बदलत्या हवामानाचा फटका: जांभळाचे उत्पादन घटले, पण दर मात्र तेजीत

​हवामान तज्ज्ञांच्या मते, या वर्षीच्या हंगामात झालेली हवामानातील उलथापालथ जांभूळ उत्पादनासाठी मारक ठरली आहे. ऐन मोहराच्या (फुलोऱ्याच्या) काळात झालेल्या अवकाळी पावसामुळे जांभळाचे फूल गळून पडले. तसेच, तापमानात अचानक झालेल्या बदलांमुळे फळधारणा योग्य प्रकारे झाली नाही. याशिवाय भूजल पातळीत झालेली घट आणि उष्णतेच्या लाटांमुळे फळांचा आकार आणि दर्जा यावर विपरीत परिणाम झाला आहे.

​सध्या होलसेल बाजारात जांभळाला ३०० रुपये तर किरकोळ बाजारात ४०० रुपये प्रति किलो असा उच्चांकी दर मिळत आहे. फळांची आवक अपेक्षेपेक्षा खूपच कमी असल्याने हे दर वाढले आहेत. मात्र, उत्पादन निम्म्याहून अधिक घटल्यामुळे शेतकऱ्यांना या वाढत्या दराचा फारसा फायदा झालेला नाही. उत्पादन खर्चाचा विचार करता नफा मिळणे कठीण झाल्याचे शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे.

​यंदा हवामान बदलामुळे झाडांना फळे खूप कमी लागली असून, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा उत्पादन जवळपास ५० टक्क्यांनी घटले आहे. यामुळे दर चांगला मिळूनही मोठे आर्थिक नुकसान सहन करावे लागत असल्याचे शेतकरी सांगतात.

​जांभूळ हे पारंपरिक पद्धतीने पिकवले जाते. फळ परिपक्व झाल्यानंतर काढणी करताना अडचणी येतात. झाडे एकाच ठिकाणी नसल्याने ती फिरून गोळा करावी लागतात, तसेच विक्री व प्रक्रिया करण्यासाठी बराच वेळ आणि खर्च होतो. लहान व मोठ्या आकाराच्या जांभळाचे दरही आकारानुसार ठरतात. त्यामुळे लागणारा वेळ आणि खर्च पाहता हे पीक आर्थिकदृष्ट्या परवडेनासे झाले आहे.

​दुसरीकडे, जांभूळ आरोग्यासाठी अत्यंत गुणकारी मानले जाते. मधुमेह असलेल्या रुग्णांसाठी जांभळाचे सेवन खूप फायदेशीर असते. तसेच पचनक्रिया सुधारण्यासाठी आणि लोहाचे प्रमाण वाढवण्यासाठी जांभूळ उपयुक्त ठरते. त्यामुळे बाजारात आवक कमी असली, तरी आरोग्यप्रेमींकडून जांभळाला मोठी मागणी पाहायला मिळत आहे.