Vitamin b12 definciancy: व्हिटॅमिन बी १२ हे शरीराचे पॉवरहाऊस आहे. हे आपल्या शरीरासाठी एक अतिशय महत्त्वाचे पोषक तत्व आहे. हे व्हिटॅमिन आपल्या शरीरात तयार होत नाही, परंतु आपल्याला ते आपल्या आहारातून मिळते. त्याशिवाय शरीराची प्रणाली काम करणे थांबवू शकते. २०२४-२०२५ च्या अलीकडील संशोधनानुसार, हे व्हिटॅमिन केवळ रक्त निर्मितीसाठीच नाही तर तुमच्या डीएनएच्या संरक्षणासाठीदेखील आवश्यक आहे. लोक अनेकदा शरीरात या व्हिटॅमिनची कमतरता किरकोळ समजून दुर्लक्ष करतात. पण, तुम्हाला माहिती आहे का की शरीरात या व्हिटॅमिनची कमतरता थेट तुमच्या मज्जासंस्थेवर आणि रक्तपेशींवर परिणाम करते. व्हिटॅमिन बी १२ हे आपल्या शरीरासाठी आवश्यक इंधनासारखे आहे.
न्यूरोलॉजिस्ट एमडी मेडिसिन आणि डीएम न्यूरोलॉजी डॉ. प्रियंका सेहरावत म्हणाल्या की, जर शरीरात या आवश्यक जीवनसत्त्वाची कमतरता ताबडतोब ओळखली गेली तर मज्जासंस्था खराब होण्यापासून वाचवता येते. शरीरात बी १२ च्या कमतरतेमुळे व्यक्तीला सतत थकवा आणि कमकुवतपणा जाणवतो. जर शरीरात याची कमतरता असेल तर नसांमधील संवाद मंदावतो, ज्यामुळे हातापायात मुंग्या येणे, सुन्न होणे आणि स्मरणशक्ती कमी होणे यांसारख्या गंभीर समस्या उद्भवू लागतात. बी १२ च्या कमतरतेमुळे व्यक्तीला सतत थकवा आणि कमकुवतपणा जाणवतो.
आपल्या शरीरासाठी व्हिटॅमिन बी १२ का महत्त्वाचे आहे?
व्हिटॅमिन बी १२ हे शरीराची ऊर्जा, रक्त निर्मिती, मज्जासंस्था आणि मानसिक आरोग्यासाठी एक आवश्यक पोषक तत्व आहे, ज्याची कमतरता दुर्लक्षित करू नये. हे जीवनसत्व अनेक महत्त्वाच्या जैविक प्रक्रियांमध्ये भूमिका बजावते. हे जीवनसत्व अस्थिमज्जामध्ये लाल रक्तपेशींच्या निर्मितीमध्ये मदत करते. ते डीएनएच्या निर्मिती आणि दुरुस्तीमध्येदेखील महत्त्वाची भूमिका बजावते. बी १२ रक्तातील होमोसिस्टीन नावाच्या अमिनो आम्लाची पातळी कमी करते. होमोसिस्टीनची वाढलेली पातळी धमन्यांचे नुकसान करते आणि हृदयविकाराचा धोका वाढवते. बी १२ हे नियंत्रित करते आणि हृदयाचे संरक्षण करते.
शरीरात व्हिटॅमिन बी १२ च्या कमतरतेची लक्षणे
न्यूरोलॉजी जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधनानुसार, व्हिटॅमिन बी १२ च्या कमतरतेमुळे मेंदूचा आकार कमी होऊ शकतो. हे व्हिटॅमिन नसांभोवती मायलिन नावाचा संरक्षक थर राखण्यास मदत करते.
सकाळी उठल्यावर जर आपल्याला थकवा जाणवत असेल किंवा शरीरात ऊर्जा कमी असल्याचे जाणवत असेल, तर हे व्हिटॅमिन B12 च्या कमतरतेचे प्रमुख लक्षण असू शकते.
शरीरात बी १२ ची कमतरता असल्यास हातापायांना मुंग्या येणे, सुन्नपणा येणे, स्नायू कमकुवत होणे किंवा संतुलन बिघडणे यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. शरीरात या व्हिटॅमिनची कमतरता मानसिक आरोग्यावरदेखील परिणाम करते. व्हिटॅमिन बी १२ सेरोटोनिनसारख्या मूड नियंत्रित करणाऱ्या रसायनांच्या निर्मितीमध्ये भाग घेते, म्हणूनच त्याची पुरेशी मात्रा चांगली स्मरणशक्ती राखण्यास आणि नैराश्याचा धोका कमी करण्यास मदत करू शकते.
शरीरात व्हिटॅमिन बी १२ च्या कमतरतेमुळे कोणते आजार होऊ शकतात?
व्हिटॅमिन बी १२ च्या कमतरतेमुळे स्मरणशक्ती कमी होणे, रक्त गोठणे आणि स्ट्रोकचा धोका वाढू शकतो. या व्हिटॅमिनच्या कमतरतेमुळे डोळ्यांतील नसांवरही परिणाम होतो आणि पेटके येण्याचा धोका वाढतो.
शरीराला हे जीवनसत्त्व कुठून मिळते?
व्हिटॅमिन बी १२ हे प्रामुख्याने दूध, दही, चीज, अंडी, मांस यांसारख्या प्राण्यांच्या उत्पादनांमध्ये आढळते, त्यामुळे शाकाहारी लोकांना त्याची कमतरता होण्याची शक्यता ७०-८०% जास्त असते. शाकाहारी लोकांनी या व्हिटॅमिनच्या कमतरतेवर मात करण्यासाठी पौष्टिक पदार्थांचे सेवन करावे. दुग्धजन्य पदार्थ आणि मशरूमचे सेवन करा.
