लठ्ठ लोकांना संसर्गजन्य आजारांचा जास्त त्रास!

संशोधकांनी पाच लाखांहून अधिक प्रौढ व्यक्तींची माहिती तपासली. त्यांच्या शरीर वस्तुमान निर्देशांकाचा (बीएमआय) आणि पुढील अनेक वर्षांतील आरोग्य नोंदींचा सखोल अभ्यास करण्यात आला. ज्यांचा बीएमआय ३० किंवा त्यापेक्षा जास्त आहे म्हणजे जे स्थूलतेच्या गटात मोडतात, अशा व्यक्तींमध्ये विविध संसर्गजन्य आजारांमुळे गंभीर गुंतागुंत होण्याची शक्यता लक्षणीयरीत्या जास्त आढळली. विशेष म्हणजे, बीएमआय ४० पेक्षा जास्त असलेल्या व्यक्तींमध्ये हा धोका आणखी वाढून तीनपटांपर्यंत जाऊ शकतो, असेही अभ्यासात नमूद करण्यात आले आहे.

हा वाढलेला धोका केवळ कोविड-१९ पुरता मर्यादित नसून फ्लू, न्यूमोनिया, पचनसंस्थेचे संसर्ग, रक्तातील संसर्ग आणि इतर बॅक्टेरियल व व्हायरल आजारांमध्येही दिसून आला. संशोधकांच्या मते, स्थूलतेमुळे शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्तीवर परिणाम होतो. चरबीच्या ऊतींमधून निर्माण होणारे दाहक घटक (iइन्फ्लमेट्री मार्कर्स) शरीरात दीर्घकालीन सूज निर्माण करतात. त्यामुळे संसर्ग झाल्यानंतर शरीराची नैसर्गिक संरक्षणप्रणाली प्रभावीपणे काम करू शकत नाही.तसेच, स्थूल व्यक्तींमध्ये मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि हृदयरोग यांसारख्या आधीच असलेल्या आजारांची शक्यता जास्त असते. हे आजार संसर्गाच्या वेळी परिस्थिती अधिक गंभीर बनवतात. परिणामी, अशा रुग्णांना रुग्णालयात दाखल करण्याची वेळ येते आणि काही प्रकरणांत मृत्यूचाही धोका वाढतो.

हा अभ्यास प्रतिष्ठित वैद्यकीय जर्नल द लॅन्सेट मध्ये प्रसिद्ध झाला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, जागतिक पातळीवर वाढत चाललेल्या स्थूलतेच्या प्रमाणामुळे संसर्गजन्य आजारांचे ओझेही वाढू शकते. जागतिक आरोग्य व्यवस्थेसाठी ही चिंतेची बाब आहे. २०२३ मधील संसर्गजन्य आजारांमुळे झालेल्या मृत्यूंपैकी लक्षणीय टक्केवारी ही स्थूलतेशी संबंधित असू शकते, असा अंदाज संशोधकांनी व्यक्त केला आहे.

भारतासारख्या देशात, जिथे शहरी भागात जीवनशैलीतील बदल, प्रक्रिया केलेले अन्न आणि कमी शारीरिक हालचाल यामुळे स्थूलतेचे प्रमाण वाढत आहे, तिथे हा इशारा विशेष महत्त्वाचा ठरतो. तज्ज्ञांच्या मते स्थूलतेला केवळ सौंदर्य किंवा वजनाचा प्रश्न म्हणून न पाहता तो गंभीर सार्वजनिक आरोग्याचा मुद्दा म्हणून हाताळणे आवश्यक आहे. आरोग्य तज्ज्ञांनी संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि ताणतणाव नियंत्रण यावर भर देण्याचे आवाहन केले आहे. तसेच, फ्लू आणि इतर प्रतिबंधात्मक लसी वेळेवर घेणे, नियमित वैद्यकीय तपासणी करणे आणि वजन नियंत्रणात ठेवण्यासाठी वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक असल्याचे सांगितले आहे.

या संशोधनामुळे एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे ती म्हणजे स्थूलता ही केवळ जीवनशैलीशी संबंधित समस्या नसून ती संसर्गजन्य आजारांच्या तीव्रतेत आणि मृत्यूदरात वाढ करणारा गंभीर जोखमीचा घटक आहे. त्यामुळे आरोग्यदायी जीवनशैलीचा स्वीकार हा आता पर्याय नसून अत्यावश्यक गरज बनली आहे.