White Rice vs Brown Rice Benefits: भात हा आपल्या आहाराचा अविभाज्य भाग आहे. अनेकांच्या ताटात भाताशिवाय जेवण पूर्णच होत नाही. मात्र, भात खाल्ल्याने वजन वाढते किंवा रक्तातील साखर वाढते, असा समज असल्याने काही जण भात पूर्णपणे टाळतात. पण भाताचा प्रकार आणि त्याचे प्रमाण याकडे लक्ष दिल्यास चित्र थोडे वेगळे असू शकते.
पांढऱ्या तांदळाच्या तुलनेत ब्राउन राइस अर्थात तपकिरी तांदूळ अधिक पौष्टिक पर्याय मानला जातो. याचे कारण म्हणजे ब्राउन राइस हे तुलनेने कमी प्रक्रिया केलेले संपूर्ण धान्य आहे. त्यामुळे त्यात तंतुमय पदार्थ, जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटिऑक्सिडंट्स अधिक प्रमाणात टिकून राहतात.
पांढरा तांदूळ आणि ब्राउन राइसमध्ये फरक काय?
पांढरा तांदूळ तयार करताना तांदळाच्या बाहेरील आवरणाचे काही भाग काढले जातात. त्यामुळे त्याचा पोत, चव आणि साठवण क्षमता सुधारते; मात्र या प्रक्रियेमुळे काही पोषक घटक आणि तंतुमय पदार्थ कमी होतात. याउलट ब्राउन राइस तुलनेने कमी प्रक्रिया केलेला असल्यामुळे त्यातील नैसर्गिक पोषक घटक मोठ्या प्रमाणात टिकून राहतात. त्यामुळे आरोग्याच्या दृष्टीने तो अधिक फायदेशीर पर्याय ठरू शकतो.
मधुमेह असणाऱ्यांसाठी ब्राउन राइसचा पर्याय?
ब्राउन राइसमध्ये पांढऱ्या तांदळाच्या तुलनेत तंतुमय पदार्थ अधिक असल्याने त्याचा रक्तातील साखरेवर होणारा परिणाम तुलनेने कमी आणि हळू असू शकतो. त्यामुळे डायबिटीज असलेल्या व्यक्तींना योग्य प्रमाणात ब्राउन राइस हा पांढऱ्या तांदळापेक्षा चांगला पर्याय ठरू शकतो. मात्र याचा अर्थ ब्राउन राइस कितीही प्रमाणात खाल्ला तरी रक्तातील साखर वाढणार नाही, असा नाही. प्रमाण, एकूण आहार आणि वैयक्तिक आरोग्यस्थिती महत्त्वाची असते.
हृदयाच्या आरोग्यासाठीही फायदेशीर
ब्राउन राइस हे संपूर्ण धान्य असल्यामुळे त्यातून तंतुमय पदार्थ, खनिजे, अँटिऑक्सिडंट्स आणि इतर वनस्पतीजन्य घटक मिळतात. संतुलित आहाराचा भाग म्हणून संपूर्ण धान्यांचे सेवन केल्याने हृदयाच्या आरोग्यास मदत होऊ शकते. तंतुमय पदार्थांचा पुरेसा आहार घेतल्याने कोलेस्ट्रॉलच्या पातळीवरही सकारात्मक परिणाम होण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी आहारात संपूर्ण धान्यांचा समावेश करणे उपयुक्त ठरते.
वजन कमी करण्याच्या प्रयत्नात असाल तर?
ब्राउन राइसचा आणखी एक फायदा म्हणजे त्यातील तंतुमय पदार्थ. एक कप शिजवलेल्या ब्राउन राइसमध्ये पांढऱ्या तांदळाच्या तुलनेत अधिक तंतुमय पदार्थ असतात. फायबरमुळे पोट अधिक काळ भरल्यासारखे वाटू शकते. त्यामुळे वारंवार खाण्याची इच्छा कमी होण्यास मदत होऊ शकते. परिणामी, वजन नियंत्रणाच्या प्रयत्नात ब्राउन राइस हा आहारातील एक चांगला पर्याय ठरू शकतो. मात्र केवळ ब्राउन राइस खाल्ल्याने वजन कमी होत नाही. त्यासोबत योग्य प्रमाणात प्रोटीन, भाज्या, कडधान्ये आणि नियमित शारीरिक हालचालही महत्त्वाची आहे.
ब्राउन राइस ग्लूटेनमुक्त असतो
ब्राउन राइस नैसर्गिकरित्या ग्लूटेनमुक्त आहे. त्यामुळे ग्लूटेन टाळण्याची गरज असलेल्या व्यक्तींसाठी तो आहारातील पर्याय ठरू शकतो. मात्र ब्राउन राइस स्वतः ग्लूटेनमुक्त असला तरी त्यावर प्रक्रिया करताना किंवा तयार पदार्थांमध्ये इतर ग्लूटेनयुक्त घटक मिसळले गेले आहेत का, हे तपासणे आवश्यक आहे.
ब्राउन राइसमध्ये असतात अँटिऑक्सिडंट्स
ब्राउन राइसमध्ये विविध वनस्पतीजन्य संयुगे आणि अँटिऑक्सिडंट्स आढळतात. हे घटक शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह ताण कमी करण्यास मदत करू शकतात. त्यामुळे संपूर्ण धान्यांचा आहारात योग्य प्रमाणात समावेश करणे एकूण आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकते.
मग रोज पांढरा भात बंद करायचा का?
अजिबात नाही! पांढरा भात विषारी किंवा पूर्णपणे टाळण्यासारखा पदार्थ नाही. मात्र जर तुम्हाला आहारातील तंतुमय पदार्थ आणि पोषणमूल्य वाढवायचे असेल, तर काही वेळा पांढऱ्या तांदळाऐवजी ब्राउन राइसचा पर्याय निवडता येतो. सगळ्यात महत्त्वाचे म्हणजे भाताचे प्रमाण आणि त्यासोबत काय खाता हे. भातासोबत भरपूर भाज्या, डाळी, कडधान्ये, प्रोटीन आणि सलाड घेतल्यास जेवण अधिक संतुलित करता येते.
