Sleep Cycle For Women: आजच्या धावपळीच्या जीवनात महिला घर, नोकरी आणि कुटुंब सांभाळताना स्वतःच्या झोपेशी सर्वात जास्त तडजोड करतात. रात्री उशिरापर्यंत मोबाईल वापरणे, काम करणे किंवा घरकाम आणि नंतर सकाळी लवकर उठणे. हे चक्र दररोज सुरूच असते. पण तुम्हाला माहिती आहे का, अपुरी झोप ही फक्त थकवा आणत नाही, तर मासिक पाळी, शरीरातील ताण वाढवणाऱ्या हार्मोन्सची पातळी, इन्सुलिनची कार्यक्षमता आणि आई होण्याच्या क्षमतेवरही परिणाम करू शकते?
डॉक्टरांचे म्हणणे आहे की, महिलांच्या आरोग्यासाठी रात्री ११ वाजण्यापूर्वी झोपणे खूप महत्त्वाचे आहे. याकडे दुर्लक्ष केल्यास शरीरात हळूहळू अनेक समस्या निर्माण होऊ शकतात.
झोप आणि हार्मोन्सचा थेट संबंध
आपले शरीर एका घड्याळाप्रमाणे काम करते आणि झोप ही त्या घड्याळाची चावी आहे. तज्ज्ञांच्या मते, महिलांचे हार्मोन्स आणि त्यांची झोप यांचा अतिशय जवळचा संबंध आहे. तुम्ही रात्री किती तास झोपता हे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकेच तुम्ही कोणत्या वेळी झोपता हेही महत्त्वाचे आहे. मेंदूचा जो भाग झोप आणि जागेपण नियंत्रित करणारे हार्मोन्स सांभाळतो, तोच भाग महिलांमध्ये अंडोत्सर्जन (ओव्ह्युलेशन) प्रक्रियाही नियंत्रित करतो.
ओव्ह्युलेशन सुरू करणारे LH (ल्युटिनायझिंग हार्मोन) हे हार्मोन गाढ झोपेत तयार होते. जर झोपेत वारंवार व्यत्यय आला, तर LH चे प्रमाण कमी होऊ शकते. त्यामुळे मासिक पाळी अनियमित होऊ शकते किंवा ओव्ह्युलेशन चुकू शकते.
कमी झोपेमुळे काय-काय होऊ शकते? जाणून घ्या
महिलांना पुरेशी आणि चांगली झोप मिळाली नाही किंवा त्या चुकीच्या वेळी झोपल्या, तर त्याचा थेट परिणाम आई होण्याच्या क्षमतेशी संबंधित हार्मोन्सवर होतो. म्हणजेच इस्ट्रोजेन, प्रोजेस्टेरोन, मेलाटोनिन, कोर्टिसोल, LH आणि FSH या हार्मोन्सचे संतुलन बिघडू शकते. यापैकी मेलाटोनिन हे हार्मोन अंड्यांची गुणवत्ता चांगली ठेवण्यास आणि त्यांचे संरक्षण करण्यास मदत करते. मात्र, झोपेच्या कमतरतेमुळे ते योग्य प्रमाणात तयार होत नाही.
दुसरीकडे, पुरेशी झोप न घेतल्यास शरीरातील कोर्टिसोलची पातळी वाढते. कोर्टिसोलला ताण वाढवणारे हार्मोन मानले जाते. कोर्टिसोल वाढल्याने मेंदू आणि अंडाशय यांच्यातील समन्वय बिघडतो. त्यामुळे LH आणि FSH हार्मोन्सचे कार्य प्रभावित होऊ शकते. हे दोन्ही हार्मोन्स अंडाशयातील अंडी विकसित करण्यासाठी आणि योग्य वेळी बाहेर पडण्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावतात. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, कमी झोपेमुळे ताण वाढवणारे हार्मोन्स वाढतात आणि अंड्यांचे संरक्षण करणारे हार्मोन्स कमी होतात. यामुळे भविष्यात गर्भधारणा होण्यास किंवा प्रेग्नन्सीमध्ये अडचणी येऊ शकतात.
महिलांनी किती झोप घ्यावी?
डॉक्टरांच्या मते, महिलांच्या प्रजनन आरोग्यासाठी ७ ते ८ तासांची झोप सर्वात योग्य मानली जाते. American Society of Reproductive Medicine च्या एका अभ्यासात असे आढळले की, ज्या महिला ७ ते ८ तास झोपत होत्या, त्यांच्यामध्ये गर्भधारणेची शक्यता ७ तासांपेक्षा कमी किंवा ९ तासांपेक्षा जास्त झोपणाऱ्या महिलांपेक्षा अधिक होती. त्यामुळे डॉक्टरांचा सल्ला आहे की, रात्री ११ वाजेपर्यंत नक्की झोपावे.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
