डोक्यावर ऊन, पोटात आग आणि उरी संताप!

अवस्थेतही उराशी असलेल्या संतापाला वाचा फोडण्यासाठी हजारो आदिवासी शेतकरी गुरुवारी मुंबईत धडकले.

(संग्रहित छायाचित्र)

न्याय्यहक्कांसाठी कष्टकरी, श्रमिकांची मुंबईला धडक

पूर्ण शिस्तीत आझाद मैदानात दाखल

पोटात भूकेचा आगडोंब उसळलेला, डोक्यावर रणरणतं उन, तीन दिवसांच्या पायपीटीने पायांना आलेली सूज.. अशा अवस्थेतही उराशी असलेल्या संतापाला वाचा फोडण्यासाठी हजारो आदिवासी शेतकरी गुरुवारी मुंबईत धडकले. प्रवासात झालेली आबाळ चेहऱ्यांवर दिसत असली तरी, त्यांच्या ‘चढाई’त कुठेही बेशिस्तपणाचा लवलेशही नव्हता.

हे कष्टकरी तीन दिवस पायपीट करून बुधवारी सकाळी मुलुंड नाका येथील आनंद मैदानावर पोहोचले. तेथून पूर्व द्रुतगती मार्गावरून १९ किलोमीटर अंतर कापत सायंकाळी सहा वाजता हा मोर्चा चुनाभट्टी येथील वसंतदादा पाटील अभियांत्रिकी महाविद्यालयाजवळ पोहोचला. सायंकाळी झालेल्या सभेनंतर मिळेल ते खाऊन निद्रेच्या अधिन झालेले हे आदिवासी शेतकरी दुसऱ्या दिवशी, गुरुवारी भल्या पहाटेच दक्षिण मुंबईकडे रवाना झाले.

तीन दिवसांच्या मोच्र्यासाठी आणलेला सर्वच शिधा जवळपास संपत आलेला. सततच्या चालण्यामुळे पायाची चाळण झालेली. पण ‘आम्ही कसत असलेली जमीन मिळालीच पाहिजे’ हा निर्धार त्यांच्या सर्व वेदनांना पुरून उरत होता.  ‘३५हून अधिक वर्षे झाली जमीन कसतोय. आमचं आयुष्य यातच गेलंय. आम्ही गाळलेल्या घामाची जमीन किमान आमच्या मुला-बाळांना तरी मिळावी’.. चाळीसगावच्या मुलताबाई सांगत होत्या.

नंदूरबारहून आलेले तानाजी खाजा पावरा यांचे तिनसमाड हे गाव. त्यांच्या आजूबाजूला १०० किलोमीटर अंतरावर दुसरे कोणतेच गाव नाही. सामाजिकदृष्टय़ा दुर्लक्षित अशा या गावात भौतिक सुविधांचीही वानवा. गावात साधारण ६०० कुटुंब आहेत. पण २० कि.मी.वर जाऊन पाणी आणावे लागते. गावात पक्का रस्ता नाही. शाळा, आरोग्य सेवा नाहीत. त्यात वाघ, बिबटय़ा, लांडगा, रानडुक्कर अशा वन्य प्राण्यांच्या हल्ल्यांची भीती. रोज कोणी ना कोणी जखमी होते. गावाची परिस्थिती सुधारावी यासाठी तानाजी यांनी गल्लीपासून दिल्लीपर्यंत पत्रव्यवहार केला. परंतु, त्याचा उपयोग झाला नाही, असे ते सांगतात. ते आपल्या तीन मुली आणि दोन मुलांसह मोर्चात सामील झाले आहेत. जळगावच्या अंधारमल्ली गावातून आलेल्या पिची बाई म्हणतात की, आमची जमीन आम्हाला मिळाली नाही तर आम्ही इथून जाणार नाही. त्यांच्यासोबत आलेल्या पवराबाई म्हणाल्या, ‘आम्ही लावलेले पीक जळून गेले. शेतीतून काही मिळत नाही म्हणून आम्ही दुसऱ्याच्या शेतात वा घरी मजुरी करतो. ज्या दिवशी मजुरी नाही त्या दिवशी उपासमार ठरलेली.’

कुटुंबच आलंय मोर्चाला

नंदूरबार येथील अक्कलकोवा गावातून आलेल्या वसंती सिंगा यांचे दहा जणांचे अख्खे कुटुंब घराला टाळे लावून या मोर्चात सामील झाले आहे. यांच्या कुटुंबातील मोठी मुलगी अकरावीला आहे. तिचे महाविद्यालय घरापासून २५ कि.मी अंतरावर आहे. ती आदिवासी असूनही शिष्यवृत्तीपासून वंचित आहे. आपल्या गावाचा सर्वागीण विकास व्हावा असे सिंगा कुटुंबाला वाटते. जमिनीवरील हक्कासोबतच गावात रस्ते, वीज, शिक्षण, आरोग्य मिळावे यासाठी ते पायपीट करत येथे आले होते.  झुम्मा पशीर यांच्या वृद्ध ८० वर्षीय वडीलांच्या पायाला पायपीटीमुळे भेगा पडल्या होत्या. तरिही ते हट्टाने आले. कारण त्यांच्या समस्या तिथे मांडण्याची गरज होती, असे त्यांना वाटत होते. चपलांची सवय नसल्याने अनवाणीच पायपीट करत पशीर मोर्चात आले. त्यांच्या १४ वर्षांच्या मुलाने मुंबईत आल्यावर पहिल्यांदा पक्का रस्ता, गाडय़ा, गर्दी, मोठय़ा इमारती पाहिल्या.

हे पाहून बावरला होता. त्यांच्या भावाची बायको एक तान्ह बाळ घेऊन चालत होती. त्याच्या भविष्याकरिता पायपीट करत ती शहरात आली होती. तिचेही पाय सुजलेले. खूप वेळ उपाशी राहिल्याने तिला भोवळ येत होती. पाण्याची सोय होती. पण ते पिऊन तरी कितीवेळ राहणार? अशा परिस्थितीत स्वत:च्या हक्कांसाठी, अन्यायाविरुद्ध लढण्यासाठी ती येथे आलेली होती.

Loksatta Telegram लोकसत्ता आता टेलीग्रामवर आहे. आमचं चॅनेल (@Loksatta) जॉइन करण्यासाठी येथे क्लिक करा आणि ताज्या व महत्त्वाच्या बातम्या मिळवा.

मराठीतील सर्व मुंबई बातम्या वाचा. मराठी ताज्या बातम्या (Latest Marathi News) वाचण्यासाठी डाउनलोड करा लोकसत्ताचं Marathi News App. ताज्या बातम्या (latest News) फेसबुक , ट्विटरवरही वाचता येतील.

Web Title: For justice workers hit mumbai

ताज्या बातम्या