WHOने पुन्हा जाहीर केली जागतिक आणीबाणी! इबोलाचा नवीन दुर्मिळ प्रकार धोकादायक ठरतोय

Ebola Virus Outbreak 2026 : डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगो (DRC) आणि युगांडा या आफ्रिकन देशांमध्ये वेगाने पसरणाऱ्या इबोला विषाणूच्या प्रादुर्भावाच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) 'जागतिक आरोग्य आणीबाणी' घोषित केली आहे. तज्ज्ञ विशेषतः चिंतित आहेत कारण यावेळी इबोलाचा एक दुर्मिळ प्रकार, बुंदीबुग्यो स्ट्रेन (Bundibugyo strain) पसरला आहे, ज्यावर सध्या कोणतीही लस किंवा सिद्ध उपचार उपलब्ध नाही

Ebola reactivation: Know the symptoms, spread and risk

इबोला पुन्हा सक्रिय: लक्षणे, प्रसार आणि धोका जाणून घ्या (फोटो सौजन्य - लोकसत्ता ग्राफिक्स टीम)

Bundibugyo virus Congo : कोविड-१९ महामारीच्या कठीण काळानंतर, जग पुन्हा एकदा एका प्राणघातक विषाणूच्या धोक्याचा सामना करत आहे. डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगो (DRC) आणि युगांडा या आफ्रिकन देशांमध्ये वेगाने पसरणाऱ्या इबोला विषाणूच्या प्रादुर्भावाच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) ‘जागतिक आरोग्य आणीबाणी’ घोषित केली आहे. तज्ज्ञ विशेषतः चिंतित आहेत कारण यावेळी इबोलाचा एक दुर्मिळ प्रकार, बुंदीबुग्यो स्ट्रेन (Bundibugyo strain) पसरला आहे, ज्यावर सध्या कोणतीही लस किंवा सिद्ध उपचार उपलब्ध नाही. जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक टेड्रोस अधानोम गेब्रेयसस यांनी काँगो आणि युगांडामधील इबोला विषाणूचा प्रादुर्भाव ‘आंतरराष्ट्रीय चिंतेची सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी’ (PHEIC) म्हणून घोषित केला आहे.

आजपर्यंत, या प्रादुर्भावाशी संबंधित ३०० हून अधिक संशयित प्रकरणे आणि ८८ मृत्यूंची नोंद झाली आहे. तथापि, जागतिक आरोग्य संघटनेने स्पष्ट केले आहे की,”सध्याची परिस्थिती अद्याप कोविड-१९ च्या पातळीवरील महामारी नाही.”

जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक टेड्रोस अधानोम गेब्रेयसस यांनी काँगो आणि युगांडामध्ये इबोला विषाणूचा प्रसार ही आंतरराष्ट्रीय चिंतेची बाब असल्याचे घोषित केले आहे. अहवालानुसार ३०० हून अधिक संशयित रुग्ण आणि ८८ मृत्यूंची नोंद झाली आहे.

आतापर्यंत किती रुग्ण आढळले आहेत? (How many patients have been found so far?

जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार, काँगोच्या इतुरी प्रांतातील आठ प्रयोगशाळांमध्ये २४६ संशयित रुग्णांची पुष्टी झाली आहे आणि ८० संशयित मृत्यूंची नोंद झाली आहे. दरम्यान, युगांडाची राजधानी कम्पाला येथे २४ तासांच्या आत प्रयोगशाळेत दोन रुग्णांची पुष्टी झाली, त्यापैकी एकाचा मृत्यू झाला. हे दोन्ही रुग्ण काँगोमधून आले होते. जागतिक आरोग्य संघटनेने म्हटले आहे की, “प्राथमिक नमुन्यांमधील पॉझिटिव्हिटी दर खूप जास्त आहे, ज्यामुळे संसर्गाची खरी संख्या नोंदवलेल्या संख्येपेक्षा खूप जास्त असू शकते.”

इबोला विषाणू म्हणजे काय? (What is the Ebola virus?)

इबोला हा एक गंभीर, प्राणघातक आणि Zoonotic (प्राण्यांकडून मानवामध्ये पसरणारा) संसर्गजन्य रोग आहे. हा ऑर्थोबोलाव्हायरस (Orthobolavirus) प्रजातीच्या विषाणूंमुळे होतो. याचे मुख्य प्रकार आहेत:

इबोला विषाणू (Ebola virus)
सुदान विषाणू (Sudan virus)
बुंदीबुग्यो विषाणू (Bundibugyo virus)

या आजारामुळे रक्तस्रावी ताप येतो आणि यात सरासरी ५०% पर्यंत मृत्यूदर असू शकतो. सध्याची साथ बुंदीबुग्यो विषाणूमुळे पसरली आहे, जो इबोलाचा एक दुर्मिळ प्रकार आहे. सध्या, यावर कोणतीही लस किंवा विशिष्ट औषध उपलब्ध नाही.

