यकृतासाठी वरदान, कॅन्सरचा धोका करणार कमी? वाचा रोज ब्लॅक कॉफी पिण्याचे ‘हे’ ६ फायदे; डॉक्टरांनी दिली यादी

अकाली मृत्यू आणि जुनाट आजारांचा धोका कमी करण्यापासून ते यकृत, मेंदूच्या आरोग्यापर्यंत, कॉफीच्या विविध संभाव्य आरोग्यविषयक परिणामांचा अभ्यास केला गेला आहे. पण, या संशोधनाचा अर्थ असा नाही की, कॉफी हा उपचार आहे आणि प्रत्येकाने ती दररोज प्यायलाच पाहिजे.

ब्लॅक कॉफी पिण्याचे फायदे

१. अकाली मृत्यूचा धोका

डॉक्टरांनी सुमारे १,७१,००० प्रौढांचा संशोधनाचा संदर्भ देत सांगितले की, जे लोक दररोज १.५ ते ३.५ कप कॉफी पितात, त्यांच्या मृत्यूचा धोका कॉफी न पिणाऱ्यांच्या तुलनेत सुमारे ३० टक्के कमी असतो. या निष्कर्षांमधून केवळ संबंध दिसून येतो; कॉफीचे सेवन केल्याने थेट आयुष्य वाढते, असे मात्र सिद्ध होत नाही.

२. जुनाट आजारांचा धोका

कॉफीच्या सेवनाचा संबंध हृदयविकार, यकृताचे आजार, टाईप-२ मधुमेह आणि स्ट्रोक यांसारख्या अनेक जुनाट आजारांचा धोका कमी होण्याशी जोडला गेला आहे. २०० हून अधिक ‘मेटा-ॲनालिसिस’ मधील निष्कर्षांच्या हवालानुसार, दिवसाला सुमारे तीन ते चार कप कॉफी पिणे हे अनेक जुनाट आजारांचा धोका कमी होण्याशी संबंधित असू शकते.

३. यकृताचे आरोग्य

तुमच्या यकृताला कॉफी आवडते. ब्लॅक कॉफीमध्ये अँटिऑक्सिडंट्स आणि वनस्पती-आधारित घटक असतात, जे शरीरातील दाह (inflammation) कमी करण्यास आणि यकृताचे नुकसान होण्यापासून संरक्षण करण्यास मदत करू शकतात. त्यांनी अशा संशोधनाचा उल्लेख केला ज्यामध्ये कॉफीच्या सेवनाचा संबंध फॅटी लिव्हर डिसीज, सिरोसिस, लिव्हर फायब्रोसिस आणि यकृताचा कर्करोग यांसारख्या आजारांचा धोका कमी होण्याशी जोडण्यात आला आहे.

४. टाईप-२ मधुमेहाचा धोका

चयापचय आरोग्यामध्ये (metabolic health) कॉफीची संभाव्य भूमिका काय असू शकते, याचाही अभ्यास केला गेला आहे. डॉक्टरांच्या मते, संशोधनात असे दिसून आले आहे की, दररोज प्यायलेल्या कॉफीच्या प्रत्येक अतिरिक्त कपचा संबंध टाईप-२ मधुमेह होण्याचा धोका सुमारे ६ ते ७ टक्क्यांनी कमी होण्याशी जोडण्यात आला आहे. कॉफीमध्ये आढळणारे क्लोरोजेनिक ॲसिड आणि पॉलीफेनॉल यांसारखे घटक दाह, ग्लुकोज शोषण आणि इन्सुलिनच्या कार्याचे नियमन करण्यास मदत करू शकतात.

५. कर्करोगांचा धोका

कॉफीचे सेवन आणि कर्करोगाचा धोका तसेच उपचारांनंतरचे परिणाम यांच्यातील संभाव्य संबंधांवरही अनेक अभ्यास करण्यात आले आहेत. त्यातील काही संशोधनांनुसार, कॉफीमुळे विशिष्ट प्रकारच्या कर्करोगाचा धोका कमी होण्यास मदत होऊ शकते. त्यांनी कॉफीच्या सेवनाचा यकृत आणि एंडोमेट्रियल कर्करोगाचा धोका कमी असण्याशी संबंध दर्शवणाऱ्या अभ्यासांचा संदर्भ दिला आहे.

तसेच, कोलोरेक्टल कर्करोग असलेल्या काही लोकांमध्ये कॉफीचे सेवन करणाऱ्यांचे जगण्याचे परिणाम तुलनेने चांगले असल्याचे काही निरीक्षणात्मक अभ्यासांमध्ये आढळून आले आहे. मात्र, या निष्कर्षांवरून कॉफी ही कर्करोगावरील उपचारपद्धती आहे, असे सिद्ध होत नाही.

६. मेंदूच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर

कॉफीचे संभाव्य फायदे मेंदूच्या आरोग्यापर्यंतही पोहोचू शकतात. मोठ्या निरीक्षणात्मक अभ्यासांमध्ये कॉफीच्या सेवनाचा संबंध पार्किन्सन्स रोगाचा कमी धोका यांच्याशी सातत्याने जोडला गेला आहे. कॉफीमधील कॅफीन आणि इतर बायोॲक्टिव्ह घटकांचा मेंदूच्या आरोग्यावरील संभाव्य संरक्षणात्मक परिणामांसाठीही अभ्यास केला जात आहे.

प्रत्येकाने दररोज ब्लॅक कॉफी प्यावी का?

नाही. ब्लॅक कॉफी पिण्याचे फायदे असले तरीही हे कोणतेही चमत्कारिक पेय नाही आणि प्रत्येकासाठी योग्य असेलच असे नाही. अनियंत्रित चिंता, हृदयाच्या ठोक्यांचे काही विकार किंवा आधीपासूनच वैद्यकीय समस्या असलेल्या लोकांना कॉफीचे सेवन वाढवण्यापूर्वी त्यांच्या डॉक्टरांशी बोलण्याचा सल्ला दिला आहे.

निरोगी प्रौढांसाठी, दिवसाला सुमारे ४०० मिग्रॅ कॅफीनचे सेवन सुरक्षिततेच्या दृष्टीने लक्षणीय चिंता न बाळगता केले जाऊ शकते, असे मानले जाते. पण, प्रत्येकाची सहनशीलता वेगवेगळी असते. कॉफीच्या पॉवरनुसार हे प्रमाण साधारण ३ ते ४ कपांपर्यंत असू शकते. मात्र, कपाचा आकार आणि त्यातील कॅफिनचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या वेगवेगळे असू शकते.

कर्करोगतज्ज्ञांनी यावरही जोर दिला की, कॉफी ही निरोगी जीवनशैलीचा पर्याय न बनता, तिचा एक भाग असावी. कॉफी चांगल्या झोपेची, व्यायामाची आणि निरोगी आहाराची जागा घेऊ शकत नाही. त्यामुळे, ज्या लोकांना ब्लॅक कॉफी आवडते, त्यांच्यासाठी संयम, वैयक्तिक सहनशीलता महत्त्वाची ठरते. कॉफी निरोगी सवयींना पूरक ठरू शकते. पण, ती चांगली झोप, नियमित व्यायाम किंवा संतुलित आहाराची जागा घेऊ शकत नाही.