आयआयटी मुंबईच्या पवई परिसरातील हॉस्टेलमध्ये एका विद्यार्थ्याने केलेल्या आत्महत्येच्या प्रकरणावरून राजकीय आणि सामाजिक वातावरण तापले आहे. या प्रकरणाला काही राजकीय नेत्यांकडून जाणिवपूर्वक जातीयवादाचा रंग दिला जात असल्याचा गंभीर आरोप मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी केला आहे. दुसरीकडे, या घटनेनंतर तीव्र आंदोलने सुरू असून एका प्राध्यापकावर गुन्हा दाखल करून त्यांना पदावरून हटवण्यात आले आहे. या संदर्भातील वृत्त ‘इंडिया टूडे’ या वृत्तसंस्थेने दिले आहे.

आयआयटी मुंबईमध्ये ‘एनर्जी सायन्स ॲण्ड इंजिनिअरिंग’ विभागाच्या दुसऱ्या वर्षात शिकणारा २२ वर्षीय विद्यार्थी साहिल रवींद्र वाकोडे याने १८ सप्टेंबरच्या संध्याकाळी हॉस्टेलमधील आपल्या खोलीत पंख्याला गळफास लावून आत्महत्या केली. या घटनेमुळे कॅम्पसमध्ये प्रचंड खळबळ उडाली असून विद्यार्थ्यांकडून न्यायाची मागणी केली जात आहे.

जात आणि छळाचा आरोप; प्रताप सरनाईक काय म्हणाले?

साहिलच्या पालकांनी दिलेल्या तक्रारीनुसार, त्याच्यासोबत जातीय भेदभाव आणि मानसिक छळ केला जात होता. या तक्रारीवरून पोलिसांनी संबंधित प्राध्यापकाविरुद्ध भारतीय न्याय संहिता (BNS) तसेच अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती (अॅट्रॉसिटी प्रतिबंधक) कायद्यांतर्गत गुन्हा दाखल केला आहे.

यावर बोलताना शिवसेनेचे नेते आणि राज्यमंत्री प्रताप सरनाईक म्हणाले:

“साहिलच्या वडिलांनी जातीय छळाची तक्रार केली आहे. मात्र, काही राजकीय लोक या दुर्दैवी घटनेला राजकीय व जातीय रंग देण्याचा प्रयत्न करत आहेत. हे पूर्णपणे चुकीचे असून शिक्षण क्षेत्रात असे राजकारण अजिबात व्हायला नको.”

दरम्यान, शिवसेनेच्या प्रवक्त्या शायना एनसी यांनी सांगितले की, गुन्हे शाखा या प्रकरणाचा अत्यंत सखोल आणि योग्य प्रकारे तपास करत आहे. पीडित कुटुंबाला लवकरात लवकर न्याय मिळावा यासाठी हा खटला फास्ट-ट्रॅक कोर्टात चालवला जावा, अशी मागणीही त्यांनी केली.

“आयआयटीमध्ये प्रवेश मिळणे कठीण असते, म्हणून सहन कर असे सांगितले”

“आम्हीच आमच्या मुलाला सहन करायला सांगत राहिलो, हीच आमची मोठी चूक झाली,” असा हृदयद्रावक आक्रोश साहिलच्या आई-वडिलांनी केला आहे. साहिलचे वडील रवींद्र वाकोडे यांनी अत्यंत भावुक होत आपल्या भावना व्यक्त केल्या. “साहिलने यापूर्वीही प्राध्यापकांकडून होणाऱ्या जातीभेदाची आणि मानसिक छळाची माहिती आम्हाला दिली होती. पण, आयआयटीमध्ये प्रवेश मिळणे हे अत्यंत कठीण असते, त्यामुळे थोडं सहन कर, असे आम्हीच त्याला सांगत राहिलो,” असे सांगताना त्याच्या वडिलांना अश्रू अनावर झाले होते.

प्राध्यापकाची हकालपट्टी अन् सीसीटीव्ही फुटेजचा खुलासा

विद्यार्थी आणि राजकीय संघटनांच्या वाढत्या दबावानंतर आयआयटी प्रशासनाने सोमवारी मोठी कारवाई केली. प्रशासकीय कामकाज पाहणारे डीन सूर्यनारायण दुल्ला यांना त्यांच्या पदावरून तातडीने हटवण्यात आले आहे. आत्महत्येस प्रवृत्त करणे आणि जातीय भेदभावाच्या आरोपांवरून त्यांच्यावर गुन्हा दाखल झाला आहे.

तपासात काय समोर आले?

  • परीक्षेतील घटना: तपासादरम्यान परीक्षेच्या हॉलमधील सीसीटीव्ही (CCTV) फुटेज तपासण्यात आले. त्यामध्ये साहिल परीक्षेच्या वेळी कॉपी करताना पकडला गेल्यानंतर एका प्राध्यापकाने त्याला इतर विद्यार्थ्यांपासून वेगळे नेल्याचे स्पष्ट दिसते.
  • हॉस्टेलचा प्रवास: यानंतर साहिल परीक्षा कक्षातून बाहेर पडून कॅम्पसमधून थेट आपल्या हॉस्टेलच्या खोलीकडे चालत गेल्याचे फुटेजमध्ये दिसत आहे. त्यानंतर तो खोलीतून बाहेर पडलाच नाही.

तक्रार निवारण कक्षाकडे औपचारिक तक्रार नव्हती

दुसरीकडे, आयआयटी मुंबई फॅकल्टी फोरमचे अध्यक्ष डॉ. राजकुमार पंत यांनी स्पष्ट केले की, साहिलने अलीकडच्या काळात संस्थेच्या ‘एससी/एसटी’ सेलकडे (SC/ST Cell) कोणतीही औपचारिक किंवा लेखी तक्रार दाखल केली नव्हती.

सध्या या घटनेवरून राजकीय वर्तुळात तीव्र प्रतिक्रिया उमटत असून, साहिलच्या पालकांनी केलेल्या गंभीर आरोपांनंतर पोलिस या प्रकरणाच्या सर्व बाजूंनी कसून तपास करत आहेत.