Causes Of Excessive Thirst : तहान लागणे ही शरीराची एक सामान्य प्रक्रिया आहे. उकाडा, जास्त आलेला घाम किंवा व्यायामानंतर पाणी प्यायल्यास सहसा तहान भागते. परंतु, पाणी प्यायल्यानंतर काही वेळातच घसा कोरडा पडत असेल किंवा वारंवार पाणी प्यावेसे वाटत असेल, तर त्याकडे केवळ उष्णतेचा परिणाम म्हणून दुर्लक्ष करू नका. अनेकदा यामागे शरीरातील पाणी आणि आवश्यक मिनरल्सच्या (खनिजांच्या) असंतुलनाचे कारण असू शकते. विशेष म्हणजे, काही वेळा खूप जास्त पाणी प्यायल्यानंतरही तहान लागल्यासारखे वाटत राहते.

जास्त पाणी प्यायल्यानेही बिघडू शकते संतुलन

शरीराला फक्त पाण्याचीच नाही, तर सोडियम, पोटॅशियम आणि क्लोराईड यांसारख्या इलेक्ट्रोलाइट्सचीही गरज असते. हे इलेक्ट्रोलाइट्स शरीरातील पाण्याचे प्रमाण नियंत्रणात ठेवतात. जेव्हा एखादी व्यक्ती कमी वेळात खूप जास्त पाणी पिते, तेव्हा शरीरातील सोडियमचे प्रमाण प्रमाणापेक्षा जास्त पातळ (Dilute) होते. यामुळे पाणी आणि इलेक्ट्रोलाइट्सचे संतुलन बिघडते. हे असंतुलन भरून काढण्यासाठी शरीर पुन्हा तहान लागल्याचा संकेत देते. म्हणजेच, प्रत्येक वेळी जास्त पाणी पिणे हाच तहान भागवण्याचा योग्य उपाय असेल असे नाही.

खूप जास्त पाणी पिणे ठरू शकते समस्येचे कारण

प्रमाणापेक्षा जास्त पाणी प्यायल्याने ‘हायपोनेट्रेमिया’ (Hyponatremia) किंवा ‘वॉटर इंटॉक्सिकेशन’ (Water Intoxication) ही दुर्मिळ स्थिती निर्माण होऊ शकते. यात रक्तातील सोडियमचे प्रमाण खूप कमी होते. सोडियम कमी झाल्यामुळे शरीरातील पेशींना सुज येऊ शकते. अशा वेळीही तहान लागण्यासारखी लक्षणे दिसू शकतात. मात्र, ही परिस्थिती अत्यंत दुर्मिळ आहे.

उकाडा आणि व्यायामानंतर का वाढते तहान?

तीव्र उन्हात वेळ घालवल्यानंतर किंवा व्यायामादरम्यान खूप घाम आल्यावर शरीरातून पाण्यासह इलेक्ट्रोलाइट्सही बाहेर पडतात. अशा वेळी पाणी प्यायल्यानंतरही काही काळ तहान राहू शकते.

औषधांमुळेही वाढू शकते तहान

काही औषधे, विशेषतः शरीरातून द्रवपदार्थ (Fluids) बाहेर टाकणारी औषधे, पाण्याचे प्रमाण प्रभावित करतात. त्यामुळे पाणी पिऊनही घसा कोरडा वाटू शकतो. नवीन औषध सुरू केल्यानंतर असा त्रास होत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

कधी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा?

कारण नसतानाही सतत तीव्र तहान लागत असेल आणि पाणी पिऊनही आराम मिळत नसेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. ही समस्या कायम राहिल्यास तज्ज्ञ डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे गरजेचे आहे.