Why do lips turn black : आजकाल तोंडाच्या आणि दातांच्या स्वच्छतेसाठी बाजारात टूथपेस्टचे शेकडो पर्याय उपलब्ध आहेत. अशा परिस्थितीत आपल्यासाठी कोणती टूथपेस्ट योग्य आहे आणि कोणती हानिकारक, हे समजणे अत्यंत कठीण होऊन बसते. यावरच प्रसिद्ध त्वचाविकार तज्ज्ञ (Dermatologist) डॉ. माधुरी अग्रवाल यांनी ‘राज शमानी’ यांच्या पॉडकास्टमध्ये टूथपेस्टमागील सत्य आणि ते आपल्या ओठांना कसे नुकसान पोहोचवत आहेत, याबद्दल खुलासा केला आहे.
१. बाजारातील पर्यायांचा गोंधळ (Confusion of Options in the Market)
आजकाल आपण बाजारात पाऊल ठेवले की एका समस्येवर ५० वेगळे पर्याय दिसतात. तुम्ही कोणतीही गोष्ट खरेदी करायला गेलात, तर दुकानदार एकाच ऐवजी ५ वेगवेगळ्या कंपन्यांचे प्रॉडक्ट्स समोर ठेवतो. आता यातील निवडीचा गोंधळ बाजूला ठेवला, तर अनेकदा ग्राहक स्वस्त किंवा आकर्षक दिसणारे प्रॉडक्ट घरी घेऊन येतात.
परंतु, या गोष्टीचा आणि आपल्या सकाळी होणाऱ्या चुकीचा थेट संबंध आहे. आपण सकाळी जी नकळत चूक करतोय, ती थेट आपल्या ओठांना काळे पाडत आहे. विशेष म्हणजे ही आपली जाणीवपूर्वक केलेली चूक नाही आणि लोकांना हे माहितही नाही की त्यांच्या या सवयीमुळे ओठ काळे पडत आहेत.
२. ओठ काळे पडण्याची सामान्य कारणे (Common Reasons for Dark Lips)
ओठ काळे पडणे किंवा पिगमेंटेशन (Pigmentation) होणे ही अतिशय सामान्य समस्या आहे. ही समस्या अनेक कारणांमुळे होऊ शकते:
- शरीरात मॅलेनिन (Melanin) चे प्रमाण वाढणे.
- हार्मोनल बदल (Hormonal Changes).
शरीरात आवश्यक पोषक तत्त्वांची कमतरता (Nutritional Deficiency). - काही औषधांचे दुष्परिणाम किंवा सिगारेट/धूम्रपान करण्याची सवय.
- परंतु, या सर्वांव्यतिरिक्त एक असे कारण आहे ज्याचा आपण कधी विचारही केला नसेल – आणि ते म्हणजे आपली टूथपेस्ट!
३. सकाळी होणारी ‘ती’ चूक कोणती? (What is the Morning Mistake?)
दररोज सकाळी आणि रात्री आपण सर्वजण दात घासण्यासाठी टूथपेस्टचा वापर करतो. लहानपणापासून आपल्याला शिकवले जाते की ब्रश केल्याने रात्री तोंडात जमा झालेले बॅक्टेरिया साफ होतात, जे अगदी खरे आहे.
पण तुम्हाला हे माहीत आहे का की, दररोज टूथपेस्टचा वापर केल्याने तुमच्या ओठांची त्वचा काळी पडू शकते? डर्मेटोलॉजिस्ट डॉ. माधुरी अग्रवाल यांच्या मते, टूथपेस्टमध्ये असणारे तीव्र घटक ओठांच्या नाजूक त्वचेसाठी घातक ठरू शकतात.
४. टूथपेस्ट ओठांना कसे नुकसान पोहोचवते? (How Toothpaste Damages Your Lips?)
टूथपेस्ट उत्पादक कंपन्या बाजारात टिकून राहण्यासाठी आणि एकमेकांपेक्षा वेगळे दिसण्यासाठी त्यात विविध प्रकारचे केमिकल्स आणि तीव्र फ्लेव्हर्स/इंग्रेडिएंट्स (उदा. सल्फेट्स, स्ट्रॉन्ग मेन्थॉल, कृत्रिम सुगंध) वापरतात.
या हानिकारक केमिकल्सच्या रोजच्या संपर्कामुळे ओठांची त्वचा कोरडी पडू लागते.
ओठांवर जळजळ, क्रॅक्स (भेगा) आणि वेदना सुरू होतात.
जर तुम्ही चांगला आहार घेत असाल, कोणतीही वाईट सवय नसेल आणि ओठांवर चांगल्या दर्जाचे प्रॉडक्ट्स वापरत असाल, तरीही ओठ काळे पडत असतील – तर यामागील मुख्य कारण तुमची टूथपेस्ट असू शकते!
५. लिप स्क्रब आणि लिप मास्क म्हणजे केवळ फसवणूक! (Lip Scrubs and Masks are a Gimmick!)
डॉ. माधुरी यांनी स्पष्ट सांगितले की, बाजारात मिळणारे महागडे लिप स्क्रब (Lip Scrubs) आणि लिप मास्क (Lip Masks) ही एक प्रकारे ग्राहकांची फसवणूक (Gimmick) आहे.
त्यांनी स्पष्ट केले की:
ओठांवर चेहऱ्यासारखी नेहमीची त्वचा नसते (ओठांची त्वचा अतिशय पातळ आणि नाजूक असते).
त्यामुळे ओठांवर कितीही महागडा स्क्रब किंवा मास्क लावला, तरी त्यावरील पिगमेंटेशन/काळेपणा दूर होऊ शकत नाही. उलट स्क्रबिंगमुळे ओठ अधिक सुजतात किंवा काळे पडतात.
६. ओठांची काळजी कशी घ्यावी? (How to Take Care of Your Lips?)
डॉक्टरांनी ओठांना सुरक्षित आणि गुलाबी/नॅचरल ठेवण्यासाठी काही अत्यंत सोपे आणि प्रभावी उपाय सांगितले आहेत:
- देशी तूप (Desi Ghee) किंवा लिप ऑईल (Lip Oil): जर तुम्हाला ओठांचे मॉइश्चरायझेशन हवे असेल, तर महागड्या प्रॉडक्ट्सऐवजी लिप ऑईल वापरा. किंवा सर्वांत उत्तम म्हणजे घरात/फ्रिजमध्ये असलेले शुद्ध देशी तूप ओठांवर लावा. यामुळे ओठांना प्रचंड फायदा होतो.
- लिप सनस्क्रीन (Lip Sunscreen): ओठांचे सूर्यप्रकाशापासून रक्षण करण्यासाठी SPF युक्त लिप सनस्क्रीन किंवा लिप बाम वापरणे अत्यंत गरजेचे आहे. चेहऱ्यावर खूप गोष्टी लावण्यापेक्षा फक्त एक चांगला सनस्क्रीन आणि ओठांसाठी लिप सनस्क्रीन वापरणे पुरेसे ठरते.
(टीप : हा लेख प्राप्त माहितीवर आधारित आहे. कोणत्याही घरगुती उपायांचा किंवा वैद्यकीय बदलांचा वापर करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा किंवा तज्ज्ञांचा सल्ला आवर्जून घ्या.)
