Early Symptoms Of Malaria: अनेक लोकांना पावसाळा आवडतो; मात्र हा ऋतू उष्णतेपासून दिलासा देत असला तरी त्यासोबतच गंभीर आजारांचा धोकाही मोठ्या प्रमाणात वाढवतो. या संदर्भात मलेरिया ही एक मोठी चिंतेची बाब आहे, ज्यामुळे दरवर्षी देश-विदेशात अनेक लोकांचा बळी जातो. लोक अनेकदा मलेरियाच्या लक्षणांना सामान्य व्हायरल ताप समजून त्याकडे दुर्लक्ष करतात. परंतु, रुग्णाला वेळेवर उपचार न मिळाल्यास परिस्थिती बिघडू शकते आणि त्याची प्रकृती गंभीर होऊ शकते, म्हणूनच मलेरियाची सुरुवातीची लक्षणे कशी असतात हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे, जेणेकरून तुम्ही वेळेत या आजारापासून आराम मिळवू शकाल.

मलेरियाचा प्रसार कसा होतो?

जर तुम्हाला वाटत असेल की मलेरिया कोविडप्रमाणे हवेद्वारे किंवा वस्तूंना स्पर्श केल्याने पसरतो, तर तुमचा हा समज पूर्णपणे चुकीचा आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) मते, मलेरियाचा प्रसार प्रामुख्याने संक्रमित मादी ‘ॲनोफिलीस’ डासाच्या चावण्यामुळे होतो. वास्तविक, माणसाला चावताना हा डास ‘प्लाझमोडियम’ नावाचा एक सूक्ष्म परजीवी रक्तप्रवाहात सोडतो; यामुळे तो परजीवी त्या व्यक्तीच्या शरीरात प्रवेश करतो आणि ती व्यक्ती आजारी पडते.
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अहवालानुसार, परजीवींच्या पाच प्रजातींमुळे मानवांमध्ये मलेरिया होतो आणि त्यापैकी प्लाझमोडियम फॅल्सिपॅरम व प्लाझमोडियम व्हायवॅक्स या दोन प्रजाती सर्वाधिक धोकादायक आहेत; त्यामुळे मलेरियाचा प्रसार करणाऱ्या डासांपासून संरक्षण करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

मलेरियाची सुरुवातीची लक्षणे कशी असतात?

जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) मलेरियाची लागण झालेल्या रुग्णांमध्ये दिसून येणाऱ्या लक्षणांची सौम्य ते गंभीर अशा विविध प्रकारांची माहिती दिली आहे. WHO च्या अहवालानुसार, संक्रमित डासाने चावल्यानंतर साधारणपणे १० ते १५ दिवसांच्या आत ही लक्षणे दिसून येतात, त्यामुळे खालील लक्षणे आढळल्यास त्वरित तपासणी आणि उपचार करून घ्यावेत.

  • मलेरियाची सुरुवातीची सर्वांत सामान्य लक्षणे म्हणजे ताप, डोकेदुखी आणि थंडी वाजणे ही आहेत.
  • काही लोकांमध्ये, विशेषतः ज्यांना यापूर्वी मलेरियाची लागण झाली आहे, त्यांच्यामध्ये ही लक्षणे सौम्य असू शकतात.
  • मलेरियाची काही लक्षणे विशिष्ट नसल्यामुळे, सुरुवातीच्या टप्प्यावरच तपासणी करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
  • मलेरियाच्या काही प्रकारांमुळे गंभीर आजार होऊ शकतो आणि मृत्यूही ओढवू शकतो.
  • अर्भके, पाच वर्षांखालील मुले, गर्भवती महिला आणि एचआयव्ही (HIV) किंवा एड्स (AIDS) असलेले लोक यांना मलेरियाचा धोका अधिक असतो.

गंभीर लक्षणांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतो:

  • अत्यंत थकवा आणि अशक्तपणा
  • विचार करण्यात किंवा लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण.
  • श्वास घेण्यास त्रास होणे.
  • गडद रंगाची किंवा रक्तमिश्रित लघवी
  • कावीळ (डोळे आणि त्वचा पिवळी पडणे).
  • शरीराच्या कोणत्याही भागातून असामान्य रक्तस्त्राव होणे.

जर रुग्णामध्ये गंभीर लक्षणे दिसून आली तर त्यांनी त्वरित आपत्कालीन वैद्यकीय मदत घ्यावी. लक्षात ठेवा, सौम्य मलेरियावर वेळीच उपचार केल्यास संसर्ग गंभीर होण्यापासून रोखता येतो; मात्र लक्षणांकडे दुर्लक्ष केल्यास आजार बळावू शकतो आणि त्यामुळे मृत्यूही ओढवू शकतो.

हेही वाचा

तुमच्या घरात मलेरियाचा प्रसार रोखण्यासाठी तुम्ही काय करू शकता?

  • घरामध्ये मलेरिया पसरवणाऱ्या डासांची पैदास रोखण्याचा सर्वात महत्त्वाचा आणि थेट उपाय म्हणजे पाणी साचू न देणे. पावसानंतर घराभोवती पाणी साचल्यास ते त्वरित काढून टाका.
  • झोपताना मच्छरदाणीचा वापर करा.
  • बाथरूममध्ये पाणी साचू देऊ नका आणि पाण्याने भरलेल्या बादल्या झाकून ठेवा.
  • संध्याकाळनंतर डास पळवून लावणाऱ्या साधनांचा (मस्किटो रिपेलेंट्सचा) वापर करा.
  • संपूर्ण शरीर झाकले जाईल असे कपडे घाला.
  • खिडक्यांना जाळी बसवा.