक्रिया केलेल्या मांसाला मानवांमध्ये कॅन्सरकारक म्हणून वर्गीकृत केले आहे.

याचा अर्थ असा नाही की, एखाद्याने हा पदार्थ एकदा खाल्ला, तर कॅन्सर होईल. धोका हा सेवनाच्या प्रमाणानुसार वाढू शकतो आणि त्यामुळे प्रक्रिया केलेले मांस शक्य तितके कमी खाण्याचा सल्ला दिला जातो.

२. लाल मांस

मटण, बीफ यांसारख्या सस्तन प्राण्यांच्या मांसाला लाल मांस, असे म्हटले जाते. लाल मांसाला हे प्रथिने, लोह, झिंक आणि व्हिटॅमिन बी१२ यांसारख्या पोषक घटकांचे स्रोत म्हटले जाते; मात्र त्याचे जास्त प्रमाणात सेवन केल्यास कोलोरेक्टल कॅन्सरचा धोका वाढण्याची शक्यता आहे.

World Cancer Research Fund च्या शिफारशीनुसार, लाल मांस खात असल्यास त्याचे प्रमाण आठवड्याला साधारण तीन पोर्शनपर्यंत मर्यादित ठेवण्याचा विचार केला जाऊ शकतो.

३. खूप जास्त तापमानावर शिजवलेले किंवा जाळलेले मांस

मांस थेट आगीवर भाजणे, बार्बेक्यू करणे, ग्रिलिंग किंवा अतिशय उच्च तापमानावर तळणे यांमुळे काही संभाव्य कॅन्सरकारक रसायने तयार होऊ शकतात. त्यामध्ये heterocyclic aromatic amines (HAAs) आणि polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) यांचा समावेश होतो.

म्हणून मांस वारंवार जाळून किंवा काळपट होईपर्यंत शिजविण्याऐवजी तुलनेने सौम्य पद्धतीने शिजवणे चांगले.

४. जास्त मीठ असलेले पदार्थ

आहारातील जास्त मीठ हे आरोग्यासाठी योग्य नाही. IARC च्या माहितीनुसार, जास्त मीठ असलेल्या आहाराचा काही प्रकारच्या कॅन्सरच्या जोखमीशी संबंध आढळला आहे. त्यामुळे अतिखारट पदार्थ, जास्त मीठ असलेले प्रक्रिया केलेले पदार्थ आणि अशा पदार्थांचे नियमित सेवन कमी करणे फायदेशीर ठरू शकते.

५. मद्यपान

कॅन्सरचा धोका वाढविणाऱ्या आहाराशी संबंधित घटकांमध्ये मद्यपानाचा विशेष उल्लेख केला जातो. मद्यपानामुळे तोंड, घसा, अन्ननलिका, यकृत, आतडे व स्तनाच्या कॅन्सरसह विविध कॅन्सरचा धोका वाढू शकतो. कॅन्सर प्रतिबंधाच्या दृष्टीने मद्यपान टाळणे हा सर्वांत सुरक्षित पर्याय मानला जातो.

६. फळे, भाज्या आणि फायबरकडे दुर्लक्ष करू नका

कॅन्सरचा धोका कमी करण्यासाठी फक्त काही पदार्थ टाळणे पुरेसे नाही. आहारात फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्य, डाळी व कडधान्ये यांचा पुरेसा समावेश करणेही महत्त्वाचे आहे. फायबरयुक्त आहार आणि अधिक फळे-भाज्यांचा समावेश असलेला आहार आरोग्यासाठी फायदेशीर असल्याचे पुरावे आहेत.

मसालेदार पदार्थ आणि शीतपेयांबाबत काय?

मसालेदार पदार्थ किंवा मिरची खाल्ल्याने थेट कॅन्सर होतो, असा सरसकट निष्कर्ष काढणे योग्य नाही. त्याचप्रमाणे प्रत्येक शीतपेयाला थेट कॅन्सरकारक म्हणणेही वैज्ञानिकदृष्ट्या योग्य ठरणार नाही. मात्र, साखरयुक्त पेयांचे नियमित सेवन वजन वाढण्यास कारणीभूत ठरू शकते आणि जास्त वजन किंवा लठ्ठपणा अनेक प्रकारच्या कॅन्सरच्या जोखमीशी संबंधित आहे.

प्रत्येक पॅकेज्ड पदार्थामुळे कॅन्सर होतो का?

नाही. पॅकेज्ड किंवा प्रक्रिया केलेला प्रत्येक पदार्थ कॅन्सरकारक आहे, असे म्हणता येत नाही. एखाद्या पदार्थातील विशिष्ट घटक, त्याचे प्रमाण, प्रक्रिया करण्याची पद्धत आणि सेवनाचे प्रमाण यांनुसार जोखीम बदलू शकते.

हेही वाचा

कॅन्सरचा धोका कमी करण्यासाठी काय कराल?

  • प्रक्रिया केलेले मांस शक्य तितके कमी खा.
  • लाल मांसाचे प्रमाण मर्यादित ठेवा.
  • मांस जाळून किंवा अतिशय उच्च तापमानावर शिजवणे टाळा.
  • अतिखारट पदार्थांचे सेवन कमी करा.
  • मद्यपान टाळा.
  • रोजच्या आहारात फळे, भाज्या, डाळी, कडधान्ये आणि संपूर्ण धान्यांचा समावेश करा.
  • साखरयुक्त पेयांऐवजी पाणी किंवा साखरविरहीत पेये निवडा.
  • संतुलित आहार आणि नियमित शारीरिक हालचालींवर भर द्या.

(महत्त्वाचे : कोणताही एक पदार्थ खाल्ल्यामुळे कॅन्सर होतो, असे नाही. कॅन्सरचा धोका अनेक घटकांवर अवलंबून असतो. त्यामुळे या माहितीचा अर्थ विशिष्ट पदार्थ पूर्णपणे बंद करणे, असा नसून जोखीम वाढविणाऱ्या पदार्थांचे सेवन मर्यादित करून संतुलित आहार घेणे, असा आहे.)