इबोला कसा पसरतो? (How does Ebola spread?)

हा विषाणू प्रामुख्याने वन्य प्राण्यांकडून,विशेषतः फळभक्षक वटवाघळांकडून, मानवांमध्ये पसरतो. संक्रमित प्राण्यांचे रक्त, शरीरातील द्रवपदार्थ किंवा मृतदेहांच्या संपर्कात आल्याने संसर्ग होऊ शकतो. याव्यतिरिक्त, संक्रमित व्यक्तीचे रक्त, उलटी, घाम, वीर्य किंवा इतर शारीरिक द्रवपदार्थांच्या थेट संपर्कात आल्याने हा आजार पसरू शकतो. हा संसर्ग संक्रमित व्यक्तीचे कपडे, अंथरूण किंवा सभोवतालच्या वातावरणातूनही पसरू शकतो.

इबोलाची लक्षणे कोणती आहेत? (What are the symptoms of Ebola?)

इबोलाचा सुप्तकाळ म्हणजे संसर्ग झाल्यापासून लक्षणे दिसण्यापर्यंतचा कालावधी, २ ते २१ दिवसांपर्यंत असू शकतो. सुरुवातीच्या लक्षणांमध्ये तीव्र ताप, थकवा, अंगदुखी, डोकेदुखी आणि घसा खवखवणे यांचा समावेश असू शकतो. त्यानंतर रुग्णांना उलट्या, जुलाब, पोटदुखी, त्वचेवर पुरळ आणि मूत्रपिंड व यकृताच्या समस्या जाणवू शकतात. गंभीर प्रकरणांमध्ये, रुग्णांना अंतर्गत आणि बाह्य रक्तस्त्राव होऊ शकतो; लक्षणांमध्ये उलट्या किंवा शौचातून रक्त येणे, नाक आणि हिरड्यांमधून रक्तस्त्राव होणे आणि महिलांमध्ये योनीतून रक्तस्त्राव होणे यांचा समावेश होतो. काही रुग्णांना मज्जासंस्थेशी संबंधित लक्षणे देखील जाणवू शकतात, जसे की गोंधळ, चिडचिड आणि आक्रमक वर्तन.

हेही वाचा

जपानी पद्धतीमुळे खरंच स्ट्रोक टळतो का? गरम पाण्यात पाय बुडवण्याबाबत तज्ज्ञांचा मोठा खुलासा

इबोलाचे निदान कसे केले जाते? (How is Ebola diagnosed?)

इबोला संसर्गाची पुष्टी करण्यासाठी अनेक चाचण्या केल्या जातात, जसे की:

आरटी-पीसीआर चाचणी (RT-PCR test)
एलिसा चाचणी (ELISA test)
अँटीजेन डिटेक्शन चाचणी (Antigen detection test)

हेही वाचा

सकाळी उपाशीपोटी लसूण खाल्ल्याने मधुमेह बरा होतो का? मेटफॉर्मिन बंद करण्याबाबत तज्ज्ञ काय सांगतात?

व्हायरस कल्चर चाचणी (Virus culture test)

इबोलावर उपचार काय आहे? जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार (WHO), इबोलावर उपचार करण्यासाठी दोन मोनोक्लोनल अँटीबॉडी औषधे वापरली जातात:

mAb114
Ansuvimab™

संसर्ग टाळण्यासाठी कोणती पावले उचलली जातात? (What steps are taken to prevent infection?)

इबोलाचा प्रसार रोखण्यासाठी, संक्रमित रुग्णांपासून दूर राहा.
संक्रमित व्यक्तीच्या संपर्कात आलेल्या लोकांवर २१ दिवस देखरेख ठेवा.
मृत संक्रमित व्यक्तीची सुरक्षितपणे विल्हेवाट लावा.
योग्य स्वच्छता आणि स्वच्छ परिसर राखा.

तुम्हाला कोणत्याही आजाराची लक्षणे जाणवल्यास, स्वतःहून औषधोपचार करण्याचा प्रयत्न करण्याऐवजी त्वरित डॉक्टर किंवा आरोग्यसेवा व्यावसायिकाचा सल्ला घ्या. संसर्गाशी संबंधित कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीत, कृपया स्थानिक आरोग्य विभाग आणि सरकारी अधिकाऱ्यांनी जारी केलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करा.

टीप: हा लेख प्राप्त माहितीवर आधारित आहे.