हिवाळ्यात सर्दी, खोकला आणि अंगदुखी हा त्रास होणे ही सामान्य गोष्ट आहे. पण, अनेकांना त्रास देणारी आणखी एक समस्या म्हणजे वारंवार लघवीला जावे लागणे. काही लोक त्याकडे दुर्लक्ष करतात. त्यांना वाटते की, हा थंडीचा सामान्य परिणाम आहे; तर काहींना भीती वाटते की, हे मधुमेहासारख्या एखाद्या गंभीर आजाराचे लक्षण असू शकते. हिवाळ्यात,तहान कमी लागते आणि त्यामुळे पाणी कमी प्यायले जाते. तरीही लघवी वारंवार होते. अशा परिस्थितीत हिवाळ्यात वारंवार लघवी होणे कधी सामान्य आहे आणि कधी तो आजाराचे संकेत आहे हे जाणून घेणे खूप महत्त्वाचे आहे. तर मग जाणून घेऊया एंडोक्रायनोलॉजिस्ट डॉ. हेताश्वी गोंडलिया यांच्याकडून हिवाळ्यात आपल्याला वारंवार लघवी का जावे लागते आणि ते सामान्य आहे की कोणत्याही आजाराचे लक्षण आहे?
हिवाळ्यात आपल्याला वारंवार लघवीला का होते?
एंडोक्रायनोलॉजिस्ट डॉ. हेताश्वी गोंडालिया यांच्या मते, थंड हवामानामुळे शरीरात काही नैसर्गिक बदल होतात. थंडीमुळे रक्तवाहिन्या आकुंचन पावतात, ज्यामुळे मूत्रपिंडांना होणारा रक्तपुरवठा वाढतो.जेव्हा जास्त रक्त मूत्रपिंडांपर्यंत पोहोचते तेव्हा ते जास्त मूत्र तयार करते. या प्रक्रियेला वैद्यकीय भाषेत सर्दी-प्रेरित डायरेसिस म्हणतात. त्याशिवाय हिवाळ्यात कमी घाम येणे ही सामान्य बाब आहे. उन्हाळ्यात घामाद्वारे शरीरातील बरेच पाणी बाहेर पडते; परंतु हिवाळ्यात तेच पाणी लघवीच्या स्वरूपात बाहेर टाकले जाते. म्हणूनच हिवाळ्यात लघवीचे प्रमाण वाढते आणि वारंवार लघवीला जावे लागते. बहुतेक प्रकरणांमध्ये ही एक पूर्णपणे सामान्य प्रक्रिया आहे आणि घाबरून जाण्याची गरज नाही.
ही समस्या नेहमीच असते का?
डॉ. हेताश्वी गोंडालिया यांच्या मते, हिवाळ्यात वारंवार लघवी होणे हे केवळ हवामानामुळे होते, असे नाही. जर ही समस्या थंडीच्या काळात सौम्य प्रमाणात उदभवली आणि हवामान बदलताच ती दूर झाली, तर ती सामान्य मानली जाते. तथापि, जर लघवीच्या समस्या दीर्घकाळ राहिल्या, तर जर हवामान बदलल्यानंतरही ताप कायम राहिला किंवा इतर लक्षणे असतील, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. डॉक्टरांच्या मते, हे कधी कधी मधुमेहाचे प्रारंभिक लक्षण असू शकते.
मधुमेहामुळे वारंवार लघवी का होते?
मधुमेहामुळे रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढते. जेव्हा रक्तातील साखरेचे प्रमाण जास्त असते तेव्हा मूत्रपिंडांना अतिरिक्त साखर काढून टाकण्यासाठी अधिक मेहनत घ्यावी लागते. या प्रक्रियेत, साखरेसोबत शरीरातून अतिरिक्त पाणीदेखील बाहेर टाकले जाते, ज्यामुळे लघवीचे प्रमाण वाढते. मधुमेहातील ही समस्या केवळ हिवाळ्यापुरती मर्यादित नाही, तर ती सर्व ऋतूंमध्ये राहू शकते. म्हणूनच जर तुम्हाला प्रत्येक ऋतूमध्ये वारंवार लघवी करण्याची इच्छा होत असेल, तर ती सामान्य बाब आहे, असे समजून त्याकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरू शकते.
कोणती लक्षणे दिसली की तुम्हाला सावध झाले पाहिजे?
- जास्त तहान
- श्रम न करता थकवा आणि अशक्तपणा
- रात्री वारंवार जागे होणे आणि लघवी होणे
- अचानक वजन कमी होणे
- मधुमेहाचा कुटुंबातील इतिहास
डॉक्टरांचा सल्ला घेणे कधी आवश्यक?
- लघवीच्या समस्या अनेक आठवडे राहतात
- रात्री लघवी करण्यासाठी वारंवार जागे होणे
- जास्त तहान लागणे, अशक्तपणा किंवा थकवा जाणवणे
- लघवी करताना जळजळ होणे किंवा वेदना होणे
- कुटुंबात मधुमेह हा आजार आहे
हिवाळ्यात वारंवार लघवी होणे ही शरीराची एक सामान्य आणि नैसर्गिक प्रतिक्रिया असते. त्याची मुख्य कारणे म्हणजे थंडीत घाम येणे कमी होणे आणि मूत्रपिंडाची वाढलेली क्रिया. पण, जर ही समस्या बराच काळ राहिली किंवा तहान, अशक्तपणा व थकवा यांसारखी लक्षणे असतील, तर ते मधुमेहाचे लक्षणदेखील असू शकते.
