Tukaram Mundhe paan gutka : महाराष्ट्र अन्न आणि औषध प्रशासनाने नुकतीच गुटखा आणि पान मसाल्याच्या जाहिरात केल्याप्रकरणी शाहरुख खान, अजय देवगण आणि टायगर श्रॉफ यांना कारणे दाखवा नोटीस बजावली होती, या नोटिशीतून त्यांना अशा जाहिराती न करण्याचे आणि त्यांच्या अधिकृत सोशल मीडिया खात्यांवरून या जाहिरातीशी संबंधित प्रचारात्मक सामग्री हटवण्याचे निर्देश देण्यात आले होते. एनडीटीव्हीने आयोजित केलेल्या ‘युवा’ कार्यक्रमात अन्न आणि औषध प्रशासन विभागाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी या कारवाईबद्दल सविस्तर माहिती दिली.

गुटख्याच्या जाहिरातीवरून केलेल्या कारवाईबाबत त्यांना विचारण्यात आलं तेव्हा मुंढे म्हणाले, “विचार अगदी साधा आहे. हे पुन्हा एकदा व्यवस्थेचा भाग असण्याचं सातत्य आहे”, असं ते म्हणाले. त्यानंतर मुंढे यांनी त्यांना तीव्र नापसंत असलेल्या गोष्टीबद्दल म्हणजेच लाळघोटेपणा आणि दुटप्पी भूमिकेबद्दल भाष्य केलं. “मला कोणाचीही चमचेगिरी करायला आवडत नाही. मला लाळघोटेपणाचा तिरस्कार आहे. दुटप्पीपणा, दुहेरी आणि अनेक चेहरे असणं मला आवडत नाही”, असं ते म्हणाले. त्यांनी असा युक्तिवाद केला की लोकांचे वैयक्तिक जीवनात एक आणि व्यावसायिक जीवनात दुसरे, असे वेगवेगळे निकष असू शकत नाहीत. जर कोणी जाहीरपणे इतरांना सांगत असेल की एखादे उत्पादन चांगले आहे, तर तोच नियम ते उत्पादन प्रमोट करणाऱ्या व्यक्तीलाही लागू झाला पाहिजे.

पान आणि गुटखा जाहिरातींचा थेट संदर्भ देत ते पुढे म्हणाले, “जर तुम्ही पान किंवा गुटख्याची जाहिरात करत असाल, तर आधी तुम्ही स्वतः त्याचं सेवन केलं पाहिजे. तुमच्या मुलांना त्याचं सेवन करू द्या आणि त्यांना त्याची सवय लावू द्या. मग इतरांना ते करायला सांगा. याच्या उलट का असावे?” कोणत्याही उत्पादनाची जाहिरात करणं म्हणजे केवळ त्या उत्पादनाला आपला चेहरा देणं नव्हे, असा पुनरुच्चार त्यांनी केला. जे लोक जाहिरात करत आहेत, त्यांचीही एक जबाबदारी असते की ते जनतेला काय सेवन करायला किंवा कशावर विश्वास ठेवायला सांगत आहेत.

अभिनेते जाहिरातीचा ‘केवळ चेहरा’ नसतो

एफडीए (FDA) आयुक्तांनी हा दृष्टिकोन फेटाळून लावला की अभिनेता हा मोहिमेचा केवळ एक चेहरा असतो आणि उत्पादनाची सर्व जबाबदारी उत्पादक किंवा निर्मात्याची असते. ते म्हणाले की, इन्फ्युअन्सर्स आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील नामांकित व्यक्ती केवळ जाहिरात करणे हा त्यांचा व्यवसाय आहे म्हणून या जबाबदारीतून मुक्त होऊ शकत नाहीत. त्यांनी विशेषतः त्या युक्तिवादाचा उल्लेख केला ज्यात एखादा अभिनेता म्हणू शकतो, “मी एक व्यावसायिक व्यक्ती आहे, मी अभिनेता किंवा अभिनेत्री आहे, मी कोणीतरी मोठी व्यक्ती आहे, म्हणून मी त्याची जाहिरात करत आहे. ही माझी जबाबदारी नाही. ही फक्त उत्पादकाची जबाबदारी आहे, असं अजिबात नाही”, मुंढे म्हणाले.