फिटनेस आयकॉन मिलिंद सोमन लहानपणापासून का पित नाहीत चहा-कॉफी? आरोग्यासाठी हे खरंच फायदेशीर आहे का? आहारतज्ज्ञ काय सांगतात?

या खुलाशानंतर सामान्य नागरिकांमध्ये एकच चर्चा सुरू झाली आहे की, चहा आणि कॉफी न पिणे खरोखरच आरोग्यासाठी फायदेशीर असते का? की मर्यादित प्रमाणात याचे सेवन करणे सुरक्षित आहे? याविषयी ठाण्यातील ‘किम्स हॉस्पिटल’ (KIMS Hospital) च्या मुख्य आहारतज्ज्ञ (Chief Dietician) अमरीन शेख यांनी सविस्तर मार्गदर्शन केले आहे.

चहा-कॉफी न पिणे खरोखरच फायदेशीर आहे का? (Is avoiding tea and coffee really beneficial?)

आहारतज्ज्ञ अमरीन शेख यांच्या मते, चहा-कॉफी पूर्णपणे बंद करणे प्रत्येकासाठीच आवश्यक आहे असे नाही. जर चहा आणि कॉफी मर्यादित प्रमाणात घेतली, तर ती देखील निरोगी जीवनशैलीचा (Healthy Lifestyle) एक भाग बनू शकते.

• अँटीऑक्सिडंट्सचा खजिना: चहा आणि कॉफी या दोन्हीमध्ये मुबलक प्रमाणात अँटीऑक्सिडंट्स असतात, जे शरीराला फ्री रेडिकल्सपासून वाचवण्यास मदत करतात.
• एकाग्रता वाढते: मर्यादित प्रमाणात कॅफिन घेतल्याने शरीरातील सतर्कता आणि एकाग्रता वाढते.
• आजारांपासून बचाव: काही जुनाट किंवा गंभीर आजारांचा धोका कमी करण्यासाठी देखील याचे मर्यादित सेवन उपयुक्त ठरते.

चहा आणि कॉफी कधी ठरू शकते नुकसानकारक? (When can tea and coffee be harmful?)

अमरीन शेख सांगतात की, कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक हा आरोग्यासाठी घातक ठरतो. चहा-कॉफीच्या अतिसेवनाने खालील दुष्परिणाम होऊ शकतात:

• अतिरिक्त साखर आणि क्रिमर: चहा किंवा कॉफीमध्ये जास्त प्रमाणात साखर, क्रिमर किंवा इतर कृत्रिम गोष्टी मिसळल्यास त्याचे शरीराला फायद्याऐवजी नुकसानच जास्त होते.
• कॅफिनची संवेदनशीलता (Caffeine Sensitivity): काही लोकांचे शरीर कॅफिनसाठी अत्यंत संवेदनशील असते. अशा लोकांनी अगदी कमी प्रमाणात चहा-कॉफी घेतली, तरी त्यांना त्रास होऊ शकतो.
• शारीरिक समस्या: अति कॅफिनमुळे झोप न येणे (अनिद्रा), अस्वस्थता, घबराट, ॲसिडिटी, हृदयाचे ठोके वाढणे आणि पोटाचे विकार उद्भवू शकतात.

चहा-कॉफी पिण्याची योग्य वेळ कोणती? (What is the right time to drink tea and coffee?)

आहारतज्ज्ञांच्या मते, केवळ चहा-कॉफीचे प्रमाणच नाही, तर ते पिण्याची वेळही तितकीच महत्त्वाची आहे.

“अनेक लोकांना संध्याकाळी किंवा रात्रीच्या वेळी कडक चहा किंवा कॉफी पिण्याची सवय असते. यामुळे रात्रीच्या झोपेचे चक्र पूर्णपणे बिघडू शकते. अपुऱ्या झोपेमुळे शरीराच्या संपूर्ण आरोग्यावर आणि रोगप्रतिकारक शक्तीवर विपरीत परिणाम होतो.”

चहा-कॉफी न प्यायल्याने शरीरात पोषक तत्वांची कमतरता निर्माण होते का?(Does avoiding tea and coffee cause nutritional deficiencies?)

हा प्रश्न अनेकांच्या मनात येतो, परंतु आहारतज्ज्ञ अमरीन शेख यांनी हा गैरसमज दूर केला आहे. त्यांच्या मते, चहा आणि कॉफी ही शरीराची कोणतीही अनिवार्य पौष्टिक गरज नाही.

चहा-कॉफीमधून मिळणारे अँटीऑक्सिडंट्स आपण इतर अनेक पदार्थांमधून सहज मिळवू शकतो, जसे की:

• ताजी फळे आणि भाज्या
• सुका मेवा (Dry Fruits) आणि बिया (Seeds)
• विविध प्रकारच्या औषधी वनस्पती (Herbs)

त्यामुळे, जर तुमचा आहार संतुलित असेल आणि तुम्ही चहा-कॉफी पीत नसाल, तरी तुमच्या शरीरात कोणत्याही प्रकारच्या पोषक घटकांची कमतरता निर्माण होत नाही.

चहा-कॉफीला निरोगी पर्याय कोणते?(What are the healthy alternatives to tea and coffee?)

जर तुम्हाला चहा-कॉफीचे व्यसन सोडायचे असेल किंवा त्याचे प्रमाण कमी करायचे असेल, तर खालील नैसर्गिक आणि हेल्दी पेयांचा आहारात समावेश करा:

• हर्बल टी (Herbal Tea): कॅमोमाइल (Chamomile), पेपरमिंट (Peppermint) किंवा आल्याचा चहा (Ginger Tea) हे कॅफिनमुक्त आणि उत्तम पर्याय आहेत.
• नारळ पाणी (Coconut Water): शरीराला हायड्रेट ठेवण्यासाठी सर्वोत्तम.
• ताकआणि लिंबू पाणी (Buttermilk And Lemon Water): पचनक्रिया सुधारण्यासाठी अत्यंत फायदेशीर.

थोडक्यात सांगायचे तर, चहा-कॉफी पिणे किंवा न पिणे हा पूर्णपणे तुमच्या वैयक्तिक आवडीचा आणि शरीराच्या गरजेचा भाग आहे. जर तुम्ही मर्यादित प्रमाणात घेत असाल तर काळजीचे कारण नाही, आणि जर तुम्ही मिलिंद सोमन यांच्याप्रमाणे यापासून दूर राहत असाल, तर ते तुमच्या आरोग्यासाठी अधिकच उत्तम आहे!