Tinnitus Symptoms: कानात सतत शिट्टी वाजल्यासारखा, भुणभुण किंवा इतर आवाज ऐकू येण्याच्या समस्येला वैद्यकीय भाषेत टिनिटस असे म्हणतात. आजकाल ही समस्या अनेक लोकांमध्ये दिसून येत आहे. काही वेळा ती तात्पुरती असते, तर काही प्रकरणांमध्ये ती बराच काळ त्रासदायक ठरू शकते.
टिनिटस हा स्वतः एक आजार नसून, कान किंवा ऐकण्याच्या क्षमतेशी संबंधित एखाद्या समस्येचे लक्षण असू शकते. त्यामुळे योग्य वेळी त्याची ओळख आणि उपचार करणे गरजेचे आहे. आपण टिनिटसची कारणे, लक्षणे आणि काही सोपे घरगुती उपाय याबद्दल सविस्तर जाणून घेणार आहोत.
टिनिटस म्हणजे काय आणि तो का होतो?
टिनिटस ही अशी अवस्था आहे, ज्यामध्ये कोणताही बाहेरील आवाज नसतानाही व्यक्तीला कानात शिट्टी वाजल्यासारखा, भुणभुण, सळसळ किंवा सतत काहीतरी वाजत असल्यासारखा आवाज ऐकू येतो. ही समस्या एका किंवा दोन्ही कानांमध्ये होऊ शकते. काही वेळा ती इतकी त्रासदायक ठरते की व्यक्तीची झोप, लक्ष आणि दैनंदिन कामांवर त्याचा परिणाम होतो.
टिनिटस हा स्वतंत्र आजार नसून, कान किंवा ऐकण्याच्या यंत्रणेशी संबंधित इतर कोणत्यातरी समस्येचा इशारा असू शकतो.
टिनिटसची मुख्य कारणे
- बराच वेळ हेडफोन वापरणे किंवा मोठ्या आवाजात संगीत ऐकल्यामुळे कानातील नसांवर परिणाम होऊ शकतो.
- कानात जास्त मळ (इअर वॅक्स) साचल्यामुळे ऐकण्याची क्षमता कमी होऊ शकते.
- वय वाढल्यामुळे ऐकण्याची क्षमता कमी होऊन टिनिटसची समस्या निर्माण होऊ शकते.
- उच्च किंवा कमी रक्तदाबामुळेही कानात विचित्र आवाज ऐकू येऊ शकतात.
- मानसिक ताणतणावामुळे ही समस्या अधिक वाढू शकते.
टिनिटस झाल्यास काय करावे?
- जास्त मीठ खाल्ल्यामुळे रक्तदाब वाढू शकतो. त्यामुळे कानात दाब जाणवून टिनिटसची समस्या वाढू शकते. म्हणून मीठाचे सेवन मर्यादित प्रमाणात करावे.
- चांगली आणि पुरेशी झोप घेतल्याने मेंदू आणि नसांना आराम मिळतो. झोपेच्या कमतरतेमुळे ताण वाढतो आणि टिनिटसचा त्रास अधिक होऊ शकतो.
- मोठ्या आवाजात दीर्घकाळ संगीत ऐकल्यामुळे कानातील नसांचे नुकसान होऊ शकते. त्यामुळे हेडफोनचा वापर मर्यादित करा आणि आवाज नेहमी कमी ठेवा.
- योग आणि ध्यान (मेडिटेशन) केल्याने ताण कमी होण्यास मदत होते. ताण कमी झाल्यास टिनिटसची लक्षणेही कमी होऊ शकतात.
- हलकी वाफ घेतल्याने कान आणि आसपासच्या स्नायूंना आराम मिळू शकतो आणि दाब कमी होऊ शकतो. त्यामुळे काही लोकांना यामुळे आराम मिळतो.
डॉक्टरांशी कधी संपर्क साधावा?
जर कानातील आवाज बराच काळ कायम राहिला, वाढत गेला किंवा ऐकण्याची क्षमता कमी होत असल्याचे जाणवत असेल, तर त्वरित ईएनटी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. सुरुवातीच्या टप्प्यात तपासणी केल्यास ही समस्या नियंत्रणात ठेवणे अधिक सोपे होते.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
