कितीही दमलो तरी झोप येत नाही? झोपण्यापूर्वी ‘या’८ गोष्टी करा; तणाव दूर होऊन लागेल गाढ झोप

अलीकडेच झालेल्या एका अभ्यासात असे दिसून आले आहे की, दैनंदिन जीवनातील काही साध्या सवयी बदलल्या, तर नैसर्गिकरीत्या गाढ आणि शांत झोप मिळू शकते. विशेष बाब म्हणजे या सवयी अतिशय सोप्या असून, त्यासाठी कोणताही मोठा खर्च किंवा औषधांची गरज भासत नाही.

तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, प्रत्येक व्यक्तीचे शरीर आणि जीवनशैली वेगवेगळी असते. त्यामुळे सर्वांनाच एकच उपाय सारखाच लागू पडेल, असे नाही; पण काही मूलभूत नियम पाळल्यास झोपेची गुणवत्ता मोठ्या प्रमाणात सुधारू शकते. चला तर मग जाणून घेऊया, शांत आणि गाढ झोपेसाठी कोणते ८ महत्त्वाचे उपाय उपयोगी ठरू शकतात.

१. ठरलेल्या दिनचर्येचे पालन करा

दररोज एकाच वेळी झोपणे आणि एकाच वेळी उठणे ही सवय लावा. त्यामुळे शरीराला एक ठरावीक लय मिळून, झोपेचे चक्र संतुलित राहते. अनियमित वेळापत्रकामुळे झोपेचा दर्जा खराब होऊ शकतो.

२. झोपण्यापूर्वी स्क्रीनपासून दूर राहा

मोबाईल, टॅबलेट किंवा लॅपटॉपमधून येणारी निळी प्रकाशकिरणे मेंदूला जागृत ठेवतात. त्यामुळे झोपण्याच्या किमान एक ते दोन तास आधी स्क्रीनचा वापर टाळणे फायदेशीर ठरते.

३. उशिरा जड अन्न किंवा पेय टाळा

झोपण्याच्या आधी जड जेवण, मद्यपान, कॅफिन किंवा तंबाखूचे सेवन केल्यास पचनक्रिया बिघडते आणि झोपेमध्ये व्यत्यय येतो. त्यामुळे हलका व संतुलित आहार घ्यावा.

४. झोपण्यापूर्वी मन शांत करा

गरम पाण्याने अंघोळ करणे, एखादे पुस्तक वाचणे किंवा हलके संगीत ऐकणे यांमुळे शरीर आणि मन शांत होते. त्यामुळे झोप पटकन लागण्यास मदत होते.

५. आरामदायी बेडरूम तयार करा

आपला बिछाना मऊ, आधार देणारा आणि स्वच्छ असावा. खोली अंधारी, शांत आणि हवेशीर असल्यास झोपेचा अनुभव अधिक सुखद होतो.

६. नियमित व्यायाम करा

दिवसभर शरीर सक्रिय ठेवण्यासाठी हलका व्यायाम किंवा चालणे आवश्यक आहे. नियमित शारीरिक हालचालींमुळे रात्री थकवा येतो आणि झोप अधिक गाढ लागते.

७. संतुलित व पौष्टिक आहार घ्या

संपूर्ण धान्ये, सुका मेवा, फळे व भाज्या यांसारखे कमी ग्लायसेमिक इंडेक्स असलेले अन्नपदार्थ शरीरासाठी उपयुक्त ठरतात. त्यामुळे एकूण आरोग्य सुधारते आणि झोपेवरही सकारात्मक परिणाम होतो.

८. खोलीचे तापमान योग्य ठेवा

तज्ज्ञांच्या मते, बेडरूमचे तापमान साधारण १६ ते १९ अंश सेल्सिअसदरम्यान असल्यास झोप आरामदायी होते. खूप उष्ण किंवा खूप थंड वातावरण झोपेवर परिणाम करू शकते.

एकूणच पाहता, झोप ही केवळ विश्रांती नसून, तो आरोग्याचा अत्यंत महत्त्वाचा पाया आहे. त्यामुळे औषधांवर अवलंबून राहण्यापेक्षा जीवनशैलीत छोटे छोटे बदल करून, झोपेची गुणवत्ता नैसर्गिकरीत्या सुधारण्याचा प्रयत्न करणे अधिक फायदेशीर ठरते. जर हे सोपे उपाय तुम्ही नियमितपणे अमलात आणलेत, तर अनेकांना रात्रीची शांत आणि समाधानकारक झोप पुन्हा अनुभवता येऊ शकते.

(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)