Winter Bath Benefits : हिवाळ्यात बहुतेक लोकांच्या मनात नेहमीच एक प्रश्न असतो की थंड हवामानात गरम पाण्याने स्नान करावे की थंड पाण्याने? गरम पाण्याने स्नान केल्यावर शरीराला तात्काळ आराम मिळतो आणि स्नानाचा अनुभव सुखद वाटतो. त्यामुळे बहुतेक लोक गरम पाण्याला प्राधान्य देतात. मात्र, थंड पाण्याने स्नान केल्यास काय फायदे होतात याबाबत अनेकदा शंका निर्माण होतात आणि योग्य पर्याय निवडणे अवघड ठरते.

गरम पाण्याने स्नानाचे फायदे (Benefits of Hot Water Bath)

न्यूरोलॉजिस्ट डॉ. श्वेता अदातियाच्या माहितीप्रमाणे, गरम पाण्याने स्नान केल्यास मांसपेशींना आराम मिळतो आणि रक्ताभिसरण (ब्लड सर्कुलेशन) सुधारते. हे विशेषतः त्या लोकांसाठी फायदेशीर आहे ज्यांना हिवाळ्यात मांसपेशींमध्ये ताण, जडपणा किंवा वेदना होत असतात. रात्री कोमट पाण्याने स्नान केल्यास झोपेची गुणवत्ता सुधारते आणि शरीर अधिक रिलॅक्स होते.

थंड पाण्याने स्नानाचे फायदे (Benefits of Cold Water Bath)

डॉ. श्वेता अदातिया सांगते की,”थंड पाण्याने स्नान ही शरीर आणि मेंदूसाठी एनर्जेटिक शॉकसारखी कार्य करते. यामुळेव्हॅगस मज्जातंतू (Vagus nerve)सक्रिय होते. (व्हॅगस मज्जातंतू हा शरीरातील सर्वात लांब मज्जातंतू आहे जो मेंदूपासून उद्भवतो आणि घसा, हृदय, फुफ्फुसे आणि पोटासह शरीराच्या अनेक भागांमध्ये जातो.)

थंड पाण्याने स्नान केल्याने डोपामिन व नॉर-एड्रिनालिनसारखे ‘गुड केमिकल्स’ मुक्त होतात, ज्यामुळे मूड सुधारतो. तसेच, थंड पाण्याने स्नान केल्यास रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत होते. काही संशोधनानुसार, कोल्ड शॉवर घेणाऱ्यांमध्ये व्हाइट ब्लड सेल्सची संख्या वाढते, ज्यामुळे संसर्गाशी लढण्याची क्षमता वाढते. थंड पाण्यामुळे त्वचा टाइट राहते, पोर्स बंद होतात आणि धूळ व जीवाणूंपासून संरक्षण मिळते.

कोणांनी टाळावे? (Who Should Avoid Cold Showers)

डॉ. अदातिया असा सल्ला देते की,”थंड पाण्याचा वापर सर्वांसाठी योग्य नाही. उच्च रक्तदाब, सायनस, सर्दी-खोकला किंवा लकवा यासारख्या समस्या असलेल्या लोकांनी थंड पाण्याने स्नान घेणे टाळावे.”

हिवाळ्यात गरम पाण्याचे स्नान जास्त सुरक्षित आणि आरामदायी आहे, तर थंड पाण्याचे स्नान शरीराची रोगप्रतिकारक क्षमता वाढवते आणि उर्जा देणारे ठरते. योग्य पर्याय निवडताना आपल्या आरोग्यस्थितीचा विचार करणे अत्यंत आवश्यक आहे.