वजन कमी करण्यासाठी इंटरमिटेंट फास्टिंग खरंच फायदेशीर आहे का? जाणून घ्या शरीरावर काय होतात परिणाम

इंटरमिटेंट फास्टिंगमुळे वजन कमी होण्यास, चयापचय सुधारण्यास, रक्तातील साखर नियंत्रित ठेवण्यास आणि हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यास मदत होते असा दावा केला जातो. पण, ही पद्धत प्रत्येकासाठी सारखीच फायदेशीर नाही. काही लोकांमध्ये यामुळे अशक्तपणा, चक्कर येणे, पोषक तत्त्वांची कमतरता आणि इतर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात, त्यामुळे इंटरमिटेंट फास्टिंग म्हणजे काय? ते कसे कार्य करते? ते कोणासाठी सुरक्षित आहे आणि कोणी त्याचा अवलंब करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

इंटरमिटेंट फास्टिंग म्हणजे काय?

इंटरमिटेंट फास्टिंग ही एक खाण्याची पद्धत आहे, ज्यामध्ये खाण्याच्या आणि उपवासाच्या वेळा वेगवेगळ्या ठेवल्या जातात. यामध्ये काय खावे यावर जास्त लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी, केव्हा खावे यावर अधिक भर दिला जातो.

इंटरमिटेंट फास्टिंगमधील महत्त्वाच्या पद्धती

१६:८ पद्धत म्हणजे काय?

१६:८ इंटरमिटेंट फास्टिंग ही सर्वात लोकप्रिय आणि सोपी पद्धत मानली जाते. यामध्ये २४ तासांच्या दिवसातील १६ तास उपवास करायचा असतो आणि उरलेल्या ८ तासांमध्ये खायचे असते. उदाहरणार्थ, जर तुम्ही तुमचे पहिले जेवण दुपारी १२ वाजता केले, तर तुम्ही तुमचे शेवटचे जेवण रात्री ८ वाजेपर्यंत करू शकता. त्यानंतर, दुसऱ्या दिवशी दुपारी १२ वाजेपर्यंत तुम्ही फक्त पाणी, साखर नसलेला ग्रीन टी, ब्लॅक कॉफी किंवा इतर कॅलरी-मुक्त पेये घेऊ शकता.

५:२ डाएट म्हणजे काय?

५:२ इंटरमिटेंट फास्टिंग ही एक अशी पद्धत आहे, ज्यामध्ये तुम्ही आठवड्यातून पाच दिवस सामान्य, संतुलित आहार घेता आणि उरलेल्या दोन दिवसांसाठी तुमच्या कॅलरीचे सेवन लक्षणीयरीत्या कमी करता. साधारणपणे महिलांना या दोन दिवसांसाठी स्वतःला अंदाजे ५०० कॅलरीज आणि पुरुषांना ६०० कॅलरीजपर्यंत मर्यादित ठेवण्याचा सल्ला दिला जातो. हे दिवस सलग असण्याची गरज नाही. उदाहरणार्थ, तुम्ही सोमवार आणि गुरुवारी कमी-कॅलरीयुक्त आहार घेऊ शकता आणि उर्वरित दिवसांमध्ये सामान्य आहाराचे पालन करू शकता.

इंटरमिटेंट फास्टिंगचे फायदे

१) जेवणाच्या वेळा मर्यादित ठेवल्याने एकूण कॅलरी सेवन कमी होऊ शकते, ज्यामुळे वजन कमी होण्यास मदत होते.

२) काही अभ्यासांनुसार, इंटरमिटेंट फास्टिंग केल्याने इन्सुलिनची संवेदनशीलता सुधारू शकते, ज्यामुळे रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होऊ शकते.

३) यामुळे कोलेस्ट्रॉल, रक्तदाब आणि दाह यांसारखे धोक्याचे घटक कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
काही संशोधनानुसार, इंटरमिटेंट फास्टिंग केल्याने शरीरातील चरबी जाळण्याच्या प्रक्रियेला चालना मिळू शकते.

४) उपवासादरम्यान, शरीरात ऑटोफॅजी नावाची प्रक्रिया सक्रिय होऊ शकते, ज्यामध्ये जुन्या आणि खराब झालेल्या पेशी साफ केल्या जातात.

इंटरमिटेंट फास्टिंग पूर्णपणे सुरक्षित आहे का?

हे सर्वांसाठी सुरक्षित नाही. ते काहींसाठी फायदेशीर असू शकते, पण सर्वांसाठी नाही.

कोणी सावधगिरी बाळगावी?

• गर्भवती आणि स्तनपान करणाऱ्या महिला
• टाइप-१ मधुमेहाचे रुग्ण
• ज्या लोकांना वारंवार रक्तातील साखर कमी होते.
• १८ वर्षांखालील मुले आणि किशोरवयीन, वृद्ध व्यक्ती, ज्यांना जास्त पौष्टिक गरजा असतात.
• खाण्याचे विकार असलेले लोक
• गंभीर आजार असलेले किंवा दीर्घकाळ औषधोपचार घेत असलेले रुग्ण.

इंटरमिटेंट फास्टिंगमुळे होणारे नुकसान

• भूक आणि चिडचिड
• डोकेदुखी आणि अशक्तपणा
• चक्कर येणे
• थकवा
• पोषण कमतरता
• अति खाण्याची सवय
• स्नायूंचे नुकसान