तरुणांमध्ये कोणत्या कॅन्सरमुळे सर्वाधिक मृत्यू होतात? सुरुवातीच्या ‘या’ लक्षणांकडे अजिबात दुर्लक्ष करु नका,डॉक्टरांनी दिली माहिती

अहवालात म्हटले आहे की, २००५ मध्ये या आजाराने २००० पेक्षा थोडे जास्त लोक मृत्युमुखी पडले आणि २०२४ मध्ये ही संख्या ७,४०० होती. परंतु, आकडेवारीवरून मोठ्या प्रमाणात चढ-उतार दिसून येतो. उदाहरणार्थ २०११ मध्ये, शहरात कर्करोगाने होणारे मृत्यू जवळजवळ १० हजार होते. मृत्युमुखी पडलेल्यांपैकी ४१ टक्क्यांहून अधिक ४५-६४ वयोगटातील होते, जवळजवळ आठ टक्के १४ वर्षांखालील मुले होती आणि ५.८ टक्के १५ ते २४ वयोगटातील तरुण होते. दिल्लीतील रुग्णालयांनी या कालावधीत ७,२९८ मुले आणि २४ वर्षांखालील ५,४१५ तरुणांच्या मृत्यूची नोंद केली आहे.

“शहरात कर्करोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूंचे प्रमाण दरवर्षी सरासरी सात टक्क्यांनी वाढत आहे, जे शहराच्या लोकसंख्या वाढीपेक्षा तिप्पट आहे,” असे एम.ओ.सी. येथील वैद्यकीय ऑन्कॉलॉजिस्ट डॉ. रमण नारंग यांनी टाइम्स नाऊला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले आहे.

तरुणांमध्ये कोणत्या कर्करोगांमुळे सर्वाधिक मृत्यू होतात?

महिलांमध्ये (वय २५ ते ४४) कर्करोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूंमध्ये प्रामुख्याने स्तन आणि गर्भाशयाच्या ग्रीवेच्या कर्करोगाचे प्रमाण जास्त होते. पुरुष प्रामुख्याने श्वसन (फुप्फुस) आणि तोंडाच्या पोकळीच्या कर्करोगाला बळी पडण्याची शक्यता असते. “तंबाखू व सुपारीचा वापर आणि वायुप्रदूषणाचा उच्च प्रमाणात आलेला संपर्क ही यामागील प्रमुख कारणे आहेत,” असे डॉ. नारंग म्हणाले.

महिला आणि पुरुष कर्करोग ग्रस्तांमध्ये पचनसंस्थेचे कर्करोग लक्षणीयरीत्या कारणीभूत असतात.

उशिरा निदान आणि लवकर तपासणीचा अभाव यांची भूमिका

तज्ज्ञांच्या मते, बहुतेक प्रकरणांमध्ये तरुण प्रौढांमध्ये उशिरा निदान हे मृत्यूचे एक प्रमुख कारण आहे कारण- बहुतेक लोक लक्षणे नियंत्रणाबाहेर गेल्यावरच तपासणी सुरू करतात. “सुरुवातीची लक्षणे अनेकदा ‘कर्करोगासाठी खूप लहान’ म्हणून नाकारली जातात,” असे डॉ. नारंग म्हणाले.

डॉ. नारंग यांनी अकाली कर्करोगाच्या मृत्यूंना रोखण्यासाठी लवकर तपासणी कार्यक्रम, जीवनशैलीत हस्तक्षेप करण्याची गरज असल्याचे स्पष्ट केले. “जेव्हा कर्करोग उशिरा दिसून येतो तेव्हा तो बरा होण्याचे प्रमाण झपाट्याने कमी होते,” असे ते म्हणाले.

तरुण रुग्णांमध्ये आक्रमक कर्करोग अधिक सामान्य असतात का?

डॉ. नारंग म्हणतात की, अनेक प्रकरणांमध्ये, तरुण वय अधिक आक्रमक जीवशास्त्र किंवा कर्करोगाच्या उच्च जोखीम घटकांशी संबंधित आहे. “स्तनाच्या कर्करोगासाठी भारत आणि इतर परिस्थितींमधील अभ्यासात उच्च-दर्जाच्या ट्यूमर आणि तरुण महिलांमध्ये HER2-पॉझिटिव्ह किंवा ट्रिपल-निगेटिव्ह रोगाचे प्रमाण जास्त असल्याचे वर्णन केले आहे.

कोलोरेक्टल किंवा कोलन कर्करोगासाठी, लवकर सुरू होणाऱ्या रोगाच्या जागतिक पुनरावलोकनांमध्ये वृद्ध रुग्णांच्या तुलनेत ५० वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या रुग्णांमध्ये कर्करोग-विशिष्ट मृत्युदर जास्त असल्याचे दिसून येते, जे जीवशास्त्र आणि नंतरच्या टप्प्यातील शोध दोन्ही प्रतिबिंबित करते.

जागरूकता लवकर लक्षणे ओळखण्यावर कसा परिणाम करते?

कर्करोगाच्या सुरुवातीच्या लक्षणांची ओळख पटवण्यात जागरूकता महत्त्वाची भूमिका बजावते, एखाद्या व्यक्तीला शारीरिक बदल लक्षात येण्यासाठी, ते संभाव्यतः गंभीर म्हणून समजण्यासाठी आणि वैद्यकीय मदत घेण्यासाठी लागणारा वेळ कमी करून.

अजिबात दुर्लक्ष न करण्याजोगी सुरुवातीची लक्षणे

• विनाकारण वजन कमी होणे
• थकवा व अशक्तपणा जाणवणे
• न बरे होणारे व्रण किंवा जखमा
• त्वचेच्या रंगात फरक पडणे
• स्तनाग्रामध्ये बदल किंवा कोणताही असामान्य स्राव
• सततचा खोकला किंवा इतर काहीही स्पष्ट कारण नसताना आवाजामध्ये कर्कशपणा येणे

अभ्यासांनुसार, लक्षणांची मर्यादित जाणीव ही बाब लवकर निदान करण्यातील एक प्रमुख अडथळा आहे, ज्यामुळे अनेकदा प्रगत अवस्थेतील रोग आणि मृत्युदर यांचे प्रमाण मोठे असते. त्यामुळे साधारण लक्षणांकडेही दुर्लक्ष न करता, वेळेवर आरोग्य तपासणी करून घेणे गरजेचे आहे.