Vegetables To Lower High Blood Pressure: आजकाल उच्च रक्तदाब म्हणजेच हाय ब्लड प्रेशर ही केवळ ज्येष्ठांची समस्या राहिलेली नाही. बदलती जीवनशैली, वाढता ताण, अपुरी झोप, व्यायामाचा अभाव आणि आहारातील अतिरिक्त मीठ यामुळे अनेकांना रक्तदाबाचा त्रास होताना दिसतो. रक्तदाब दीर्घकाळ नियंत्रणात राहिला नाही, तर हृदयविकार, स्ट्रोक, किडनीशी संबंधित समस्या आणि डोळ्यांच्या आरोग्यावर परिणाम होण्याचा धोका वाढू शकतो.
रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यासाठी डॉक्टरांनी सांगितलेली औषधे नियमित घेण्यासोबतच संतुलित आहार महत्त्वाची भूमिका बजावतो. विशेषतः पोटॅशियम, मॅग्नेशियम, फायबर आणि नैसर्गिक नायट्रेट्स असलेल्या भाज्या आहारात समाविष्ट केल्यास हृदय आणि रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यासाठी फायदा होऊ शकतो. चला जाणून घेऊया अशाच काही भाज्यांविषयी…
१. पालक
पालक ही पालेभाजी पोटॅशियम, मॅग्नेशियम आणि नैसर्गिक नायट्रेट्सचा चांगला स्रोत आहे. पोटॅशियम शरीरातील अतिरिक्त सोडियम बाहेर टाकण्यास मदत करते, तर नायट्रेट्स रक्तवाहिन्यांच्या कार्याला आधार देऊ शकतात. त्यामुळे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून पालकाचा समावेश करणे फायदेशीर ठरू शकते.
२. बीट
बीटामध्ये नैसर्गिक नायट्रेट्स मुबलक प्रमाणात आढळतात. शरीरात त्यांचे रूपांतर नायट्रिक ऑक्साइडमध्ये होते, ज्यामुळे रक्तवाहिन्या सैल होण्यास आणि रक्तप्रवाह सुधारण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे उच्च रक्तदाब असणाऱ्यांसाठी बीट आहारातील उपयुक्त पर्याय ठरू शकतो.
३. मेथी
मेथीच्या पानांमध्ये फायबर, पोटॅशियम आणि विविध अँटिऑक्सिडंट्स असतात. योग्य प्रमाणात मेथीचा आहारात समावेश केल्यास हृदयाच्या आरोग्याला आधार मिळू शकतो आणि संतुलित आहाराचा भाग म्हणून रक्तदाब नियंत्रणास मदत होऊ शकते.
४. ब्रोकोली
ब्रोकोलीमध्ये फायबर, पोटॅशियम, मॅग्नेशियम आणि व्हिटॅमिन C यांसारखे पोषक घटक आढळतात. हे घटक हृदय आणि रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त आहेत. त्यामुळे ब्रोकोलीचा नियमित आणि संतुलित आहारात समावेश करता येऊ शकतो.
५. दुधी भोपळा
दुधी भोपळ्यात पाण्याचे प्रमाण जास्त आणि सोडियमचे प्रमाण तुलनेने कमी असते. त्यामुळे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून त्याचा समावेश शरीरातील द्रव संतुलन राखण्यास मदत करू शकतो. मात्र दुधी भोपळ्याचा रस घेताना स्वच्छता आणि योग्य प्रमाणाची काळजी घेणे महत्त्वाचे आहे.
६. टोमॅटो
टोमॅटोमध्ये पोटॅशियम, व्हिटॅमिन C आणि लाइकोपीन यांसारखे घटक असतात. लाइकोपीन हे अँटिऑक्सिडंट असून हृदयाच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त मानले जाते. टोमॅटोचा वापर भाजी, कोशिंबीर किंवा सूपमध्ये करता येतो.
७. गाजर
गाजर केवळ डोळ्यांसाठीच नव्हे, तर एकूण आरोग्यासाठीही पोषक आहे. त्यातील पोटॅशियम आणि अँटिऑक्सिडंट्स हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्याला आधार देऊ शकतात. गाजर कच्चे, वाफवून किंवा भाजीच्या स्वरूपात खाता येते.
८. रताळे
रताळ्यामध्ये पोटॅशियम आणि फायबर चांगल्या प्रमाणात असते. पोटॅशियम शरीरातील सोडियमच्या प्रभावाचे संतुलन राखण्यास मदत करू शकते. मात्र रताळे खाताना त्यावर अतिरिक्त मीठ किंवा साखर घालणे टाळावे.
९. कोबी
कोबीमध्ये फायबर, व्हिटॅमिन K आणि विविध अँटिऑक्सिडंट्स असतात. कमी तेल आणि कमी मीठ वापरून तयार केलेली कोबीची भाजी संतुलित आहाराचा चांगला भाग ठरू शकते.
१०. शेवगा
शेवग्याच्या शेंगा आणि पानांमध्ये विविध जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटिऑक्सिडंट्स आढळतात. त्यातील पोटॅशियम आणि मॅग्नेशियमसारखे घटक हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतात.
या भाज्या बीपीसाठी का ठरू शकतात फायदेशीर?
या भाज्यांमध्ये आढळणारे पोटॅशियम, मॅग्नेशियम आणि फायबर रक्तदाबासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. विशेषतः पोटॅशियम शरीरातील अतिरिक्त सोडियम बाहेर टाकण्यास मदत करते. काही भाज्यांमधील नैसर्गिक नायट्रेट्स रक्तवाहिन्यांच्या कार्याला आधार देऊ शकतात.
मात्र भाज्या कितीही पौष्टिक असल्या तरी त्यामध्ये जास्त मीठ, लोणचे, पापड किंवा जास्त तेल वापरल्यास त्यांचा फायदा कमी होऊ शकतो. त्यामुळे शक्यतो कमी मीठ आणि कमी तेलात भाज्या तयार करणे योग्य ठरते.
फक्त भाज्या खाल्ल्याने बीपी नियंत्रणात येईल का?
नाही. केवळ भाज्यांचा आहारात समावेश करणे पुरेसे नाही. रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यासाठी मीठाचे प्रमाण कमी करणे, नियमित शारीरिक हालचाल करणे, वजन नियंत्रणात ठेवणे, ताण कमी करणे, पुरेशी झोप घेणे आणि संतुलित आहार घेणे महत्त्वाचे आहे. तसेच डॉक्टरांनी रक्तदाबासाठी औषधे दिली असतील, तर ती स्वतःहून बंद करू नयेत. आहारातील बदल हे उपचारांना पूरक असतात; डॉक्टरांच्या उपचारांची जागा ते घेत नाहीत. उच्च रक्तदाब असलेल्या व्यक्तींनी आहारात मोठे बदल करण्यापूर्वी डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. विशेषतः किडनीचे आजार असतील किंवा काही औषधे सुरू असतील, तर पोटॅशियमचे प्रमाण वैयक्तिकरित्या ठरवावे लागते.
