मुंबई : नारायणा हेल्थ एसआरसीसी चिल्ड्रन्स हॉस्पिटलमध्ये एका जटिल कार्डियाक हस्तक्षेप प्रक्रियेद्वारे – पीडीए (पेटंट डक्टस आर्टेरिओसस) स्टेंटिंगद्वारे गंभीर जन्मजात नलिकांवर अवलंबून असलेल्या हृदय दोष असलेल्या पाच दिवसांच्या नवजात बाळाचे प्राण यशस्वीरित्या वाचवले.नवजात बालकांमध्ये पीडीए स्टेंटिंग ही एक अत्यंत गुंतागुंतीची प्रक्रिया मानली जाते, कारण रुग्ण फक्त काही दिवसांचे होते आणि त्यांचे वजन ३.५ किलोग्रॅमपेक्षा कमी होते. गेल्या काही वर्षांत रुग्णालयातील बालरोग हृदयरोग पथकाने गंभीर आणि गुंतागुंतीच्या जन्मजात हृदय दोष असलेल्या बालकांवर सुमारे ५० पीडीए स्टेंटिंग प्रक्रिया यशस्वीरित्या पार पाडल्या रुग्णालयाच्या डॉक्टरांनी सांगितले.
त्वचेचा तीव्र निळसरपणा (सायनोसिस) च्या तक्रारींसह नवजात बाळाला महाराष्ट्रातील एका लहान शहरातील बालरोगतज्ज्ञांकडे आणण्यात आले. चाचण्यांमध्ये केवळ ६५ टक्के धोकादायकपणे कमी ऑक्सिजन संपृक्तता आढळून आली. फुफ्फुसांना पुरेसा रक्तपुरवठा होत नसलेल्या गंभीर सायनोटिक जन्मजात हृदयरोगाचा संशय असल्याने, स्थानिक डॉक्टरांनी ताबडतोब मुंबईतील नारायणा हेल्थ एसआरसीसी चिल्ड्रन्स हॉस्पिटलमधील तज्ञांशी संपर्क साधला आणि आपत्कालीन रेफरलची व्यवस्था केली.
बालरोगतज्ज्ञांच्या व हृदयरोगतज्ज्ञांच्या पथकाच्या सल्ल्यानुसार, नवजात बाळाला रुग्णवाहिकेने हलवण्यापूर्वी त्याला प्रोस्टाग्लॅंडिन इ१ हे जीवनरक्षक औषध देण्यात आले. १२ तासांचा प्रवास असूनही, बाळाला सुरक्षितपणे रुग्णालयात पोहोचवण्यात आले. सखोल तपासणीनंतर, बाळाला फुफ्फुसीय अॅट्रेसिया, वेंट्रिक्युलर सेप्टल दोष आणि लहान पेटंट डक्टस आर्टेरिओसस (पीडीए) असल्याचे निदान झाले. या स्थितीत, हृदयाच्या उजव्या बाजूला आणि फुफ्फुसांना जोडणारी सामान्य धमनी (फुफ्फुसीय धमनी) अनुपस्थित आहे. गर्भाच्या नैसर्गिक रचनेतील पीडीए मधून रक्तप्रवाह झाल्यामुळे नवजात बाळ तात्पुरते वाचले. बहुतेक पीडीए जन्माच्या दोन ते सात दिवसांत आपोआप बंद होत असल्याने जीवनरक्षक हस्तक्षेप आवश्यक होता.
कार्डिया टीमने कार्डियाक कॅथेटेरायझेशन लॅबमध्ये पीडीए स्टेंटिंग केले, ही एक कमीत कमी आक्रमक परंतु तांत्रिकदृष्ट्या गुंतागुंतीची प्रक्रिया होती. सुमारे एक तासाच्या प्रक्रियेदरम्यान पीडीए मध्ये एक लहान स्टेंट यशस्वीरित्या ठेवण्यात आला, ज्यामुळे फुफ्फुसांमध्ये अखंड रक्तप्रवाह सुनिश्चित झाला आणि बाळाची ऑक्सिजन पातळी त्वरित स्थिर झाली.नवजात बाळाची प्रकृती झपाट्याने सुधारली आणि पाच दिवसांनी त्याला स्थिर स्थितीत घरी सोडण्यात आले. सहा ते आठ महिन्यांच्या वयात बाळासाठी निश्चित सुधारात्मक हृदय शस्त्रक्रिया करण्याचे नियोजन आहे.
या प्रकरणाची माहिती देताना डॉ. सुप्रतिम सेन म्हणाले, नलिकांवर अवलंबून असलेल्या हृदय दोषांमध्ये वेळ हा सर्वात महत्त्वाचा घटक आहे. लवकर निदान, त्वरित वैद्यकीय स्थिरीकरण आणि वेळेवर हस्तक्षेप जीवन आणि मृत्यूमध्ये फरक करू शकतो. या प्रकरणात, स्थानिक बालरोगतज्ज्ञ, वाहतूक पथक आणि आमच्या रुग्णालयाच्या हृदयरोग युनिट यांच्यातील उत्कृष्ट समन्वयाने नवजात बाळाचे जीवन वाचवण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.
