तुमचं हृदय कायमचं बंद होण्याआधी शरीर देतं ‘हे’ संकेत; दुर्लक्ष करणं जीवाव बेतू शकतं, लगेच जाणून घ्या

ब्रॅडीकार्डिया (Bradycardia) म्हणजे काय?

आपल्या हृदयामध्ये एक लहान, नैसर्गिक घटक असतो जो हृदयाचे ठोके सुरू करण्यासाठी विद्युत लहरी पाठवतो. सामान्य मानवी हृदयाचे ठोके प्रति मिनिट ६० ते १०० च्या दरम्यान असतात; जेव्हा हृदयाचे ठोके प्रति मिनिट ६० पेक्षा कमी होतात, तेव्हा त्या स्थितीला ‘ब्रॅडीकार्डिया’ असे म्हणतात. या स्थितीत हृदयाचे ठोके मंदावतात आणि संपूर्ण शरीरातील रक्तभिसरण संथ होते.

हृदयाचे मंद ठोके

खेळाडूंची हृदयशक्ती खूप चांगली असते; त्यामुळे, कोणत्याही आजाराशिवाय त्यांचे हृदय एका मिनिटात ४० पेक्षा कमी ठोके (बीट्स) घेऊ शकते. मात्र, जर हृदयाचे ठोके मंद असण्यासोबतच प्रचंड थकवा, थोड्याशा श्रमाने श्वास फुलणे, चक्कर येणे किंवा भोवळ येणे यांसारखी लक्षणे जाणवत असतील, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका.

शरीराकडून मिळणारे हे संकेत समजून घ्या

जेव्हा हृदयाचे ठोके मंदावतात, तेव्हा मेंदू आणि इतर अवयवांना पुरेसा रक्तपुरवठा होत नाही. यामुळे सततचा थकवा, चक्कर येणे किंवा डोके हलके वाटणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे किंवा बेशुद्ध पडणे यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात.

हृदयाचे ठोके मंदावण्याची कारणे

वृद्धत्व, दीर्घकालीन हृदयविकार किंवा हृदयाच्या विद्युत वहन प्रणालीतील दोष यांमुळे हृदयाचे ठोके मंदावू शकतात. काही विशिष्ट औषधे आणि वैद्यकीय स्थितींमुळेही हृदयाचे ठोके कमी होऊ शकतात; त्यामुळे, यामागील मूळ कारण वेळेत ओळखणे महत्त्वाचे आहे.

यावर उपचार कसे केले जातात?

डॉक्टर सर्वप्रथम ईसीजी (ECG) करतात. काही वेळा, हृदयाच्या स्थितीवर लक्ष ठेवण्यासाठी १-२ दिवस शरीरावर ‘होल्टर मॉनिटर’ लावला जातो. जर स्थिती सौम्य असेल, तर डॉक्टर केवळ औषधांमध्ये बदल करून किंवा जीवनशैलीत बदल सुचवून त्यावर उपचार करतात.

पेसमेकर म्हणजे काय?

पेसमेकर हे एक अत्यंत लहान उपकरण आहे, जे हृदयाचे ठोके योग्य गतीने चालू ठेवण्यासाठी हृदयाला सौम्य विद्युत लहरी (इलेक्ट्रिकल इम्पल्सेस) पाठवते. जेव्हा रुग्णाचे हृदय स्वतःहून योग्य गतीने धडधडू शकत नाही, तेव्हा डॉक्टर हे उपकरण बसवतात.