दिवसातून ४ ते ५ कपपेक्षा जास्त चहा पिता? अति चहा प्यायल्याने शरीरात कोणत्या व्हिटॅमिन्सची कमतरता होते कमतरता?

एशियन हॉस्पिटलमधील गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी (पोट आणि आतड्यांचे विकार) विभागाचे संचालक आणि विभागप्रमुख (HOD) डॉ. अमित मिगलानी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, आपण पीत असलेला चहा आपल्या शरीरातील व्हिटॅमिन्स आणि मिनरल्सच्या शोषणावर थेट परिणाम करतो.

अति चहापानामुळे होणारे नुकसान आणि जीवनसत्त्वांची कमतरता (Harmful Effects of Drinking Tea and Vitamin Deficiency)

व्हिटॅमिन बी१२ आणि लोहाची कमतरता (Vitamin B12 and Iron Deficiency)

चहामध्ये असणारे टॅनिन्स आणि कॅफिन हे घटक शरीरात व्हिटॅमिन बी१२ चे शोषण रोखतात. व्हिटॅमिन बी१२ च्या कमतरतेमुळे सतत थकवा येणे, अशक्तपणा जाणवणे, स्मरणशक्ती कमजोर होणे आणि मूड स्विंग्स (चिडचिड होणे) यांसारख्या समस्या उद्भवतात.

याशिवाय, जेवल्यानंतर लगेचच चहा प्यायल्याने शरीरात आयर्न (लोह) शोषण्याची क्षमता मोठ्या प्रमाणावर कमी होते. डॉ. अमित मिगलानी यांनी स्पष्ट केले की, व्हिटॅमिन सी हे शरीराला लोह व्यवस्थित शोषून घेण्यास मदत करते, परंतु चहा या प्रक्रियेत अडथळा निर्माण करतो. यामुळे शरीरात रक्ताची कमतरता निर्माण होऊन ॲनिमियाचा त्रास होऊ शकतो.

व्हिटॅमिन डी आणि कॅल्शियमची कमतरता (Vitamin D and Calcium Deficiency)

चहामधील कॅफिनचे जास्त प्रमाण शरीरातील कॅल्शियम बाहेर टाकण्यास कारणीभूत ठरते. कॅल्शियमच्या या कमतरतेमुळे हाडे कमकुवत होतात आणि परिणामी व्हिटॅमिन डीची कमतरताही जाणवू लागते. दीर्घकाळापर्यंत जास्त प्रमाणात चहा पिण्याची सवय असल्यास ऑस्टिओपोरोसिससारख्या हाडांच्या आजाराचा धोका वाढतो.

जास्त चहा पिण्याचे इतर दुष्परिणाम (Other Harmful Effects of Excess Tea)

शरीरातील जीवनसत्त्वांच्या कमतरतेसोबतच अति चहापानाचे इतर अनेक गंभीर परिणाम शरीरावर होतात. कॅफिनच्या अतिप्रमाणामुळे रात्रीची झोप उडते आणि निद्रानाशाची (इन्सॉम्निया) समस्या उद्भवू शकते. पोटाच्या आरोग्यावरही याचा वाईट परिणाम होतो; यामुळे ॲसिडिटी, गॅस आणि बद्धकोष्टता (कब्ज) यांसारखे त्रास वाढतात. विशेषतः उच्च रक्तदाब (हाय बीपी) असलेल्या व्यक्तींमध्ये कॅफिनच्या अधिक प्रमाणामुळे हृदयाचे ठोके अचानक जलद होऊ शकतात.

जीवनसत्त्वांची कमतरता कशी रोखावी? (How to Prevent Vitamin Deficiency?)

या समस्यांपासून बचाव करण्यासाठी काही साध्या सवयींचा अवलंब करणे गरजेचे आहे. जेवल्यानंतर लगेचच चहा पिणे टाळावे आणि जेवण व चहा यामध्ये किमान १ ते २ तासांचे अंतर ठेवावे. दिवसातून २ ते ३ कपपेक्षा जास्त चहा पिणे टाळावे. नियमित चहाऐवजी हर्बल टी किंवा ग्रीन टीचा पर्याय निवडणे आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते. तसेच आपल्या आहारात हिरव्या पालेभाज्या, फळे, दूध आणि दही अशा जीवनसत्त्वांनी भरपूर असलेल्या अन्नाचा समावेश करावा.

डॉ. अमित मिगलानी यांच्या मते, चहा चवदार असतो, शरीराला ऊर्जा देतो आणि मूड सुधारतो, हे खरे असले तरी जेव्हा त्याचे सेवन प्रमाणाबाहेर जाते, तेव्हा तो शरीरासाठी हानिकारक ठरतो. जीवनसत्त्वांची कमतरता ही एक गंभीर समस्या बनू शकते, जी हळूहळू शरीराला आतून कमकुवत करते. त्यामुळे चहाचे सेवन नेहमी मर्यादित ठेवावे आणि शरीराला योग्य पोषण मिळेल याकडे लक्ष द्यावे.