पांढरा की पिवळा? नेमका कोणता बटाटा खावा? बाजारात बटाटा घेताना रंग पाहून ‘ही’ चूक करू नका…

बाजारात प्रामुख्याने पांढऱ्या किंवा फिकट रंगाचे आणि पिवळसर रंगाचे बटाटे दिसतात. मात्र फक्त रंगावरून बटाटा चांगला किंवा वाईट ठरवता येत नाही. बटाट्याची जात, त्यातील स्टार्च, ओलावा आणि पोत यावर तो शिजवल्यानंतर कसा होईल हे अधिक अवलंबून असते.

पांढरा आणि पिवळा बटाटा यात नेमका फरक काय?

सर्वप्रथम एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात घ्या, बटाट्याचा रंग हा त्यातील स्टार्चचे अचूक मोजमाप नाही. पांढरा बटाटा म्हणजे नेहमीच जास्त स्टार्च असतो आणि पिवळा बटाटा म्हणजे कमी स्टार्च असतो, असे सरसकट म्हणता येत नाही. बटाट्याच्या वेगवेगळ्या जातींमध्ये स्टार्च आणि ओलाव्याचे प्रमाण वेगळे असते. त्यानुसार काही बटाटे शिजवल्यानंतर हलके, कोरडे आणि सहज मॅश होणारे असतात, तर काही बटाटे क्रीमी आणि घट्ट पोताचे राहतात. यामुळे पदार्थ बनवताना रंगापेक्षा बटाट्याचा पोत आणि त्याची जात लक्षात घेणे अधिक महत्त्वाचे ठरते.

फ्रेंच फ्राइजसाठी कोणता बटाटा?

तुम्हाला बाहेरून कुरकुरीत आणि आतून मऊ फ्रेंच फ्राइज हवे असतील, तर तुलनेने जास्त स्टार्च आणि कमी ओलावा असलेला बटाटा उपयोगी ठरतो. अशा बटाट्यांमध्ये तळल्यानंतर बाहेरील भाग चांगला क्रिस्पी होण्यास मदत होते, तर आतला भाग मऊ राहतो. त्यामुळे फ्रेंच फ्राइज बनवताना फक्त पांढरा रंग पाहण्यापेक्षा high-starch किंवा floury प्रकारचा बटाटा निवडणे अधिक योग्य ठरते.

मॅश्ड पोटॅटो अगदी हलका आणि फ्लफी हवा असेल तर सहज मॅश होणारा, तुलनेने जास्त स्टार्च असलेला बटाटा चांगला पर्याय ठरतो. असा बटाटा शिजवल्यानंतर सहज फुटतो आणि मॅश केल्यावर मऊ टेक्श्चर मिळण्यास मदत होते. पण मॅश्ड पोटॅटो खूप वेळ उकळल्यास बटाट्यात जास्त पाणी जाऊ शकते आणि त्याचा पोत चिकट किंवा गमसारखा होऊ शकतो.

भाजी, सलाड किंवा स्टूसाठी पिवळसर बटाटा का उपयोगी?

आता समजा तुम्हाला बटाट्याचे तुकडे भाजी, सलाड, स्टू किंवा सूपमध्ये अख्खे आणि व्यवस्थित ठेवायचे आहेत. अशावेळी कमी स्टार्च आणि तुलनेने घट्ट, waxy किंवा firm texture असलेला बटाटा अधिक उपयोगी ठरतो. अशा बटाट्याचे तुकडे शिजवल्यानंतरही सहज भुरभुरत नाहीत आणि त्यांचा आकार टिकून राहण्यास मदत होते. म्हणूनच बटाट्याच्या सलाडसारख्या पदार्थांसाठी firm, waxy प्रकारचा बटाटा चांगला पर्याय मानला जातो.

बटाटा उकडताना ‘ही’ चूक करू नका

बटाटा कोणता आहे हे महत्त्वाचे असले तरी तो कसा शिजवता हेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. बटाटे उकडताना त्यांना गरजेपेक्षा जास्त वेळ शिजवल्यास ते अतिशय मऊ होऊ शकतात आणि तुकडे तुटण्याची शक्यता वाढते. संपूर्ण बटाटे किंवा मोठे तुकडे उकडताना साधारणपणे थंड पाण्यापासून सुरुवात करणे आणि बटाटा फक्त आवश्यक तेवढाच शिजवणे उपयोगी ठरते. काटा किंवा सुरी सहज आत जाते, पण बटाटा पूर्णपणे फुटत नाही, अशा अवस्थेत तो योग्य शिजल्याचे समजू शकता.

मग पांढरा की पिवळा, कोणता बटाटा चांगला?

याचे एकच उत्तर नाही! तुम्ही कोणता पदार्थ बनवत आहात, त्यावर योग्य बटाट्याची निवड अवलंबून आहे.

फ्रेंच फ्राइज: जास्त स्टार्च, कमी ओलावा असलेला floury बटाटा
मॅश्ड पोटॅटो: सहज मॅश होणारा, स्टार्चयुक्त बटाटा
बटाट्याचे सलाड: घट्ट पोताचा waxy बटाटा
स्टू/सूप: शिजवल्यानंतर आकार टिकवणारा firm बटाटा
साधी भाजी: पदार्थाच्या प्रकारानुसार floury किंवा firm दोन्ही प्रकार वापरता येतात

“पांढरा बटाटा म्हणजे चांगला आणि पिवळा म्हणजे कमी चांगला” किंवा याउलट असे समीकरण नाही. बटाट्याचा रंग हा फक्त एक बाह्य गुणधर्म आहे. त्याची जात, स्टार्च, ओलावा आणि टेक्श्चर यांचा पदार्थाच्या अंतिम परिणामावर अधिक प्रभाव असतो. त्यामुळे पुढच्या वेळी बाजारात बटाटे घेताना फक्त रंग पाहू नका; कोणता पदार्थ बनवणार आहात, त्यानुसार योग्य प्रकार निवडा. योग्य बटाटा निवडला तर साध्या बटाट्याच्या पदार्थाचाही पोत आणि चव दोन्ही अधिक चांगली होऊ शकतात.