दररोज सूर्यनमस्कार केल्याने शरीरात कोणते बदल होतात? हृदय, रक्तवाहिन्या आणि स्नायूंवर होतो असा परिणाम; जाणून घ्या डॉक्टरांचा सल्ला

शारदा केअर-हेल्थ सिटी येथील फिजिओ-रिहॅब विभागाचे प्रमुख डॉक्टर रविकांत सांगतात की, सूर्यनमस्कार सातत्याने केल्याने हृदयाची गती वाढते, रक्ताभिसरण सुधारते आणि शरीरातील अनेक महत्त्वाचे स्नायू सक्रिय होतात. यामुळे पाय, खांदे, हात, पाठ आणि पोटाचे स्नायू कार्यरत राहतात. वेगवेगळ्या आसनांमधील वारंवार होणाऱ्या बदलांमुळे स्नायूंची सहनशक्ती, समन्वय आणि लवचिकतेलाही आव्हान मिळते. ज्यांनी नुकतीच व्यायामाला सुरुवात केली आहे किंवा ज्यांच्याकडे व्यायामासाठी मर्यादित वेळ आहे, त्यांच्यासाठी सूर्यनमस्कार हा शारीरिक हालचाल वाढवण्याचा एक सोपा पर्याय ठरू शकतो. सूर्यनमस्काराच्या काही फेऱ्यांमुळे शरीराच्या विविध स्नायूंना हालचाल मिळते आणि शरीर सक्रिय राहण्यास मदत होऊ शकते. चला, तज्ज्ञांकडून जाणून घेऊया की नियमित सूर्यनमस्कार केल्याने शरीरावर नेमके कोणते परिणाम होऊ शकतात.

सूर्यनमस्काराचा शरीराला कसा फायदा होतो?

सूर्यनमस्कारामध्ये शरीराची सतत होणारी हालचाल, श्वासोच्छ्वासाचा योग्य समन्वय, संतुलन, शरीराचा ताळमेळ आणि शारीरिक जाणीव यांचा समावेश होतो. सूर्यनमस्काराचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे प्रत्येक आसन करताना हालचालींसोबत श्वासोच्छ्वासाचा समन्वय साधला जातो. अक्षर योग केंद्राचे संस्थापक आणि योगगुरू हिमालयन सिद्ध अक्षर यांच्या मते, प्रत्येक आसन आणि त्यानंतरच्या आसनाकडे होणारी हालचाल श्वासाशी जोडल्याने शरीराची हालचाल, ताकद, लवचिकता आणि समन्वय सुधारण्यास मदत होऊ शकते. तसेच, श्वासोच्छ्वासाबाबतची जागरूकताही वाढू शकते. व्यक्तीची शारीरिक क्षमता लक्षात घेऊन योग्य गतीने आणि योग्य प्रमाणात सूर्यनमस्कार केल्यास तो नियमित व्यायामाचा उपयुक्त भाग ठरू शकतो.

सूर्य नमस्कार आणि सूर्य यांच्यात काय संबंध आहे?

सूर्य नमस्कार पारंपरिकरित्या सूर्याशी संबंधित आहे. सूर्याला प्रकाश, ऊर्जा आणि जीवनदायी शक्तीचे प्रतीक मानले जाते. त्यामुळे हा दृष्टिकोन सूर्य नमस्काराला केवळ शारीरिक हालचालींपुरता मर्यादित ठेवत नाही. तर त्यात एकाग्रता आणि सजगतेचाही समावेश करतो. यामुळे प्रत्येक हालचाल एकाग्रतेने आणि उद्देशाने करण्यावर भर दिला जातो.

सूर्य नमस्कार कार्डिओ व्यायामाची जागा घेऊ शकतो का?

सूर्यनमस्काराचे अनेक आरोग्यदायी फायदे असले तरी, तो प्रत्येकासाठी जलद चालणे, जॉगिंग, सायकलिंग, पोहणे किंवा एरोबिक व्यायामाचा पूर्ण पर्याय ठरू शकत नाही. शरीराची गरज आणि शारीरिक क्षमता लक्षात घेऊन सूर्यनमस्कारासोबत इतर प्रकारचे व्यायाम करणेही महत्त्वाचे आहे. पारंपरिक कार्डिओ व्यायामामुळे हृदयाचे ठोके जास्त काळ वाढलेले ठेवता येतात. शिवाय, विशिष्ट सहनशक्ती किंवा हृदय व रक्तवाहिन्यांसंबंधी तंदुरुस्तीच्या ध्येयासाठी याचे नियोजन करणे सोपे असते. सूर्यनमस्काराची तीव्रता मुख्यत्वेकरून वापरलेल्या गती आणि तंत्रावर अवलंबून असते.

कार्डिओ आणि सूर्यनमस्कार एकत्र करणे योग्य आहे का?

सूर्यनमस्काराच्या जागी पूर्णपणे कार्डिओ करण्याऐवजी, निरोगी आणि सुदृढ शरीरासाठी दोन्ही व्यायाम प्रकारांचा व्यायामाच्या नित्यक्रमात समावेश केला जाऊ शकतो. डॉक्टर रविकांत यांच्या मते, एरोबिक व्यायाम आणि स्ट्रेंथ ट्रेनिंगसोबत सूर्यनमस्काराचा साप्ताहिक व्यायामाच्या नित्यक्रमात समावेश केला जाऊ शकतो. यामुळे शरीराला विविध प्रकारच्या शारीरिक हालचालींचे फायदे मिळू शकतात. जर कोणी पहिल्यांदाच सूर्यनमस्कार सुरू करत असेल, तर त्यांनी सुरुवातीला खूप जलद गतीने किंवा खूप जास्त फेऱ्या करण्याचा प्रयत्न करू नये. तज्ज्ञांच्या मते, नवशिक्यांनी हळूहळू सुरुवात करावी. जसजशी तंदुरुस्ती सुधारेल, तसतशी गती आणि फेऱ्यांची संख्या हळूहळू वाढवता येते. केवळ फेऱ्यांची संख्या वाढवणे महत्त्वाचे नाही; सूर्यनमस्कार योग्य तंत्र, सुरक्षित पद्धत आणि आपल्या क्षमतेनुसार योग्य तीव्रतेने करणे हे देखील महत्त्वाचे आहे.

कोणी सावधगिरी बाळगावी?

हृदयविकार, उच्च रक्तदाब, सांध्यांच्या समस्या किंवा इतर आरोग्य समस्या असलेल्या व्यक्तींनी भरपूर मेहनत लागणारा व्यायाम सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. सूर्यनमस्कारामध्येही, तुम्ही किती फेऱ्या करता हे महत्त्वाचे नाही. तुम्ही तो सुरक्षितपणे आणि तुमच्या शारीरिक क्षमतेनुसार करत आहात याची खात्री करणे देखील महत्त्वाचे आहे.